Milli Mücadele (1919–1923), Birinci Dünya Savaşı sonrası işgallere karşı Türk milletinin bağımsızlığını korumak için yürüttüğü siyasi ve askeri mücadeledir. Kısa ve anlaşılır şekilde önemli noktaları şöyle sıralayabilirim:
Neden başladı?
- Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı’nda yenildi; işgal güçleri toprakları paylaştı veya işgal etti.
- Sevr Antlaşması ile Anadolu’nun büyük kısmının yabancı güçlerin kontrolüne girmesi planlanmıştı. Bu duruma karşı halk ve asker arasında direniş fikri güçlendi.
İpucu:
İşgallerin hızla artması ve Sevr taslağının ağır şartları, milli direnişi başlatan en önemli etmenlerdendir.
Önderlik ve örgütlenme
- Mustafa Kemal Paşa (Atatürk) Samsun’a çıkışıyla (19 Mayıs 1919) süreci başlattı. Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas Kongreleri ile ulusal hareketin ilk örgütlenmesi sağlandı.
- 23 Nisan 1920’de TBMM açıldı; hem yasama hem yürütme yetkisini elinde toplayan milli bir yönetim kurulmuş oldu.
Örnek:
Örneğin Sivas Kongresi’nde bütün milli cemiyetlerin temsilcileri bir araya gelip "milletin bağımsızlığı yine milletin azim ve kararıyla kurtarılacaktır" anlayışını benimsediler.
Askeri safha (başlıca cepheler ve savaşlar)
- Yunan işgaliyle başlayan en büyük çatışma Batı Cephesi’ydi: Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos–13 Eylül 1921) ve ardından Büyük Taarruz (Ağustos 1922) ile Dumlupınar zaferi (26 Ağustos 1922) önemli dönüm noktalarıdır.
- Doğu’da Ermenistan’la çatışmalar oldu; doğu sınırları Kars Antlaşması ile güvenceye alındı.
- Mütareke ve diplomasi süreci: Mudanya Mütarekesi (Ekim 1922) ve Lozan Antlaşması (24 Temmuz 1923) ile uluslararası alanda tanınma sağlandı.
İpucu:
Sakarya Meydan Muharebesi, savunma ve dayanma savaşının sembolüdür; Büyük Taarruz ise kesin zaferi getiren harekâttır — ikisini karıştırmamak önemli.
Siyasi sonuçlar ve kazanımlar
- Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922) ve cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923) ile modern Türkiye Cumhuriyeti kuruldu.
- Milli egemenlik, laiklik, hukuk ve eğitimde yenileşme gibi dönüşümler başladı.
Yaygın Hata:
Sevr Antlaşması ile Lozan Antlaşması karıştırılabilir: Sevr işgalci güçlere ağır imtiyazlar tanırken, Lozan Türkiye’nin bağımsızlığını ve sınırlarını kabul ettirdi.
Neden önemli?
- Türkiye’nin bugünkü sınırları, devlet yapısı ve ulus-devlet anlayışı bu süreçte şekillendi. Milli Mücadele, halkın kendi kaderini belirleme mücadelesinin simgesidir.
Sonuç olarak, Milli Mücadele hem askeri hem siyasi bir başarıdır; liderlik, ulusal birlik ve uluslararası diplomasi bu zaferde bir araya gelmiştir.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Milli Mücadele’de hangi kararlar modern Türkiye’nin temelini oluşturdu?
- Sakarya Meydan Muharebesi ile Dumlupınar arasındaki farklar nelerdir?