Kök-yaprak (stem-and-leaf) grafiği, sayıları küçük parçalara ayırarak düzenleyen ve verinin dağılımını kolayca gösteren basit bir yöntemdir — 6. sınıf için çok uygundur.
Nasıl yapılır (adım adım):
1. Sayıların basamaklarına bak: genellikle onlar basamağı "kök" (stem), birler basamağı "yaprak" (leaf) olarak alınır.
2. Kökleri (örneğin 10’lar) dikey olarak yaz, her kökün yanına ilgili yaprakları (birler basamağı) yaz.
3. Yaprakları küçükten büyüğe sırala.
4. Grafiğin bir anahtarı (key) olsun: hangi kökün hangi sayıya denk geldiğini gösterir.
Örnek:
Örnek: Sayılar: 12, 14, 15, 17, 21, 22, 23, 24, 29, 31, 33, 34
Kök (10’lar) | Yaprak (birler)
1 | 2 4 5 7
2 | 1 2 3 4 9
3 | 1 3 4
Key: 2 | 3 = 23
Grafikten neler okuyabilirsin:
- En küçük ve en büyük değer kolayca görülür (12 ve 34).
- Veri hangi aralıkta yoğunlaşmış (20’lerde yoğun).
- Mod (en sık tekrar eden yaprak) ve medyan (orta değer) daha kolay bulunur.
İpucu:
Yaprakları yazarken küçükten büyüğe sırala — bu medyanı bulmayı kolaylaştırır. Ayrıca grafiğe bir "key" eklemeyi unutma; böylece bakana hangi kökün ne anlama geldiğini açıklamış olursun.
Yaygın Hata:
İki basamaklı sayılarda onluk ve birlikleri karıştırmak (örneğin 23'ü 2 | 3 yerine 23 | 0 gibi yazmak). Diğer yaygın hata: yaprakları sıralamamak, bu da veriyi okumayı zorlaştırır.
Ek ipuçları:
- Eğer veride çok sayıda sayi varsa, kökleri 0–4, 5–9 şeklinde “bölerek” (split stem) daha dengeli gösterim elde edebilirsin.
- Kök-yaprak çizimi hem sayıları saklar hem de şekil gibi gösterir; histograma küçük veri setlerinde iyi alternatiftir.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Kök-yaprak grafiğinden medyan ve mod nasıl hızlı bulunur?
- Çok sayıda veri olduğunda kökleri nasıl bölüp düzenlemeliyim?