Milli Mücadele (1919–1923), Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’ndan yenik çıkması ve işgaller sonucu ortaya çıkan bağımsızlık savaşıdır. Bu dönem, Türkiye Cumhuriyeti’nin temellerinin atıldığı, halkın ve liderlerin işbirliğiyle yabancı işgallerine karşı verilen kararlı direniştir. Önemli noktaları sade ve adım adım açıklayayım:
- Neden başladı?
- I. Dünya Savaşı’ndan sonra Osmanlı toprakları işgal edildi; Sevr Antlaşması ile ülkenin paylaşılması planlandı. Buna karşılık, millet egemenliğini ve bağımsızlığı korumak amacıyla bir direniş başlatıldı.
-
Örnek:
Örneğin, 1919’da İzmir’in Yunanlılar tarafından işgali, Batı Anadolu’da halkın tepki göstermesinde önemli etkendi.
- Başlangıç ve liderlik
- Milli Mücadele’nin fiilen başlangıcı 19 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkmasıyla kabul edilir. Mustafa Kemal daha sonra kurduğu milli hareketle merkezi yönetime karşı halkı örgütledi.
- 23 Nisan 1920’de TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi) açıldı; bu meclis milli iradeyi temsil etti.
- Önemli belgeler ve kongreler
- Amasya Genelgesi (1919): “Milletin kaderini milletin azim ve kararı belirleyecektir” denildi.
- Erzurum ve Sivas Kongreleri (1919): Ulusal bir direnişin örgütlenmesi ve yerel direnişlerin birleştirilmesi kararlaştırıldı.
- Misak-ı Milli (Ulusal Ant): Millî sınırlar ve bağımsızlık hedefleri bildirildi.
-
İpucu:
Misak-ı Milli’nin hangi bölgeleri kapsadığını bilmek, o dönemin sınır isteklerini anlamaya yardımcı olur.
- Askerî safha
- Kuvâ-yı Milliye: İlk dönemde halk birlikleri (sivil milisler) önemliydi.
- Düzenli ordu kurulup güçlendirildikçe muharebeler profesyonelleşti.
- Önemli savaşlar: Sakarya Meydan Muharebesi (1921) ve Büyük Taarruz ile zaferin pekişmesi (30 Ağustos 1922).
-
Örnek:
30 Ağustos 1922’deki zafer, Yunan birliklerinin geri çekilmesine ve İzmir’in kurtuluşuna yol açtı.
- Sonuçlar ve antlaşmalar
- Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922) ve sonra Cumhuriyet’in ilanı (29 Ekim 1923).
- Lozan Antlaşması (1923): Yeni Türkiye Devleti’nin uluslararası alanda tanınması sağlandı; Sevr Antlaşması geçersiz sayıldı.
- Önemi
- Milli egemenlik, laiklik, modern devlet kurumlarının kurulması ve ulusal bağımsızlık sağlandı. Bu süreç, Türkiye’nin modernleşme sürecinin başlangıcıdır.
-
İpucu:
Tarihi olayları kronolojik sırayla öğrenmek, sebep-sonuç ilişkilerini kurmayı kolaylaştırır.
- Yaygın yanlışlar
-
Yaygın Hata:
Sevr Antlaşması ile Lozan Antlaşması’nın karıştırılması: Sevr işgali ve paylaşımı planlarken, Lozan Türkiye’nin bağımsızlığını tanıyan antlaşmadır.
-
Yaygın Hata:
Mustafa Kemal’e hemen “Atatürk” demek: Soyadı kanunu 1934’te çıktığı için Milli Mücadele döneminde ona Mustafa Kemal deniyordu; “Atatürk” daha sonradan verilen addır.
Milli Mücadele, sadece savaş değil aynı zamanda siyasi, diplomatik ve toplumsal dönüşümü de içerir — meclisin açılması, halkın örgütlenmesi, yeni devletin kurumlarının oluşturulması bunların hepsidir.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Milli Mücadele’nin en önemli nedenleri ve sonuçları nelerdi?
- Misak-ı Milli nedir ve neden önemlidir?