Merhaba! 7. sınıf 1. dönem 1. yazılıya hazırlanmana yardımcı olayım. Bu özet, sınavda çıkabilecek temel konuları ve önemli noktaları içerecektir. Başarılar dilerim!
**1. Güneş Sistemi ve Ötesi**
* **Güneş Sistemi:**
* Güneş sistemini oluşturan gök cisimleri: Gezegenler, uydular, asteroitler, kuyruklu yıldızlar.
* Gezegenlerin Güneş'e olan uzaklıklarına göre sıralanışı: Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün.
* Gezegenlerin genel özellikleri (büyüklük, yüzey yapısı, atmosfer, sıcaklık vb.).
* İç gezegenler (Karasal): Merkür, Venüs, Dünya, Mars.
* Dış gezegenler (Gazsal): Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün.
* Asteroit kuşağı: Mars ve Jüpiter arasında bulunur.
* Güneş'in yapısı ve özellikleri.
* Güneş'in katmanları: Çekirdek, ışınım bölgesi, konveksiyon bölgesi, fotosfer, kromosfer, korona.
* Güneş lekeleri ve Güneş patlamaları.
* Uydu nedir? Örnekler: Ay, Phobos, Deimos, Europa, Ganymede, Titan, vb.
* Kuyruklu yıldızların yapısı ve özellikleri.
* Meteor ve meteorit arasındaki fark.
* Gök taşı nedir?
Örnek:
**Örnek:** Gezegenleri sıralarken akılda kalıcı bir yöntem kullanabilirsin: " **M**eraklı **V**edat **D**ün **M**erih'e **J**ale **S**attı **U**zun **N**azlı" (Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün).
* **Güneş Sistemi Ötesi:**
* Yıldız, galaksi, evren kavramları.
* Takımyıldızı nedir? Örnekler: Büyük Ayı, Küçük Ayı, Orion (Avcı).
* Galaksi türleri: Sarmal, eliptik, düzensiz galaksiler.
* Samanyolu Galaksisi'nin yapısı ve Güneş Sistemi'nin konumu.
* Evrenin oluşumu ile ilgili temel bilgiler (Büyük Patlama teorisi).
İpucu:
**İpucu:** Gezegenlerin özelliklerini karşılaştırırken tablo oluşturmak, bilgileri daha düzenli görmeni ve hatırlamanı kolaylaştırır.
**2. Hücre ve Bölünmeleri**
* **Hücrenin Yapısı ve Görevleri:**
* Hücrenin temel kısımları: Hücre zarı, sitoplazma, çekirdek.
* Hücre organelleri ve görevleri:
* Mitokondri (enerji üretimi).
* Ribozom (protein sentezi).
* Endoplazmik retikulum (madde taşınması ve üretimi).
* Golgi aygıtı (salgı üretimi ve paketlenmesi).
* Lizozom (hücre içi sindirim).
* Koful (depolama).
* Sentrozom (hücre bölünmesi).
* Kloroplast (fotosentez - sadece bitki hücrelerinde).
* Hücre zarı: Seçici geçirgen özelliği.
* Hücre duvarı (sadece bitki hücrelerinde bulunur).
* Hayvan hücresi ve bitki hücresi arasındaki farklar.
Örnek:
**Örnek:** Mitokondri, hücrenin enerji santrali gibidir. Besinleri parçalayarak hücrenin kullanabileceği enerjiye dönüştürür.
* **Hücre Bölünmeleri:**
* Mitoz:
* Amacı: Büyüme, onarım ve üreme (bazı tek hücrelilerde).
* Oluşan hücre sayısı: 2
* Kromozom sayısı: Sabit kalır (ana hücre ile aynı).
* Aşamaları: Profaz, metafaz, anafaz, telofaz.
* Mayoz:
* Amacı: Üreme hücrelerinin (sperm ve yumurta) oluşumu.
* Oluşan hücre sayısı: 4
* Kromozom sayısı: Yarıya iner.
* Aşamaları: Mayoz I ve Mayoz II (her biri profaz, metafaz, anafaz, telofaz aşamalarını içerir).
* Kromozom, DNA, gen kavramları arasındaki ilişki.
Yaygın Hata:
**Yaygın Hata:** Mitoz ve mayoz bölünmeyi karıştırmak. Mitoz büyüme ve onarım için, mayoz ise üreme hücreleri için gerçekleşir. Mitozda kromozom sayısı aynı kalırken, mayozda yarıya iner.
**3. Kuvvet ve Enerji**
* **Kuvvet:**
* Kuvvetin tanımı ve birimi (Newton).
* Dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetler.
* Bileşke kuvvet (net kuvvet) kavramı.
* Sürtünme kuvveti:
* Sürtünme kuvvetini etkileyen faktörler (yüzeyin cinsi, cismin ağırlığı).
* Sürtünme kuvvetinin yararları ve zararları.
* Sürtünmeyi azaltma ve artırma yöntemleri.
* Hava direnci ve su direnci.
Örnek:
**Örnek:** Bir kutuyu ittiğinde, uyguladığın kuvvet ile yer arasındaki sürtünme kuvveti zıt yönlüdür. Eğer itme kuvvetin sürtünme kuvvetinden büyükse, kutu hareket eder.
* **Enerji:**
* Enerji türleri: Kinetik enerji (hareket enerjisi), potansiyel enerji (çekim potansiyel enerjisi, esneklik potansiyel enerjisi), ısı enerjisi, ışık enerjisi, elektrik enerjisi, kimyasal enerji, nükleer enerji.
* Enerji dönüşümleri:
* Örnekler: Güneş panelinde ışık enerjisinin elektrik enerjisine dönüşümü, barajlarda potansiyel enerjinin kinetik enerjiye ve sonra elektrik enerjisine dönüşümü.
* Yenilenebilir ve yenilenemez enerji kaynakları.
* Yenilenebilir: Güneş, rüzgar, su, jeotermal, biyokütle.
* Yenilenemez: Kömür, petrol, doğalgaz, nükleer enerji.
* Enerji tasarrufu yöntemleri.
İpucu:
**İpucu:** Enerji dönüşümlerini anlamak için günlük hayattaki örnekleri düşün. Örneğin, bir lambanın yanması elektrik enerjisinin ışık ve ısı enerjisine dönüşmesidir.
**Sınavda Başarılar!**
Umarım bu özet, sınavına hazırlanırken sana yardımcı olur. Başarılar dilerim!
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Güneş sistemindeki gezegenlerin sıralamasını ve özelliklerini bilmek neden önemlidir?
- Hücre bölünmelerinin canlılar için önemi nedir?