Hadi adım adım bakalım. Problemi denklemle yazalım:
- Kekin tam fiyatı = 23 TL.
- Toplam gelir = 1632 TL.
- 15 kişi keki yarı fiyata almış (yarı fiyat = 23/2 = 11,5 TL).
- x = bir günde satılan kek sayısı (tam sayı olmalı).
Gelir denklemimiz:
23·(x − 15) + 11{,}5·15 = 1632
Bunu çözmek için önce sadeleştirelim:
23x − 23·15 + 11{,}5·15 = 1632
23x − 345 + 172{,}5 = 1632
23x − 172{,}5 = 1632
23x = 1804{,}5
x = 1804{,}5 / 23 ≈ 78{,}4565...
Sonuç bir tam sayı çıkmıyor (kesirli). Oysa satılan kek sayısı tam sayı olmak zorunda, bu yüzden verilen sayılarla bir tam çözüme ulaşılamaz — veriler tutarsız.
Daha kısa ve kesin bir neden de şöyle gösterilir (ondalıkları kaldırmak için 2 ile çarpalım):
46x − 23·15 = 2·1632
23(2x − 15) = 3264
Bu eşitlik için 23, 3264'ü tam bölmeli. Oysa 3264 ÷ 23 tam bölünmez (kalan vardır). Yani böyle bir tam x (ve 15 indirimli kişi) mümkün değil.
Örnek:
Eşitliği 2 ile çarpıp açınca 23(2x − 15) = 3264 elde ediyoruz. Ama 3264, 23'e bölünmediği için sol tarafın (her zaman 23 ile katlı) sağ tarafla eşit olması imkânsızdır.
İpucu:
Böyle sorunlarda önce denklemi kurup basit bölünebilme/kusurluk kontrolleri yap; çoğu zaman verilen sayılar birbirine uymaz ve problem yanlış veridir.
Yaygın Hata:
Yarı fiyatı ondalık olarak hesaba koyup sonucu kabullenmek (ör. 78,456...) ya da küsuratlı bir sayı çıkınca bunu "yuvarlamak" yerine verilerin tutarlı olup olmadığını kontrol etmeyi atlamak.
Sonuç: Verilen bilgilerle (kek 23 TL, toplam gelir 1632 TL, 15 kişi yarı fiyata) bir günde tam sayı kadar kek satılması mümkün değil. Soru doğru çözülmesi için ya toplam gelir, ya indirimli kişi sayısı ya da fiyat verilerinden en az biri düzeltilmelidir.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Veriler tutarsızsa problemi düzeltmek için hangi sayıyı değiştirsem ilk bakacağım şey olur?
- Eğer toplam gelir 1633 TL olsaydı (diğerleri aynı), kaç kek satıldığını bulabilir miyiz?