Büyük harflerin (baş harflerin) doğru kullanımı yazının anlaşılmasını kolaylaştırır. Aşağıda en önemli kuralları basit ve örnekli şekilde veriyorum.
1) Cümlenin ilk kelimesi
- Her yeni cümle büyük harfle başlar.
Örnek:
Bugün okula gidiyorum. Yarın sınavım var.
2) Özel isimler
- Kişi isimleri, yer adları, kurum ve kuruluş isimleri, tarihsel olaylar, coğrafi adlar büyük harfle başlar.
Örnek:
Ahmet, İstanbul, Türkiye, Ege Denizi, Hacettepe Üniversitesi
3) Unvanlar ve hitaplar
- Unvanlar adla birlikte kullanıldığında büyük harfle başlar: Prof. Dr. Ayşe Yılmaz, Ali Bey, Fatma Hanım.
Örnek:
Öğretmenimiz Dr. Kemal Bey geldi.
Yaygın Hata:
"öğretmenimiz dr. kemal bey geldi." — Unvan ve isimde büyük harf eksikliği sık yapılan hata.
4) Diller, milliyetler ve halk adları
- Türkçe, İngilizce, Fransızca, Türk, Alman gibi kelimeler büyük harfle başlar.
Örnek:
Benim en sevdiğim ders Türkçe. O, Alman bir öğrenci.
5) Din ve kutsal metin adları
- Din ve kutsal kitap isimleri büyük harfle yazılır: İslam, Hristiyanlık, Kur'an, İncil.
Örnek:
Kur'an-ı Kerim'de birçok öğüt vardır.
6) Gün ve ay isimleri (özel not!)
- Türkçede ay ve gün isimleri küçük harfle yazılır: ocak, pazartesi.
Örnek:
Yolculuğum ocak ayında başlayacak. Sınav pazartesi günü.
Yaygın Hata:
İngilizce alışkanlığıyla "Ocak" veya "Pazartesi" büyük yazmak sık yapılan hatalardandır.
7) Kısaltmalar ve baş harflerden oluşan adlar
- TBMM, NATO, TDK gibi kısaltmalar genelde büyük harfle yazılır. Akademik unvan kısaltmaları (Dr., Prof.) de büyük harfle başlar.
Örnek:
TBMM toplantısı bugün. Prof. Dr. Can konuştu.
8) Eser, başlık ve ilanlarda kullanım
- Resmi yazım kurallarına göre eser adlarında (kitap, makale) genelde sadece ilk kelime ve özel isimler büyük harfle başlar; ancak yayınevleri veya farklı stil kuralları değişiklik gösterebilir.
Örnek:
Kitap: Küçük Prens (ilk kelime ve eğer özel isim varsa onlar büyük olabilir)
İpucu:
Okulda hangi stilin istendiğini (öğretmenin kuralı mı, TDK kuralı mı) sorup ona göre yazmak işleri kolaylaştırır.
Ek birkaç pratik ipucu
- Eğer bir kelime birinin adıysa veya tanımlanmış özel bir şeyse büyük harf kullan.
- Günlük konuşmada gördüğün belirsizliklerde "özel isim mi, genel isim mi?" diye hızlıca düşün; özel isimse büyük yaz.
İpucu:
Hatırlamak için kısa kural: "Cümlenin başı + Özel isimler + Unvanlar/diller/dinler" büyük harfle başlar.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Hangi durumlarda büyük harf kullanmam gerektiğini hemen nasıl hatırlayabilirim?
- Aşağıdaki cümlede hangi kelimeler büyük harfle başlamalı? "ali pazartesi istanbul'a gidecek."