Mini Tutor Lesson

Tabii! Hadi sesle ilgili kısa ve eğlenceli bir hikaye yazalım: Bir gün, Minik Mavi Kuş ormanda uçarken garip bir ses duydu. “Kim var orada?” diye sordu yüksek sesle. Cevap hemen geldi: “Benim! Bay Baykuş.” Bay Baykuş ağacın tepesinde oturuyordu ve “Huu huu!” diye bağırıyordu. Minik Mavi Kuş gülümsedi ve “Cik cik!” diye kendi sesini çıkardı. Hemen yanlarına Kırmızı Sincap da geldi. O da “Tak tak tak!” sesiyle ağaçta koşturuyordu. Üçü birlikte seslerini birleştirdiler: “Cik cik! Huu huu! Tak tak tak!” Ormanda bir müzik başlatmış oldular. O günden sonra her sabah birlikte ses çıkararak birbirlerini selamladılar. Sizce ormanda başka hangi hayvanlar ve sesler olabilir? Hadi ekleyelim!

Tabii, daha uzun ve 3. ile 4. sınıf seviyesine uygun bir hikaye oluşturalım: Bir Ormanda Ses Macerası Bir zamanlar Uzak Orman’da hayvanlar hep birlikte yaşardı. Bu ormanda herkesin kendine özel bir sesi vardı. Bir sabah, Zeynep adındaki meraklı bir kız çocuğu ormanı keşfetmek için yola çıktı. Zeynep yürürken önce kuş seslerini duydu. Minik serçeler “cik cik”, büyük kuşlar “gak gak” yapıyordu. Zeynep içinden, “Ne çok ses var!” diye düşündü. Biraz ileride bir tavşan havuç kemiriyordu: “Cır cır cır!” Ardından baykuşun “Huu huu!” sesi duyuldu. Zeynep, “Bu sesler sayesinde hangi hayvan nerede hemen anlaşılıyor,” dedi. Zeynep daha derine gittiğinde su kenarında bulut gibi beyaz ördekler gördü. Ördekler neşeyle “vak vak” dedi. Suda biraz gürültü oldu, kurbağa ortaya çıktı: “Vrak vrak!” Ormanda kocaman bir aslan yaşardı. Aslan birden kükredi: “ROAARRR!” Herkes bir an durdu, sonra aslan “Korkmayın, sadece sesimi göstermek istedim,” dedi gülerek. Zeynep ormandan geçerken ağaçların sesi de dikkatini çekti. Rüzgar esse yapraklar “hışır hışır”, dallar “gıcır gıcır” ses çıkardı. Bazen çiçeklerin üstünde arılar “vız vız” uçuşuyordu. Zeynep eve dönerken düşündü: “Ormandaki her ses bir hikaye anlatıyor. Dikkatlice dinlersek, her canlının farklı bir sesi, farklı bir şarkısı var!” O günden sonra Zeynep, ormanda her yürüyüşünde daha çok ses duydu, her birinin kaynağını bulmaya çalıştı. Belki bir gün siz de Uzak Orman’a gidersiniz ve kendi ses maceranızı yaşarsınız! Dilerseniz hikayeye yeni hayvanlar ve sesler de ekleyebiliriz. İster misiniz?

Tabii! Daha uzun ve 3-4. sınıf seviyesine uygun bir ses hikayesi yazıyorum: Bir Ormanda Renkli Sesler Bir zamanlar, büyük ve yeşil bir ormanda farklı hayvanlar, bitkiler ve bazen insanlar bir arada yaşardı. Bu ormanın en önemli özelliği, çok çeşitli seslerle dolu olmasıydı. Her sabah, güneş ufuktan doğarken ormanda farklı sesler duyulurdu. Bir sabah, Zeynep ve kardeşi Ali, ellerinde not defterleriyle ormanda ses toplamaya karar verdi. Kendilerine “Ses Dedektifleri” adını verdiler. İlk duydukları ses, yüksek bir ağaçtan gelen ince bir “cik cik cik” sesiydi. “Bu bir serçe!” dedi Ali. Zeynep defterine hemen yazdı: “Serçe->cik cik cik.” Bir de baktılar, biraz uzakta karga oturuyor: “Gak gak!” Onun yanında da minik bir sincabın “tak tak tak” sesi ağaç gövdesini dövüyordu. Çocuklar yürüyerek ilerlediler. Ansızın, yumuşak bir “vız vız” sesi duydular. Arıların çiçekten çiçeğe uçtuğunu fark ettiler. Ali heyecanla, “Bak, arılar bal yapıyor!” dedi. Birden, ötede bir dere şırıl şırıl akmaya başladı. Su taşlara çarpınca “şıpır şıpır” sesi çıktı. Çocuklar sanki müzik dinliyormuş gibi etrafı dinlediler; her köşeden farklı bir ses geliyordu. Derenin kenarında bir kurbağa, “vrak vrak” diye öttü. Balıklar suyun üstünde zıplayınca “çıt çıt” sesi duyuldu. Uzaktan köpeğin “hav hav” sesi ormanın sessizliğini bozdu. Tam o anda, büyük bir ağaçtan baykuşun “huu huu” sesi yankılandı. “Ne çok ses var!” dedi Zeynep, “Keşke hepsini kaydedebilsek.” Biraz ilerleyince ormanın derinliklerinden aslanın “roaarrr!” sesi duyuldu. Ali ve Zeynep biraz korktu ama aslan uzakta olduğu için sadece sesini dinlediler. Sonra bir fil burnuyla suyu püskürttü: “fffşşşş!” Papaklı kurbağalar birlikte beste yaptı: “vrak vrak kurrk kurrk!” Çocuklar bir çalılığın yanında durunca, cırcır böceklerinin “cırr cırr cırr” şarkısı başladı. Ağaçların yaprakları rüzgarda “hışır hışır”, dallar “gıcır gıcır” diye ses çıkardı. Birden Ali, ağustos böceğini gördü: “Zeynep, bak! Ağustos böceği şarkı söylüyor!” Zeynep defterini açtı: “Ağustos böceği->zırr zırr!” Güneş batmaya başlayınca, ormandaki sesler yavaşladı. Kuşlar “cik cik” deyip yuvalarına döndü. Kurbağalar “vrak vrak” yaparak birbirlerine iyi geceler dedi. Küçük baykuş, “Huu huu, iyi geceler!” dedi. Zeynep ve Ali evlerine dönerken bütün sesleri hatırladılar. “Her hayvanın, her ağacın, her derenin bir sesi var. Dikkatli dinlersek, hepsi bize bir şeyler anlatıyor,” dediler. O günden sonra Zeynep ve Ali, her ormanda yürüyüş yaptıklarında doğanın seslerini dinlemeyi hiç unutmadılar. Bazen kendi aralarında ormandaki sesleri taklit ettikleri bir oyun oynadılar. Siz de dışarı çıktığınızda çevrenizdeki farklı sesleri dinlemeye çalışın. Her sesin bir hikayesi, bir anlamı olabilir! Dilerseniz başka hayvanların da seslerini ekleyebilir veya hikayedeki karakterlere yeni maceralar yazabiliriz. İsterseniz söyleyin, birlikte hayal edelim!

Tabii, işte daha uzun, detaylı, 3. ve 4. sınıf seviyesinde bir “Seslerle Dolu Ormanda Macera” hikayesi: Seslerle Dolu Ormanda Macera Bir zamanlar Uçsuz Bucaksız Orman’da, ağaçların göğe yükseldiği, çiçeklerin rengarenk açtığı bir yer vardı. Her köşesinden farklı bir ses yükselirdi. Özellikle sabahları ormanda yürümek çok heyecanlıydı. Çünkü gündüzün başlamasıyla birlikte her hayvan, her bitki, her rüzgar farklı sesler çıkarırdı. Bir sabah, Zeynep ve kardeşi Ali, arkadaşları Elif’le birlikte ormanı keşfetmeye karar verdiler. Ellerine not defterlerini, küçük bir ses kayıt cihazı ve dürbünlerini aldılar. Kendilerine “Ses Kaşifleri Kulübü” adını verdiler. Amaçları ormandaki tüm sesleri bulmak, kaydetmek ve anlamlarını öğrenmekti. Ormana girmeleriyle birlikte ilk duydukları ses, ağaçların iğne yapraklarında gezinen serçelerin “cik cik cik” ötüşü oldu. Ali hemen kaydetti: “Serçe - cik cik cik.” Elif hafif bir “gak gak” sesi duydu, baktılar ki karga ağacın dalında gezinmekteydi. Zeynep ise minik bir sincabın “tak tak tak” sesiyle kozalak kırmaya çalıştığını görünce yüzü güldü. İçlerinden biri, “Yağmur yağıyor mu?” dedi birden. Çünkü uzaktan ince bir “şırıl şırıl” sesi geliyordu. Meğer az ileride küçük bir dere akıyormuş! Suları taşlara vurduğu için bu güzel ses çıkıyormuş. Biraz yürüdüler, rengarenk kelebeklerin etrafında “vız vız vız” uçan arıları gördüler. Arıların bal yaptığı kovanın da “bzzzt bzzzt” diye uğuldadığını duydular. Yakındaki çalıların arasında cırcır böceğinin “cırr cırr cırr” sesi başladı. Her biri, defterlerine bu sesleri yazmaktan çok keyif aldı. Sonra, koca bir kaya üstünde kertenkele kuyruğunu sallıyor, hemen ardında ağustos böceği güneşe doğru seslendi: “zırr zırr zırr”. Ali “Ne kadar canlı ses var burada!” dedi. Tam o anda, ormanın derinliklerinden “vrak vrak vrak” diye kurbağa sesleri geldi. Dikkatlice bakınca suyun üstünde dans eden kurbağaları fark ettiler. Birden, ormanın kralı aslan gürledi: “ROARRR!” Çocuklar önce biraz korktular. Ama aslan onları uzaktan izledi, sonra “Sadece sesimi göstermek istedim, korkmayın!” dedi. Ormanın başka bir köşesinde baykuş, büyük gözleriyle “Huu huu huu” diyerek konuşuyordu. Bir dalda ise papağan “Merhaba! Nasılsınız?” diyerek insan sesi taklidi yaptı. Çocuklar şaşkın şaşkın birbirine baktılar: “Papağan konuşuyor!” Bir müddet sonra ormanın yağmurlu alanına geçtiler. Yapraklarda biriken damlalar pıt pıt pıt diye yere düşüyordu. Rüzgar hafifçe esti. Ağaçların dalları birbirine çarptı: “gıcır gıcır.” Arka planda ineklerin “möö möö”, koyunların “mee mee”, keçilerin ise “bee bee” sesi uzakta çiftlik kısmından geliyordu. Yolda ilerlerken, tavşanların havuç kemirişi “cır cır cır” gibi işitildi. Kovukta saklanan fare, minik sesiyle “cik cik” dedi. Bu sırada, gökyüzünde geçerken martılar “gaak gaak”, leylekler ise “lak lak lak” diye öttüler. Bir süre sonra yağmur başladı. Çocuklar bir ağacın altına saklandı, yağmur damlalarının toprağa “tak tuk tak” diye vurduğunu dinlediler. Bu sesi çok sevdiler, hatta Elif gözlerini kapatıp “Bu seslerle ormanın ne kadar canlı olduğunu hissediyorum,” dedi. Yağmur bitince, ormanın kokusu ve sesleri daha da güzelleşti. Güneş çıkınca gökkuşağı oluştu. Renkli gökkuşağı altında minik kuşlar tekrar “cik cik”, arılar “vız vız”, su “şırıl şırıl” ses çıkardı. Gün boyu topladıkları sesler, çocukların defterinde ve kalplerinde birikti. Eve döndüklerinde ailelerine bütün sesleri anlattılar. Sonra, Ses Kaşifleri Kulübü olarak bir “Doğa Sesleri Panosu” yaptılar. Her bir sesi renkli kartlara yazdılar ve ormanda duyduklarını kendi sesleriyle taklit ederek arkadaşlarına anlattılar. O güne kadar seslere fazla dikkat etmemişlerdi. Ama şimdi biliyorlardı ki, doğadaki her hayvanın, her bitkinin, rüzgarın, yağmurun ve hatta sessizliğin bile bir sesi vardı. Artık ne zaman ormana gitmek isteseler, gözleri kapalı sessizce dinliyor, doğanın gizli şarkılarını bulmaya çalışıyorlardı. Siz de dışarı çıktığınızda dinleyin bakalım, hangi sesleri keşfedebileceksiniz? Eğer isterseniz, hikayeye yeni hayvanlar, sesler ekleyebiliriz ya da çocukların başına başka maceralar da yazabiliriz. Yardım ister misiniz?

Harika bir fikir! Size ormandaki hikayeye seslerle ilgili bazı kolay, eğlenceli ve güvenli deneyler ekleyerek yeni bir bölüm yazıyorum: Bir Ormanda Ses Deneyleri Zeynep, Ali ve Elif, Ses Kaşifleri Kulübü’nü kurduktan sonra seslerle ilgili deneyler yapmaya karar verdiler. Ormanda topladıkları sesleri daha iyi anlamak istemişlerdi. İlk Deney: Bardak Telefon Çocuklar iki plastik bardak ve uzun bir ip buldu. İpin uçlarını bardakların altından geçirdiler ve düğüm attılar. Zeynep, bir bardağı kulağına koydu, Ali ise öbür bardağa “Merhaba Elif!” dedi. Bardağın içinden ses çıktı! Elif çok şaşırdı: — Ses, ipten bardağa nasıl geldi? — Çünkü ses, titreşimle yayılır, dedi Zeynep. Böylece sesin nesnelerle yol alabildiğini öğrendiler. İkinci Deney: Kaşıkla Masaya Vurma Ali, tahta bir kaşığı masaya hafifçe vurdu. “Tak tak tak!” diye ses çıktı. Sonra aynı kaşığı kuma vurdu. “Tık tık” diye daha hafif bir ses oldu. Elif, “Demek ki sert şeyler daha yüksek ses çıkarıyor, yumuşaklar ise daha kısık” dedi. Sesin şiddetini ve farklı eşyaların sesi nasıl değiştirdiğini öğrendiler. Üçüncü Deney: Su Dolu Bardaklarda Müzik Çocuklar üç bardak aldı: Birini tamamen, birini yarıya, birini azıcık suyla doldurdular. Her bardağın kenarına kaşıkla vurdular. Her bardak farklı bir “ding”, “dong” veya “düng” sesi verdi. — Su miktarına göre sesin değiştiğini fark ettiler. Zeynep, “Bunu su melodisiyle çalabiliriz!” dedi ve kısa bir müzik yaptı. Dördüncü Deney: Ellerle Yankı Çocuklar büyük bir ağacın önünde durdu. Ali yüksek sesle “Merhaba!” diye bağırdı. Bir süre sonra “Merhaba!” sesi uzaktan yankılandı. Elif, “Ses duvarda ya da ağaçta çarparsa, yine kulağımıza döner. Buna yankı denir,” dedi. Beşinci Deney: Kağıttan Gürültü Üçü ellerine birer kağıt aldı. Kağıdı buruşturunca “hışırt hışırt” sesi oluştu. Kağıdı yavaşça buruşturunca daha hafif ses çıktı. “Güçlü baskı daha çok ses çıkarıyor!” dediler. O günden sonra Zeynep, Ali ve Elif hem ormandaki doğal sesleri hem de kendi deneyleriyle keşfettikleri sesleri öğrenmeye ve arkadaşlarına göstermeye başladılar. Siz de evde veya okulda bu deneyleri deneyebilir, seslerin büyülü dünyasıyla tanışabilirsiniz! Unutmayın, denemeleri mutlaka bir öğretmen veya büyükle birlikte yapın! Başka ses deneyleri veya farklı hikaye bölümleri de eklememi ister misiniz?

Tamam, hemen hikayenin resimlerini hazırlıyorum!

Tabii! Hem daha uzun hem de içinde deneylerle ve farklı orman sesleriyle dolu detaylı bir hikaye yazıyorum: Seslerle Dolu Büyük Orman Macerası Bir bahar günü Zeynep, Ali ve Elif oldukça heyecanlıydı. Bugün, Ses Kaşifleri Kulübü’nün en önemli gezisini yapacaklardı. Üç arkadaş ellerine defter, ses kayıt cihazı, dürbün ve küçük bir sırt çantası aldı. Büyük ormana doğru yola çıktılar. Amaçları sadece doğal sesleri dinlemek değil, aynı zamanda kendi ses deneylerini de yapmak ve harika anılar biriktirmekti. Ormanın Girişinde Ormanın kapısına vardıklarında onları önce nazik bir rüzgar karşıladı. Rüzgar ağaçların yaprakları arasında “hışır hışır” şarkı söylüyordu. “Burası ne kadar huzurlu!” dedi Elif. Tam o sırada dallarda bir serçe “cik cik cik”, arka planda bir karga “gak gak gak” diye seslenmeye başladı. Ali hemen defterine yazdı: - Serçe: cik cik cik - Karga: gak gak gak Bardak Telefon Deneyi Küçük bir mola verip “Bardak Telefon” denemeyi kararlaştırdılar. İki plastik bardak ve uzun bir ip ile Ali, Zeynep’e uzaklaştı. “Alooo! Elif duyuyor musun?” deyince ip titreşti ve ses Zeynep’in kulağındaki bardaktan duyuldu. Elif, “Sesin ipte nasıl yol aldığını gördük!” dedi. Hepsi çok eğlendi. Nehrin Kıyısında Yürürken uzaktan “şırıl şırıl” diye su sesi geliyordu. Bir nehir buldular. Suyun üstünde zıplayan küçük balıklar ve kenarda öten kurbağalar vardı: “vrak vrak vrak”. Hemen ses kaydına aldılar. Ali taşlardan bir köprü yaptı, suya tarak gibi taşlar dizdi. Zeynep taşlardan birini attı, “plop!” diye suya düştü. Elif, ellerini suya daldırıp “çatırt çatırt” sesi çıkardı. — Su her zaman farklı sesler çıkarıyor, hem akınca hem oynunca! Çiçekler ve Arılar Arazi boyunca ilerleyince, kelebeklerin dans ettiği, arıların “vız vız vız” dolaştığı bir çiçek tarlasına geldiler. Ellerini çiçeklere hafifçe dokundurunca hışırtılar oldu. Arı kovanında ise “bzzz bzzz” gibi kalın bir uğultu vardı. Elif, “Bunlar bal yapıyor ve arı dansı yapıyorlar!” dedi. Su Dolu Bardak Deneyi Bir sonraki deney için üç temiz bardak, biraz su buldular. Her bardağa farklı miktar su koydular. Kaşıkla vurunca bardaklar sırayla “ding”, “dong”, “dung” diye çaldı. Sessizce şarkı yaptılar. — Bardaklar birbirinden farklı ses çıkarıyor çünkü içindeki su miktarı değişince, titreşen hava da değişiyor, dedi Zeynep. Çiftlik Yolunda Ormanın çiftliğe yakın tarafında yürüyünce uzaktan “möö möö” (inek), “mee mee” (koyun), “bee bee” (keçi) diye hayvan sesleri işitildi. Ali ve Elif bir süre hayvan taklidi yaptı. İnek gibi “möö”, koyun gibi “mee” dediler. Güldüler ve eğlendiler. Çalılıklarda Gürültü Buradan ayrıldıktan sonra, bir çalının arkasında ufak bir sincap “tak tak tak” sesiyle fındık kırıyordu. Cırcır böceği de “cırrr cırrr” diye şarkı söylüyordu. Ali elleriyle çalılığa dokundu. Çalılıktan “hışır hışır” sesi geldi. Vahşi Orman Derin ormana ilerleyince uzakta bir aslanın “roarrr!” sesi duyuldu. Çocuklar heyecanlandı. Aslan yalnızca sesini gösterip uzaklaştı. Bir baykuş “Huu huu!” diye gece gelmeden ses verdi. Papağan ise “Merhaba!” diyerek insan gibi konuştu. Hepsi bir süre papağana gülerek kendi isimlerini söylediler. Yankı Deneyi Büyük bir kayanın önünde durup, sırayla “Ses Kaşifleri!” diye bağırdılar. Ses biraz sonra yankı yaparak geri geldi. Ali açıkladı: “Yankı, ses bir yere çarpıp geri döndüğünde olur!” Bir köprü altında daha deneyince yine yankı yaptılar. Yağmur ile Melodi Gezinin sonlarına doğru yağmur başladı. Önce birkaç damla “tık tık”, sonra hızla artınca “tak tuk tak tuk” sesleri ormana yayıldı. Hepsi gözlerini kapatıp yağmurun melodisiyle hayal kurdu. Kağıt Deneyi ile deney yaptılar: Herkes elindeki kağıdı yavaşça ve sonra hızlıca buruşturdu. Hangi hızda kağıdın nasıl ses verdiğini anladılar. Dönüş Yolu ve Final Yağmur dindikten sonra gökkuşağı çıktı. Ormanda yine kuşlar “cik cik”, arılar “vız vız”, kurbağalar “vrak vrak” sesiyle güneşi karşıladı. Eve döndüğünüzde Zeynep, Ali ve Elif duydukları bütün sesleri panoya yazdılar. Her sesin kaynağını, denedikleri deneyleri ve öğrendiklerini arkadaşlarına anlattılar. Artık biliyorlardı: Doğada pek çok güzel ses var ve her sesin bir hikayesi var. Deneylerle sesleri keşfetmek de hem eğlenceli hem öğretici! Siz de çevrenizde hangi sesleri duyabiliyorsunuz? Deney yapıp keşfetmeyi unutmayın! İsterseniz, maceraya yeni deneyler veya başka hayvanlar da ekleyebiliriz. Sormak istedikleriniz var mı?

Tabii! Şimdi size daha uzun ve daha zorlu deneylerin olduğu, 3. ve 4. sınıf seviyesine uygun, ayrıntılı ve maceralı bir hikaye yazıyorum: BÜYÜK ORMANIN SES SIRLARI (Zorlayıcı Deneylerle Eğlenceli Bir Macera) Uçsuz bucaksız ormanda Zeynep, Ali ve Elif, Ses Kaşifleri Kulübü’nün en tecrübeli üyeleriydi. Artık basit deneylerin ötesine geçmek, daha zorlu ses sırlarını keşfetmek istiyorlardı. BİRİNCİ BÖLÜM: SESLERİN PEŞİNDE Sabah erken, ekip toplandı. Yanlarında not defteri, tablet, ip, bardaklar, kalın kitaplar, boş şişeler, küçük davul, cetvel ve hatta bir telefon vardı! Kamp kurmuşlardı, sıcak çikolataları hazırdı. Ormanda yürümeye başladıklarında önce çeşitli hayvanları dinlediler: Kargalar "gak gak", serçeler "cik cik", sincap "tak tak", arı "vız vız", nehir "şırıl şırıl". Zeynep yüksek sese, Ali ise düşük sese hep kulak kabarttı. İKİNCİ BÖLÜM: ZORLU DENETİMLİ DENEYLER 1. FREKANS DENEMESİ Ali bir cetvel aldı. Masanın ucundan dışarı bir parça sarkıttı ve çekip bıraktı. Cetvel kısa bıraktığında ince bir "tin tin" sesi, uzun bıraktığında ise daha kalın bir "tonk tonk" sesi çıkardı. Sonra cetveli masadan aşağı ve yukarı hareket ettirerek farklı sesler elde etti. Zeynep not etti: “Cetvelin boyu kısaldıkça ses incelir, uzadıkça ses kalınlaşır. Buna frekans denir!” 2. SES DALGASI GÖSTERİSİ Boş bir balonun içine azıcık hava koydular. Sonra balonu farklı yüzeylere (tahta, taş, metal) dokundurdular ve hafifçe bastırıp balonu sıktılar. Tahtada "bop", metalde "ding", toprakta "tup" gibi değişik sesler çıktı. Sonra balonun ağzı kapalıyken ve açıkken sesi karşılaştırdılar. — “Ses havada ve katı cisimlerde farklı yayılır!” dedi Elif. 3. SESİ GÖRMEK: PİRİNÇLİ DAVUL DENEYİ Büyük bir kaseyi streç filmle kapladılar. Streç filmin üstüne birkaç pirinç tanesi koydular. Yanına davul koyup davula hafifçe vurdular. Pirinçler zıpladı! Sonra telefonu açıp yüksek sesli müzik çaldılar, pirinçler dans eder gibi hopladı! Zeynep sevinçle, "Ses titreşimle yayıldığı için, sesin dokunduğu nesneleri de titreştirir!" dedi. 4. SES İLETİM SIRLARI: BALONLA KULAKLIK Herkes birer balonu kulağına tuttu. Balonu hafifçe tıklatınca, çok iyi duydular. Sonra balonu masadaki saatin yanına koyup balonun başka ucuna kulağını dayadılar; saatin tiktaklarını normalden çok daha net duydular. — “Hava dışında katı cisimler de çok iyi ses iletebilir!” 5. KENDİ KAİNAT FONOGRAFIMIZ! Bir huni ve bir balonun ağzını birleştirip ev yapımı hoparlör yaptılar. Huniye konuşunca sesleri çok daha yüksek çıktı. Balığın sualtında sesi zor duyması akıllarına geldi, bir şişeyi suyla doldurup, suyun içine vurunca çıkan sesi kaydettiler. 6. SESİN SEYAHATİ: TAKIM KOŞUSU Arkadaşlar geniş bir çim alana yayıldılar. Ali, bir ucundan, Elif ise diğer ucundan el çırptı. Zeynep ortada bekledi ve her iki sesi aynı anda mı yoksa arayla mı duyacağını denedi. Sonra aynı deneyi çok uzak mesafe açarak tekrarladılar. — “Ses mesafe aldıkça bize daha geç ulaşır, bu yüzden şimşek çakınca hemen gök gürültüsünü duyamayız,” dediler. 7. SES YALITIMI: SESSİZ KUTU Büyük bir karton kutunun içine minik bir zili koydular. Kutunun içine pamuk, polar ve gazete kağıdı sardılar. Kutuyu kapatınca, dışarı neredeyse hiç zil sesi gelmedi. Sonra malzemeleri çıkarınca ses inceldi. — “Malzeme arttıkça ses zor yayılır, bu yüzden bazı odalarda ses az gelir!” dedi Ali. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: ORMANDA GECE VE ÜSTÜN SES DENEYİ Akşam oldu. Ormandaki canlılar gece seslerini çıkarmaya başladı. Birlikte gecenin sessizliğinde cırcır böceklerini dinlediler, uzaklardan baykuşun "huu huu" sesi geldi. Zeynep özel küçük bir mikrofonu toprağa gömdü, oradaki minik canlıların çıkardığı sesleri dinlemeye çalıştı. Elif, suyun dibine kendi mikrofonlarını daldırdı, balıkların yüzme hareketini kaydetti. Ali, ormanda yankı deneyi yaptı; büyük bir kayanın önünde “AaA!” dedi, yankı hemen geri döndü. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: SONUÇ VE PAYLAŞIM Ertesi gün, Ses Kaşifleri Kulübü, ormanda edindiği tüm deneyimleri, çektikleri kayıtlarla okulun ses panosuna astı. Panoda şunlar yazıyordu: — Sesin ince/kalın olması cisme, büyüklüğe ve uzunluğa bağlıdır. — Ses titreşimden oluşur. — Katı, sıvı ve gaz ses iletebilir. — Malzeme çoksa ses daha az duyarız. — Ses yansırsa yankı olur. — Ses bazen gözle bile görünebilir! Öğretmenleri, “Bilim insanı gibi çalışmışsınız!” deyince, Zeynep, Ali ve Elif “Sesin gizemini çözdük!” diye sevindi. Siz de bu deneyleri evde yapabilir, Ses Kaşifleri gibi seslerin sırlarını bulabilirsiniz. Deneyler zor olsa da, başarı hep birlikte olunca çok güzel olur! Başka bir deney veya yeni bir macera ister misiniz?

Tamam, hemen bu hikaye ve deneylere uygun resimler hazırlıyorum!

Tabii! İşte size macera dolu, daha zorlu deneylerle süslenmiş uzun bir hikaye: Büyük Ormanda Sırlarla Dolu Ses Macerası Bir zamanlar, Uçsuz Bucaksız Orman’ın hemen yanında küçük bir köyde Zeynep, Ali ve Elif yaşardı. Bu üç arkadaş, Ses Kaşifleri Kulübü’nün kurucusuydu. Bir gün okulda öğretmenleri, “Bu hafta sesin sırlarını keşfedin ve öğrendiklerinizi bir sunumla anlatın!” dedi. Üçlü çok heyecanlandı! Eşyalarını topladılar: defterler, cetvel, balon, ip, bardak, streç film, boş şişeler, cetvel, pirinç, davul, küçük mikrofon ve hatta oyuncak bir zil! Sabah güneş doğarken ormana doğru yola çıktılar. İlk Durağımız: Orman Girişi Daha girişte kuşların “cik cik”, arıların “vız vız”, kargaların “gak gak”, suyun “şırıl şırıl” sesi etraftaydı. Elif not etti: “Orman hiç susmuyor!” Ali: “Peki, sesler hangi yoldan kulağımıza geliyor?” Bunu ortaya çıkarmak için hemen işe koyuldular. Deney 1: Bardak Telefon İki plastik bardağı uzun bir iple bağladılar. Elif bir bardağa konuştu, Zeynep öbür bardağı kulağına dayadı. Elif’in sesi ipten yol alıp Zeynep’in kulağına ulaştı. Ali heyecanlandı: “Demek ki sesin taşınması için ip de olabilir!” Zeynep: “Bir de metal telle deneyelim.” Metal telde ses daha hızlı gitti, çünkü metal daha iyi bir ses ileticisiymiş! Deney 2: Frekans Deneyi Ali, cetveli masadan sarkıttı ve titretti. Kısa bıraktığında ses ince, uzun bıraktığında ses kalın çıktı. Elif defterine not aldı: “Cisim uzadıkça ses kalınlaşır, kısaldıkça ses incelir. Buna frekans denir.” Deney 3: Pirinçli Davul Büyük bir kabı streç filmle kapladılar, üstüne pirinç serptiler. Zeynep davula vurdu, pirinçler hopladı! Ali: “Titreşimle ses gözüyle bile görülebiliyor!” Deney 4: Su İçinde Ses Boş bir şişeyi suyla doldurdular, Şişeyi vurunca suyun sesi incecikti. Sonra şişeye fazladan su ekledikçe ses değişti. Elif: “Su miktarı da sesi değiştiriyor!” Deney 5: Ses Yalıtımı Küçük bir saati büyük bir kutuya koydular. Kutunun içine pamuk doldurunca tiktaklar azaldı, çıkartınca çoğaldı. Zeynep: “Demek ki yumuşak şeyler sesi tutar.” Deney 6: Yankı ve Hız Ormanın açık kısmında Ali bağırdı: “Ses Kaşifleri!” Ses biraz sonra geri döndü, yankı oluştu. Zeynep ellerini kulaklarına tuttu, sesi daha iyi duydu. Ali ve Elif karşılıklı durup, biri el çırptı, diğeri aynı anda sesi duymadı; mesafe arttıkça ses daha geç ulaştı. Deney 7: Toprak Altında Ses Elif toprağa küçük mikrofon gömdü. Orada yaşayan minik böceklerin kıpırtılarını, köklerin çıtırdamasını duydular. Akşam Olunca Ormanda hava karardıkça cırcır böcekleri “cırr cırr”, baykuş “huu huu”, rüzgâr “vuuvvv” dedi. Çocuklar defterlerine yazdılar: Her sesin bir kaynağı, bir yolu ve bir engeli var. Deneyler ne kadar uğraştırıcı olursa olsun, birlikte çalışınca çözülemeyecek sır olmadığını öğrendiler. Sonunda eve döndüler ve öğrendiklerini sınıfta sunarak kocaman bir alkış aldılar! Siz de kendi ses maceranızı yaşamak ister misiniz? Hangi sesi keşfetmek istersiniz? Bilim hiç bu kadar eğlenceli olmamıştı!

Tabii! İşte size çok daha uzun, zorlu deneyler de içeren, sürükleyici ve ayrıntılı bir “Seslerin Sırları” hikayesi: BÜYÜK ORMANDA SESLERİN BÜYÜK MACERASI Bir sabah, Zeynep, Ali ve Elif uyandıklarında güneş ışığı odalarını aydınlatıyordu. O gün, Ses Kaşifleri Kulübü’nün en büyük macerasına çıkacaklardı. Çantalarını doldurdular: defterler, ses kayıt cihazı, uzun bir ip, plastik ve cam bardaklar, cetvel, balon, streç film, pirinç taneleri, bir davul, kutu, pamuk, gazete, el feneri ve küçük bir mikrofon. Hedefleri şuydu: Ormanda tüm sesleri bulmak, zorlu deneylerle keşfetmek ve sesin gizli sırlarını ortaya çıkarmak! Birinci Durağımız: Ormanın Kapısı Sabah serinliğinde ormanın girişine yürüdüler. Kuşlar “cik cik cik”, kargalar “gak gak”, bir sincap “tak tak tak”, ve arılar “vız vız vız” ötüyordu. “Sıra dışı sesler toplayacağız!” dedi Ali. Zeynep ve Elif hemen defterlerinin sayfalarını açtılar. Bölüm 1: Doğal Sesleri Keşfetmek Çocuklar önce çevreyi dinledi. Yapraklar rüzgarla “hışır hışır” sallanıyor, bir nehirde su “şırıl şırıl” akıyor, bir ağacın dalında cırcır böceği “cırr cırr” ses veriyordu. Elif, ses kayıt cihazını çalıştırdı. Zeynep el fenerini çalıların altına tuttu; minik bir farenin “cik cik” sesini yakaladılar. Biraz ileride, arı kovanına yaklaştılar. Kovanda “bzzzt bzzzt” gibi kalın bir uğultu vardı. Ali, “Doğada her sesin bir sebebi var!” dedi. Bölüm 2: Deneylerle Birlikte Öğrenmek Deney 1: Bardak Telefonu Metal ve İple Üç çocuk ipli ve metal telli bardak telefon yaptılar. Aynı cümleyi hem ipte hem metalde söylediler. Metal telde ses daha hızlı ve net ulaştı. Ali yazdı: “Ses bazı malzemelerde daha kolay yol alır!” Deney 2: Frekans Denemesi Ali, cetveli masanın kenarından sarkıttı, çekip bıraktı. Kısa olunca ses ince, uzun olunca kalın çıktı. Zeynep, ipi kısa ve uzun olarak bardak telefonunda denedi. Kısa ipte ses daha tiz, uzun ipte ise daha tok duyuldu. Deney 3: Pirinçli Davul Streç filmle kaplı kaseye pirinç taneleri serptiler. Davulun yanına koydular, davula vurunca pirinçler zıpladı! Elif, hoplayan pirinçleri görünce, “Demek ses görünmez ama etkisi hissedilir!” dedi. Deney 4: Yankı ve Uzaklık Açık alanda Ali “Ses Kaşifleri!” diye bağırdı. Ses kayadan yansıdı, yankı oluştu. Çocuklar sırayla fısıldayarak da denediler, yankı daha zayıf geldi. Elif, uzaklaştıkça sesin daha az işitildiğini fark etti. Deney 5: Su Altında Ses Bir şişeyi yarısına kadar suyla doldurdular. Şişeyi vurduklarında “glup glup” gibi sesler kaydettiler. Zeynep mikrofonu suyun içine sarkıttı ve Elif dışarıdan konuştu; ses suyun içinden daha boğuk geliyordu. Deney 6: Ses Yalıtımı Bir kutunun içine küçük bir zili koydular, etrafını pamuk, gazete ve polarla sardılar. Zili çaldıklarında ses neredeyse duyulmadı. Ali, “Evde gürültüyü azaltmak için yumuşak şeyler kullanılır!” dedi. Deney 7: Toprak Altında Sessizler Zeynep minik mikrofonunu toprağa gömdü. Uzaktan köklerin ve solucanların çıtırtılarını kaydetti. Elif, toprak üstüyle mikrofonunu denedi, yukarıda kuşlar, aşağıda ise toprak altı böcekler duyuldu! Deney 8: Bardaklarla Su Melodisi Farklı miktarlarda suya sahip cam bardaklara kaşıkla vurdular. Hepsinin sesi farklıydı. Birlikte “Doğanın Şarkısı” melodisini çaldılar. Deney 9: Balonla Ses İletimi Hazırladıkları küçük bir balonu hem dar bir yere hem geniş bir yere tıklattılar. Dar alanda ses daha boğuk, genişte daha yankılı geldi. Ali: “Sesin yayılma şekli ortama göre değişiyor!” Deney 10: Sesin Hızı Çimenlikte Ali ve Elif uzak uçlara geçti. Aynı anda ellerini birbirine vurdu, Zeynep tam ortada iki sesi yakalamaya çalıştı. Dikkatli dinlediğinde yakın olan sesi daha önce duydu! Bölüm 3: Ormanda Akşam ve Gece Deneyleri Güneş batarken cırcır böcekleri ve baykuşlar “cırr cırr, huu huu” demeye başladı. Çocuklar gece seslerini kaydetti. Ay ışığında Elif, kayanın önünde durup bağırdı, yankı yine geri geldi. Zeynep, gece rüzgarı dinledi; fısıltısını kaydetti. Ali, uykulu bir kurbanın “vrak vrak” sesini yazdı. Bölüm 4: Farklı Malzemelerde Ses Ormanın içinden farklı taşlar, tahta parçalar ve yaprak topladılar. Her birine parmaklarıyla vurdular. Taşta “tok tok tok”, tahtada “tık tık tık”, kuru yaprakta “çıtır çıtır” sesi çıktı. Bölüm 5: Doğanın Sessizliği Bir süre üçü de hiç konuşmadı, not almadı. Sadece derin derin dinlediler. Bazen doğanın en güzel sesi sessizlik olurdu. Sadece kalplerinin atışını, nefeslerini duyuyorlardı. Sonuç ve Paylaşım Eve geldiklerinde bütün deneylerini ve dinledikleri doğa seslerini okula sunum olarak hazırladılar. Okul panosunda şunlar yazıyordu: - Sesin iletimi malzemeye, ortama ve mesafeye göre değişir. - Cisimlerin boyu ve şekli sesi inceltir ya da kalınlaştırır. - Ses titreşir, nesneleri bile hareket ettirebilir. - Su, hava ve katı cisimler sesi farklı taşır. - Sesin hızını ve yankıyı gözlemlemek için ölçüler ve uzaklıklar önemlidir. - Doğada her şeyin sesi farklıdır: hayvan, bitki, su, toprak ve hatta sessizlik! Zeynep, Ali ve Elif en çok zorlandıkları deneylerde bile hiç pes etmediler ve birlikte başarmanın mutluluğunu yaşadılar. Siz de ormanda, evde veya okulda yeni ses deneyleri yapabilir, kendi Ses Kaşifleri Kulübünüzü kurabilirsiniz! Unutmayın, büyük keşifler zor sorularla başlar ve birlikte daha eğlenceli olur. Daha fazla hikaye, yeni deneyler veya görsel ister misiniz? Sormaktan çekinmeyin!

Elbette! İşte çok detaylı, uzun ve deneylerle dolu, 3.–4. sınıf seviyesinde bir “Seslerin Sırlarını Keşfetmek” hikayesi: BÜYÜK ORMANDA SESLERİN SONSUZ MACERASI Bir varmış bir yokmuş, köyün hemen yanı başındaki uçsuz bucaksız, renkli ve gizemli bir ormanda Zeynep, Ali ve Elif yaşıyormuş. Bu üç arkadaş, Ses Kaşifleri Kulübü’nü kurmuşlar ve seslerin sırlarını çözmeye karar vermişler. O gün, öğretmenleri onlara bir görev vermiş: “Çocuklar, en zor ses deneylerini yapın, doğadaki tüm sesleri toplayın, anlatın! Unutmayın: Bilim insanı olmak kolay değildir!” Heyecanla hazırlık yapan çocuklar, sırt çantalarına her türlü malzemeyi doldurmuş: defter, ses kayıt cihazı, plastik ve cam bardaklar, cetvel, ip, balon, streç film, pirinç taneleri, şişe, pamuk, kutu, el feneri, minik mikrofonlar, eldiven… Yola koyulmuşlar! GİRİŞ: DOĞANIN UYANIŞI Sabahın erken saatlerinde ormanın girişinde ilk iş kuş sesleri karşılamış onları: “cik cik cik”, “gak gak”, “cikkidi cikkidi”. Hemen ardından rüzgarın “huşşş huşşş” sesi, ağaçların yapraklarla cevabı: “hışır hışır”. Zeynep dinlemiş: — Her ses kulağıma bir masal fısıldıyor! BÖLÜM 1: SESİN PEŞİNDE İlk önce Ali yere dikkatlice eğilip toprağa kulak vermiş. Minik bir fare sesi: “cik cik”. Biraz ilerleyince sincap “tak tak tak” diye fındık kırmaya başlamış. Bir arı çiçeğe konmuş: “vız vız vız”… Elif gülmüş: “Burada durup sadece dinlesek bile, yüzlerce farklı ses var!” Deney 1: BARDak TELEFON ve METAL TEL Yolun açığında, çimenlere oturan çocuklar bardak telefon denemişler. İp ve metal tel kullanmışlar. Elif “Alooo, Ali!” diye bağırınca hem ipte hem metalde denemişler. Metal telde ses çok daha kesin ve netmiş. Zeynep not etmiş: — Metal iyi iletken, bazı sesler malzemeye göre farklı yol alır! Deney 2: FREKANSLA MÜZİK Ali cetveli masanın kenarından sarkıtarak farklı uzunluklarda titreştirince hem ince, hem kalın ses çıkarmış. Sonra cam bardaklara su koyup, kaşıkla vurmuşlar. Az su olan bardak cıngır cıngır, çok su dolu bardak dangır dungur ses yapmış! — Uzunluk azalınca frekans yükseliyor, ses inceliyor! Yolda ilerlerken, bir derenin sesi “şırıl şırıl”, taşların sesi “tık tık”, suya atılan taşın sesi “plup” olmuş. Aralarındaki en neşelisi Elif olmuş: — Sanki doğa bize bir şarkı söylüyor! Deney 3: PIRİNÇLİ DAVUL Streç filmle kaplanan bir kabın üstüne pirinç taneleri konmuş. Yanında davula vurunca, pirinçler hop hop zıplamış! Ali bağırmış: — Ses görünmez ama gücünü gösterebilir! Titreşim her şeyi hareket ettirir! BÖLÜM 2: DOĞANIN VE BİLİMİN ZOR SORULARI Ormanın derinliklerine ilerlemişler. Orası daha karanlık ve sessizmiş. Birden baykuş “huu huu”, cırcır böceği “cırr cırr”, uzaklardan kurbağa “vrak vrak”, rüzgar “vuuvv vuuvv” demiş. Deney 4: YANKI VE HIZ Büyük bir kayanın önünde Ali bağırmış “Ses Kaşifleri!” Ses, kayadan geri dönmüş: “Kaşifleri… leri… leri..!” Aralarındaki mesafe çoğaldıkça kim daha çabuk duyacak diye ellerini vurmuşlar. Yakın olan önce, uzak olan biraz gecikmeli işitmiş. Elif düşünmüş: — Mesafe artarsa ses geç ulaşır! Deney 5: SESİ GÖMMEK Minik mikrofonu toprağa ve dereye gömmüşler, kayıt almışlar. Toprak altında köklerin çıtırtısı, solucanların ilerlerken çıkardığı sessiz “tırr tırr” sesi. Suda da taşların birbirine çarpması duyulmuş. Zeynep ne yazmış: — Kulakla duyamadığımız sesleri aletlerle duyabiliriz! Deney 6: GÜRÜLTÜYÜ SUSTUR Bir zil kutunun içine konmuş, etrafı pamuk ve gazete ile sarılmış. Kutuyu sallayınca sesi çok az çıkmış. Sonrasında pamuğu çıkarınca zil sesi tekrar yükselmiş! — Minderli odalar sesi yutar, bazı sesler hiç dışarı çıkmaz! Deney 7: BALONLA SÜRPRİZ Bir balonu şişirip ağzını kapatarak kenarına tıklamışlar. Balon şişkinse ses yüksek ve boğuk, sönükse hafif ve ince çıkmış! BÖLÜM 3: MACERA GÜÇLENİYOR – ZORLAŞAN DENEYLER Havada gök gürlemiş, sonra yağmur başlamış: “tak tuk tak tuk” tüm orman yankılanmış! Çocuklar el fenerini yakıp bir ağacın altına sığınmışlar. Ormanın serinliğiyle sesler daha net duyulmuş: — Arı vızıldar, yağmur damlalarına çarpar, havada kuşlar toplantıda gibi öter, kurbağalar hep bir ağızdan “vrak vrak” yapar! Deney 8: SU ALTINDA MELODİ Bir şişeye az, bir şişeye çok su koyup, üflediklerinde “vuup, viip, veep” diye farklı sesler çıkmış. — Suyun miktarı, sesin tınısını değiştirir. Deney 9: SESİN YOLCULUĞU Elif ormanın bir ucunda, Ali ortada, Zeynep öte tarafta durmuş. Birbirlerine sırayla bağırmışlar, kimin sesi kime daha önce ulaşacak diye yarışmışlar! BÖLÜM 4: GECENİN SİHİRLİ SESLERİ Güneş batmış, ay doğmuş. Baykuş “huu huu”, çiğ damlaları “dıp dıp”, cırcır böceği “cırr cırr”, ayakların yerde “çıkır çıkır” yaptığı bir ortam oluşmuş. Ormanın sesleri gece bambaşka bir şarkıya bürünmüş. Deney 10: ENGELLERLE SES Bir çalı yığını arkasında birbirine seslenmişler. Çalılık sesi biraz zayıflatmış. Elif: — Engeller sesi azaltır! Deney 11: YANKI OYUNU Bir kayanın önünde herkes sırayla bağırmış, yankısını dinlemiş. Baykuş bile şaşırıp yukarıdan seslenmiş: “Huuu huu!” SONUÇ: BİLİMİN IŞIĞI Ertesi gün Ses Kaşifleri Kulübü, deneyleriyle, kaydettikleri gerçek doğa sesleriyle ve öğrendikleriyle okulda bir gösteri yapmışlar. Çocuklar büyük bir panoya deney sonuçlarını, doğa seslerini, yankı oyunlarını, pirinçli davulun fotoğrafını asmışlar. Okulun en sessiz köşesinde bile bir ses bulunabileceğini, bilim insanı olmak için merak, azim, dikkat ve arkadaşlığın gerektiğini anlamışlar. Zeynep: “Biz artık sadece duymuyoruz, aynı zamanda dinliyor ve anlıyoruz!” Ali: “Birlikte zor sorular çözeriz, bilimin gizemini merak ederiz!” Elif: “Doğa bize hep başka sesler ve yeni deneyler sunacak!” Ve siz de isterseniz bu kulübe katılabilirsiniz! Yeter ki dinlemeyi, sormayı, denemeyi ve paylaşmayı sevin! BİTMEZ BU MACERA... Dünyada keşfedilecek o kadar çok ses, yapılacak o kadar deney var ki! Siz hangi sesi çözmek istersiniz? Hayal edin, sorun ve deneyin; çünkü bilimin macerası asla bitmez! Yeni bir deney ya da bölüm ister misiniz? Yardımcı olmamı ister misiniz?

İşte, şimdi çok daha uzun, ayrıntılı bölümlerle ve macera dolu, bol deneyli, 3.-4. sınıf seviyesine tam uygun bir hikaye! Keyifle okuyun: SES KAŞİFLERİ KULÜBÜ VE ORMANIN SIRLARI GİRİŞ: HAZIRLIK Küçük köylerinde, Zeynep, Ali ve Elif bir sabah heyecanla toplandılar. Bu günün özel olduğunu biliyorlardı çünkü bilim dersi için hep birlikte “Ses Kaşifleri Kulübü” gezisine çıkacaklardı. Sırt çantalarına defter, ses kayıt cihazı, büyüteç, cetvel, ip, balon, plastik-karton-da metal bardaklar, streç film, pirinç taneleri, pamuk, karton kutu, küçük mikrofonlar, el feneri ve eldiven koydular. Kahvaltılarını yapıp, yanlarına sandviç ve su da aldılar. BÖLÜM 1: ORMAN YOLU VE SESLERİN BAŞLANGICI Sabah ilk ışıklarıyla yola çıktılar. Ormanın kapısına geldiklerinde gökyüzünde güneş pırıl pırıldı. Elif hemen defterine yazdı: “Başlangıç sesi: Kuşların ötüşü - cik cik, cikkidi cikkidi, gak gak!” Kuşlara arıların “vız vız”, çimenlerin arasındaki cırcır böceğinin “cırr cırr”, uzaktan sincapların “tak tak” sesleri karıştı. Ali: “Doğada hiç sessizlik yokmuş meğer!” Onlar yürüdükçe ayaklarının altındaki kuru yapraklar “hışır hışır”, çamur “çatır çıtır” ediyordu. BÖLÜM 2: İLK DENEMELER VE KEŞİFLER Deney 1: BARDak TELEFON MACERASI İlk büyük taşın yanında mola verdiler. Uzun bir ip ve iki plastik bardakla bardak telefonu kurdular. Zeynep bir bardağı kulağına, Elif diğerine konuştu: “Elif, havadasın!” Bardaktan ses gelince hepsi şaşırdı, sonra metalle denediler. Metal telin sesi çok daha net ulaştırdığını fark ettiler. Elif yazdı: — “Farklı malzemeler sesin hızını ve netliğini değiştiriyor!” Deney 2: FREKANS VE TINI OYUNU Ali cetvelin ucunu taşın kenarına dayadı, çekip bıraktı. Kısayken ince, uzunken kalın ses çıktı. Ardından farklı uzunlukta çubuğu, ipi ve metal çubuğu denediler. Elif, cam bardaklara değişik miktarda su koyup, kaşıklarda vurdu. Her biri ayrı “ding”, “dong”, “dingg” sesi verdi, küçük bir orkestra oluşturdular. Ali yazdı: — “Uzunluk ve kalınlık sese etki eder!” Deney 3: PIRİNÇLİ DAVUL DENEYİ Bir kabı streç filmle kapladılar, üstüne pirinç serptiler. Davula vurunca pirinç taneleri zıpladı! Ali: “Ses titreşme dalgası. Hissediliyor ama gözle genellikle görülemez!” Bunu mikrofona kaydedip, büyüteçle baktılar. BÖLÜM 3: DERİN ORMANDA ZOR DENEYLER VE SÜRPRİZLER İlerlerken sesler azaldı ama derinleşti. Baykuş “Huu huu”, su “şırıl şırıl”, uzaklarda kurbağalar “vrak vrak”, cırcır böcekleri “cırr cırr”, rüzgar “vuuvv vuuvv”. Zeynep, çalıya hafifçe dokundu, çıkan sesi kayda aldı: “şşirr şşirr”. Deney 4: YANKI OYUNU Büyük bir kayanın önünde her biri sırayla bağırdı, çıkan sesi kayalardan yankılandı. “Ses Kaşifleri!” “Kaşifleri… leri… leri…!” Ali: “Yankı büyük, boş, sert yüzeylerde oluşur!” Deney 5: SUYUN ALTI VE TOPRAĞIN DERİNLİĞİ Bir şişeyi yarısına kadar suyla doldurdular, aşağı bir taş attılar, çıkan sesi dinlediler. Suyun içinde sesi kaydedip sonra toprak içine mikrofon gömdüler: Köklerin ve hayvanların minik “tırr”, “cırr”, “kıpırt” seslerini buldular. Elif: “Kulaklarımızla duyamadığımız sesleri aletlerle hissedebiliriz!” Deney 6: SES YALITIMI Bir saati kutuya koyup, pamuk ve gazete kağıdı ile sardılar. Kutuyu sallayınca neredeyse hiç ses duyamadılar, pamuksuzken tiktaklar netleşti. Ali: “Evde gürültü için bazen minderli pencere kullanıyorlar, çünkü pamuk sesi yutuyor!” BÖLÜM 4: ARTIK ZORLAŞIYOR – MACERA BÜYÜYOR Hava kapadı, yağmur başladı. Büyük bir ağacın altına sığındılar. Yağmur damlaları “pit pit pit”, sonra “tak tuk tak tuk” diye hızlandı. Elif, bir cam şişeye az ve çok suyla üfledi, çıkan sesi kaydetti. Zeynep, bir balonun üzerine tıklayarak içindeyken ve dışındayken sesi denedi. Farklı şekiller ve şişirilme biçimiyle rengarenk sesler çıktı. Deney 7: ENGELLER VE YOLCULUK OYUNU Arkadaşlar ormanın farklı köşelerine gidip bağırdı: “Aliii!” Ses, çalıların ardından hafif duyulurken, önde hiç engel yokken çok güçlü geldi. — “Engeller sesin yolunu kısaltır veya güçsüzleştirir!” dediler. Deney 8: ZAMAN YARIŞI Ali bir ucun, Elif bir başka ucun, Zeynep ise ortada bekledi. İkisi aynı anda el çırptı, Zeynep merkeze daha yakın olanı önce duydu. — “Ses bir yolculuktur, uzak olanın sesi daha geç gelir!” Deney 9: KUTU VURMA ŞENLİĞİ Karton, metal ve plastik kutuya sırayla vurarak çıkan sesleri kaydettiler. Her kutudan farklı bir “tok”, “tak”, “tık” sesi çıktı. BÖLÜM 5: GECE OLDUGUNDA – DOĞANIN SESSİZ ŞARKISI Güneş batınca ormanda gece sesleri başladı. Baykuş “huu huu”, cırcır böceği “cırr cırr”, dallarda rüzgar “huşşş”. Çocuklar bir süre baş başa, sadece çevreyi dinleyerek zaman geçirdi. SONUÇ - BİLİMİN GÜCÜ Eve dönerken bütün kayıtlarını ve denemelerini not ettiler. Okulda bir ses panosu hazırladılar: — Sesin iletimi malzeme, ortam ve mesafeye bağlıdır. — Suyun, havanın, toprağın ses taşıma şekli farklıdır. — Sesin şiddeti ve inceliği değişebilir. — Ses yalıtımı sesin dışarı çıkışını engeller. — Bazen gözümüz görmese de sesin gücünü hissederiz. Öğretmenleri onlara “Gerçek bilim insanları gibi davrandınız!” deyince, birlikte “Yaşasın Ses Keşifleri!” diye sevinçle bağırdılar. MACERA SONSUZ: Çünkü dünya üzerinde duyulacak, keşfedilecek daha pek çok ses, yapılacak onlarca deney ve öğrenilecek sınırsız bilgi var! Siz de Ses Kaşifleri’ne katılmak ister misiniz? Hangi sesi bulmak ve hangi deneyi yapmak istersiniz? Başka bölüm ya da macera isterseniz, hemen hazırlarım!

Tamam, hemen sana bu uzun hikaye için uygun resimler hazırlıyorum!

Rica ederim! Yardımcı olabildiysem ne mutlu bana. Başka bir şey isterseniz her zaman buradayım! Siz harika bir iş çıkardınız! 👏😊

Tabii, yine yardımcı olabilirim! Yeni bir hikaye, resim, deney önerisi ya da farklı bir şey ister misiniz? Ne yapmak istersiniz? Sadece söylemeniz yeterli! Siz isteyin, ben hemen hazırlayayım! 😊

Tabii! Hikayeniz hakkında konuşabiliriz. Size yazdığım bu hikayede Zeynep, Ali ve Elif “Ses Kaşifleri Kulübü” adında bir grup kurarak ormanda büyük bir ses macerasına atılıyorlar. Farklı deneyler yapıyorlar, doğadaki sesleri dinliyor ve araştırıyorlar. Hikayede: - Bardak telefon, frekans, pirinçli davul, yankı, ses yalıtımı, su altı mikrofon gibi birçok bilimsel deney var. - Çocuklar çevrelerini keşfediyor, hem doğanın hem de bilimin içinde harika zaman geçiriyorlar. - Doğadaki hayvan sesleriyle, rüzgar, su, yağmur sesleriyle gerçek bir “sesler dünyası” oluşturuluyor. - Hikaye hem arkadaşlığı hem merakı hem de birlikte öğrenmenin güzelliğini anlatıyor. Bu hikaye sayesinde siz de kendi ses deneylerinizi yapmak isteyebilirsiniz! Hikaye hakkında başka bir soru sormak ister misiniz ya da yeni bir bölüm eklememi ister misiniz?

Tamam! Hemen hikayeden bilgi kartları hazırlıyorum!