İkinci Dünya Savaşı’nda (1939–1945) iki ana blok vardı: Mihver Devletleri (Axis) ve Müttefik Devletler (Allies). 8. sınıf seviyesine uygun, sade bir özet ve önemli örnekler aşağıda.
Ana bloklar ve başlıca ülkeler
- Mihver Devletleri (Başlıca): Almanya, İtalya, Japonya.
Bunların yanında savaşa katılan veya onlarla iş birliği yapan ülkeler: Macaristan, Romanya, Bulgaristan, Slovakya, Hırvatistan ve zaman zaman Vichy Fransası (Fransa’nın işgal altındaki rejimi).
Örnek:
Örnek: Romanya başlangıçta Mihver tarafındaydı ve Sovyetler’e karşı Almanya ile iş birliği yaptı.
- Müttefik Devletler (Başlıca): Birleşik Krallık (İngiltere), Fransa (1940 işgal edilince sürgündeki hükümetle direniş), Sovyetler Birliği (1941’de Almanya’nın işgaliyle Müttefiklere katıldı), Amerika Birleşik Devletleri (1941’de Pearl Harbor saldırısından sonra resmen savaşa girdi), Çin (uzun süredir Japonya’ya karşı savaşıyordu).
Ayrıca Polonya, Yunanistan, Yugoslavya, Belçika, Hollanda, Norveç gibi işgale uğrayan ülkeler ile İngiliz Milletler Topluluğu içindeki Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda, Hindistan gibi ülkeler Müttefik cephesindeydi.
Örnek:
Örnek: 1 Eylül 1939’da Almanya’nın Polonya’yı işgaliyle İngiltere ve Fransa Almanya’ya savaş ilan etti; ABD ise 1941’e kadar doğrudan savaşa katılmadı.
Diğer önemli durumlar
- Sovyetler Birliği ile Almanya başlangıçta bir anlaşma (Molotov-Ribbentrop Paktı, 1939) imzalamış, ama Almanya 22 Haziran 1941’de Sovyetler’i işgal edince Sovyetler Müttefiklere katılmıştır.
- Bazı ülkeler başlangıçta tarafsız kaldı (İsveç, İsviçre, İspanya, Portekiz, Türkiye gibi). Türkiye resmî olarak 1945’in sonlarına doğru Almanya’ya savaş ilan etti ancak aktif çatışmaya girmedi.
- Esir hükümetler ve sürgün ordular: Örneğin Polonya ve Norveç’in sürgündeki hükümetleri Müttefiklere destek verdi; Çekoslovak birlikleri de farklı cephelerde savaştı.
- Sömürgeler de önemliydi: İngiliz, Fransız, Hollanda vb. sömürgelerinden askerler ve kaynaklar savaşa katıldı (ör. Hindistan’dan gelen birlikler, Fransız Kuzey Afrika’sı vb.).
İpucu:
Harita üzerinde “kim hangi tarafta” diye işaretlemek çok yardımcı olur: Avrupa, Afrika ve Pasifik haritalarında cepheleri renklendir.
Yaygın Hata:
Herkesin aynı anda savaşa girdiğini düşünmek yanlış olur. Örneğin ABD ve Sovyetler savaşa farklı zamanlarda katıldılar. Tarihleri sırayla hatırlamak önemlidir.
Kısa kronolojik hatırlatma (önemli tarihler)
- 1 Eylül 1939: Almanya, Polonya’yı işgal etti — savaş başladı.
- Eylül 1939: İngiltere ve Fransa Almanya’ya savaş ilan etti.
- Haziran 1941: Almanya, Sovyetler Birliği’ni işgal etti — Sovyetler Müttefiklere katıldı.
- 7 Aralık 1941: Japonya’nın Pearl Harbor saldırısı — ABD savaşa girdi.
- 1945: Avrupa ve Pasifik’te Mihver yenildi; savaş sona erdi.
Eğer istersen belirli bir ülkenin savaştaki rolünü (ör. Türkiye, Türkiye’nin tarafsızlığı; Hindistan’ın savaşa katkısı; Polonya’nın direnişi) daha ayrıntılı anlatabilirim.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Mihver ve Müttefik bloklarının neden ve nasıl oluştuğunu daha ayrıntılı anlatayım mı?
- Türkiye’nin İkinci Dünya Savaşı’ndaki konumunu örneklerle açıklar mıyım?