Harika bir soru — bu sözcüklerin anlamlarını basitçe anlatayım ve akılda kalması için kısa yollar, tekerleme ve çalışma önerileri vereyim. Bazı kelimelerde yazım/okunuş karışabiliyor; senin yazdığın "sütk" muhtemelen "sıdk/sıtk" gibi bir kelimeyle karışmış olabilir — aşağıda o olasılığı da belirttim.
1) Tebliğ
- Anlamı: Dini mesajı, Kur'an ve Peygamber’in öğretilerini başkalarına anlatmak ve iletmek.
Örnek:
Örnek: Sınıfta bir konu hakkında doğru davranışları anlattığında (ör. iyiliğin önemi), sen de tebliğ vermiş olursun.
İpucu:
Tebliği "anlatmak, iletmek" diye hatırlarsan kolay olur.
2) Tefsir
- Anlamı: Kur’an ayetlerinin ne demek olduğunu açıklayan, ayetlerin iniş bağlamını ve anlamını çözen çalışma/yorum alanı.
Örnek:
Örnek: Bir ayette geçen bir kavramın tarihi olayla bağlantısını anlatan açıklama bir tefsirdir.
Yaygın Hata:
Tefsiri tercüme ile karıştırma: tercüme kelime karşılığını verir; tefsir o kelimenin neden öyle söylendiğini, hangi olaya bağlı olduğunu açıklar.
3) (Muhtemel düzeltme) Sıdk / Sıtk (senin yazdığın "sütk" büyük olasılıkla bunu kastediyor)
- Anlamı: Doğruluk, samimiyet, yalan söylememe hali.
Örnek:
Örnek: Bir söz verdiğinde onu olduğu gibi yapan kişi sıdk sahibi, yani dürüst kabul edilir.
Yaygın Hata:
Yazım/okunuş karışabilir — öğretmenine geçtiğin kelimeyi nasıl yazdığını sorabilir veya ders notunu kontrol edebilirsin.
4) Emanet
- Anlamı: Bir kişiye güvenerek verilen eşya, sır veya görev; korunması gereken şey.
Örnek:
Örnek: Arkadaşının cep telefonunu koruman için sana verdiğinde o eşyayı emanet etmiş olur.
İpucu:
Emanet = "bana verilen ve korumam gereken şey" diye aklında tut.
5) Fetanet (fetanet/fetanetlik)
- Anlamı: Akıllılık, olgunluk, olayları doğru değerlendirip akıllıca davranma yeteneği.
Örnek:
Örnek: Bir problemi sakin ve mantıklı çözen kişi fetanet gösterir.
6) İsmet
- Anlamı: Genellikle peygamberler veya seçkin kişiler için kullanılan; hata ve günahlardan korunma, günah işlememe hali (manevi masumiyet).
Örnek:
Örnek: Din dersinde bazen peygamberlerin "ismetli" olduğu, yani kasıtlı günah işlemedikleri öğretilir.
Yaygın Hata:
İsmeti sadece "temizlik" (fiziksel) sanmak sık olur; o daha çok manevi korumadır (suç, kasıtlı hata yapmamak).
Kolay ezber ve çalışma yolları
- Kısa tekerleme / şarkı (ritimli söyle):
"Tebliğ anlatır, tefsir açar sır,
Emanet saklanır, fetanet aklıdır,
Sıdk doğru söyler, ismet korur ır."
(Bunu kendi melodinle birkaç kez tekrarlarsan kelimeler kalıcı olur.)
- Hafıza yöntemleri:
İpucu:
Her kelime için bir resim veya kısa cümle yap: örn. Emanet = anahtar resmi; tebliğ = konuşan kişi resmi.
- Grupla çalış:
- Öğretme ile ilgili olanlar: tebliğ, tefsir (biri mesajı iletir, diğeri mesajı açıklar).
- Davranış/ahlak ile ilgili olanlar: sıdk, fetanet, emanet, ismet.
- Aktif tekrar:
- Her gün 5 kelimeyi yüksek sesle oku, sonra anlamını kendi cümlenle söyle.
- Bir arkadaşına (veya hayali bir kişiye) anlattığını hayal ederek "öğretir gibi" tekrar et.
- Küçük kartlar (flashcards):
- Bir yanda kelime, öbür yanda 1 cümlelik anlam + kısa örnek. Hızlı tarama için çok etkilidir.
- Hikâlleştir:
Örnek:
Örnek yöntem: Kısa bir hikâye yaz: "Ahmet bir gün arkadaşına hayatında bir emanet bıraktı, Ahmet dürüsttü (sıdk), zor durumlarda akıllıca karar verdi (fetanet)..." Böylece kelimeler bağlam içinde kalır.
- Çalışırken kaçınman gerekenler:
Yaygın Hata:
Kelimeyi sadece ezberlemek (anlamdan kopuk) sık yapılan hatadır. Kısa cümlelerle örnekleyerek çalışmak daha kalıcı olur.
Hızlı hatırlatma kısaltması (akıl emici cümle)
- "T-T-S-E-F-İ" harflerini küçük bir cümleye dönüştür: "Tebliğ Tefsiri Söyler, Emanet Fetanetle İdare edilir." Bu tür kısa cümleler başlangıçta işe yarar.
Başlangıç için çalışma planı (basit)
- 1. Gün: Her kelimenin Türkçe bir cümlesini yaz.
- 2. Gün: Kartlarla 10 kez tekrar et.
- 3. Gün: Kelimeleri içeren bir mini hikâye yaz.
- 4. Gün: Tekerlemeyi söyleyip kelimeleri yüksek sesle anlat.
Başarılar! Bu yöntemlerle kelimeler zamanla anlam kazanıp kolay akılda kalır.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Tebliğ ile tefsir arasındaki farkı nasıl kolayca hatırlayabilirim?
- Emanet ve fetanetle ilgili günlük hayatta hangi örnekleri görüp uygulayabilirim?