Harika — 5. sınıf düzeyinde sade ve anlaşılır bir matematik tekrarı yapalım. Aşağıda en sık görülen konuları, kısa açıklamaları, örnekleri, işe yarayan ipuçlarını ve sık yapılan hataları bulacaksın. Hadi birlikte göz atalım!
1) Sayılar ve yer değeri
- Doğal sayılar, basamakların yer değeri (birler, onlar, yüzler, binler), büyük sayıları okuma/yazma.
Örnek:
3.482 → 3 bin 482; 5 basamaklı 42.305 sayısının onlar basamağı 0’dır.
İpucu:
Bası basamakları sağdan sola say: birler, onlar, yüzler, binler…
Yaygın Hata:
Basamakları karıştırmak (örneğin 205’te onlar basamağını 2 olarak yazmak).
2) Dört işlem (toplama, çıkarma, çarpma, bölme) — büyük sayılar
- Çok basamaklı sayılarla işlemler; taşımayı ve ödünç almayı doğru yapmak.
Örnek:
Çarpma: 234 × 6 = 1404 (234×6 → 200×6 + 30×6 + 4×6)
İpucu:
Toplama/çıkarmada rakamları alt alta yaz, basamakları hizala; çarpma yaparken basamakların toplamına değil her çarpımın ayrı olduğunu unutma.
Yaygın Hata:
Bölmede bölünen ve böleni karıştırmak; kalanı yanlış yorumlamak (kalan, bölen’den küçük olmalı).
3) Kesirler ve karışık sayılar
- Eşitlik, sadeleştirme, genişletme, ortak payda ile toplama/çıkarma, kesir → karışık sayı dönüşümleri.
Örnek:
1/2 + 1/3 = 3/6 + 2/6 = 5/6
İpucu:
Toplama yaparken önce ortak payda bul; sadeleştirmeyi son adımda yapmayı unutma.
Yaygın Hata:
Pay ve paydayı yanlış yere taşıyarak toplama yapmak (pay aynı olduğunda sadece payları toplarsın).
4) Ondalık sayılar
- Ondalıkların basamakları (onluk, yüzde bir, binde bir), ondalıklarla toplama/çıkarma, kesir-ondalık eşleştirme.
Örnek:
0.75 = 75/100 = 3/4; 1.2 + 0.35 = 1.55
İpucu:
Ondalıkta hizalama yaparken ondalık noktalarını alt alta getir; eksik basamağı 0 ile tamamla (1.20 gibi).
Yaygın Hata:
Ondalık noktalarını hizalamadan toplama/çıkarma yapmak.
5) Kesirlerle çarpma ve bölme (temel)
- Bir kesri tam sayıyla çarpma, kesirleri karşılıklı çevirip bölme.
Örnek:
2 × 3/4 = 6/4 = 1 2/4 = 1 1/2; (3/4) ÷ (1/2) = (3/4) × (2/1) = 6/4
İpucu:
Bölmede ikinci kesri ters çevir ve çarp.
6) Faktörler, katlar, asal sayılar
- Bir sayının bölenleri, ortak bölenler, ortak kat, en küçük ortak kat (EKOK) ve en büyük ortak bölen (EBOB), asal sayılar.
Örnek:
Asal sayı örneği: 13; 12’nin bölenleri: 1,2,3,4,6,12
İpucu:
EBOB’u bulurken ortak çarpanlara bak; EKOK için çarpanların en yüksek kuvvetlerini kullan.
7) Cebirin temelleri (basit denklemler)
- Basit birinci dereceden denklemler (örneğin x+5=12), bilinmeyeni bulma.
Örnek:
x + 7 = 15 → x = 8
İpucu:
Denklik korunur: Her iki taraftan aynı işlemi yap.
8) Geometri — düzlemsel şekiller ve açılar
- Çokgenler, kenar ve köşe sayıları, açı çeşitleri (dik, dar, geniş), çevre ve alan hesapları (kare, dikdörtgen, üçgen).
Örnek:
Dikdörtgen alanı = uzunluk × genişlik; kenarları 5 ve 3 olan dikdörtgenin alanı 15 birim²’dir.
İpucu:
Çizim yap: verilenleri görselleştirince formülü uygulamak kolaylaşır.
Yaygın Hata:
Alan ile çevreyi karıştırmak (alan iki boyutlu yüzey, çevre kenarların toplamıdır).
9) Hacim (temel)
- Dikdörtgen prizmanın hacmi = uzunluk × genişlik × yükseklik (küp ve kutu problemleri).
Örnek:
Bir kutu 4×3×2 birimse hacmi 24 birim³’dir.
İpucu:
Birimleri unutma: hacim genelde 'küp' birimleriyle ifade edilir (cm³, m³).
10) Veri, ortalama ve grafikler
- Basit istatistik: ortalama (aritmetik ortalama), medyan, mod; sütun grafikleri ve çubuk grafikleri okuma.
Örnek:
Veriler: 2, 4, 6 → ortalama = (2+4+6)/3 = 4
İpucu:
Medyanı bulmak için verileri küçükten büyüğe sırala ve ortadaki değeri al.
Hızlı problem çözme ipuçları
- Soruyu oku, verilenleri çiz, hangi bilgilerin gerektiğini bul, adım adım çöz.
İpucu:
Soruda birimi kontrol et ve sonuca birimini ekle (örneğin: cm, kg, lira).
Yaygın Hata:
Soruyu yarım okumak ve verilen birimi veya şartı kaçırmak.
Eğer istersen bu konulardan herhangi birini daha ayrıntılı, adım adım örneklerle gösterebilirim; hangi konu olduğunu söylemene gerek yok — ben doğrudan açıklama yaparım.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Kesirlerde ortak payda bulurken neden sadeleştirme yapıyoruz?
- Dikdörtgenin alanı ve çevresi arasındaki farkı nasıl hızlıca anlarım?