Tam olarak hangi dersin veya sınıfın 3. ünitesinden bahsettiğini belirtmemişsin; yine de fen bilimleri ve fizik temelli okullarda sık çıkan “3. ünite” konularına göre en yaygın formülleri ve kısa açıklamalarını aşağıda verdim. Her bir formülün ne anlama geldiğini, bir örnekle ve faydalı ipuçlarıyla gösterdim.
1) Hız (sürat)
- Formül: v = s / t
- v: hız (m/s veya km/h), s: yol (m), t: zaman (s)
Örnek:
Örnek: 100 m’yi 10 s’de giden bir cismin hızı v = 100/10 = 10 m/s’dir.
İpucu:
km/h → m/s çevirmek için 3.6’ya böl; m/s → km/h için 3.6 ile çarp.
2) Ortalama hız
- Formül: v_ort = toplam yol / toplam zaman
Yaygın Hata:
Farklı hızlarla gidilen bölümlerin ortalamasını alırken doğrudan hızların toplanması yanlıştır; yol ve zamanı ayrı hesapla.
3) İvme
- Formül: a = Δv / Δt
- Δv: hız değişimi (m/s), Δt: geçen süre (s)
Örnek:
Örnek: Hızı 0’dan 20 m/s’ye 4 s’de çıkan cisim için a = (20-0)/4 = 5 m/s².
İpucu:
Sabit hız durumunda ivme sıfırdır.
4) Kuvvet (Newton’un 2. Yasası)
- Formül: F = m · a
- F: kuvvet (N = kg·m/s²), m: kütle (kg), a: ivme (m/s²)
Örnek:
Örnek: 2 kg’lık bir cisme 3 m/s² ivme verdiysek F = 2·3 = 6 N’dur.
5) İş
- Formül: W = F · d · cosθ
- θ: kuvvet ile hareket doğrultusu arasındaki açı
Örnek:
Yatay doğrultuda 10 N kuvvetle 5 m itmek: W = 10·5·cos0 = 50 J.
İpucu:
Kuvvet hareket yönünde değilse cosθ’yi unutma; dik kuvvet iş yapmaz (cos90° = 0).
6) Enerji
- Kinetik enerji: Ek = 1/2 · m · v²
- Potansiyel enerji (yerçekimi): Ep = m · g · h
- g ≈ 9.8 m/s²
Örnek:
1 kg kütle, 2 m/s hızda: Ek = 0.5·1·2² = 2 J. 1 kg, 3 m yüksekte: Ep = 1·9.8·3 ≈ 29.4 J.
Yaygın Hata:
Hızın karesini alırken birimlerin doğru olduğuna dikkat et; v m/s olmalı.
7) Güç
- Formül: P = W / t veya P = F · v
- P birimi: watt (W)
Örnek:
20 J işi 4 s’de yapıyorsak P = 20/4 = 5 W.
8) Basınç
- Formül: P = F / A
- A: alan (m²), P birimi Pascal (Pa = N/m²)
Örnek:
100 N kuvvet 0.01 m² alana uygulanırsa P = 100 / 0.01 = 10000 Pa.
İpucu:
Daha küçük temas alanı aynı kuvvetle daha büyük basınç verir (çivideki mantık).
9) Yoğunluk
- Formül: ρ = m / V
- ρ: yoğunluk (kg/m³ veya g/cm³), m: kütle, V: hacim
Örnek:
10 g kütle, 2 cm³ hacim: ρ = 10/2 = 5 g/cm³.
Yaygın Hata:
Bazı sorularda kütle gram, hacim cm³ verilir; birimleri karıştırma (g/cm³ ↔ kg/m³ dönüşümü gerekebilir).
10) Elektrik (temel)
- Ohm Kanunu: V = I · R
- V: gerilim (V), I: akım (A), R: direnç (Ω)
- Elektrik gücü: P = V · I
- Seri direnç: R_seri = R1 + R2 + ...
- Paralel direnç: 1/R_par = 1/R1 + 1/R2 + ...
Örnek:
2 Ω ve 3 Ω seri bağlanırsa R = 5 Ω. 6 V gerilimde I = V/R = 6/5 = 1.2 A.
İpucu:
Dirençlerin paralel bağlanması sonucu toplam direnç tek olanından daha küçüktür.
Kısaca: bu formüller hareket, kuvvet, enerji, basınç, yoğunluk ve elektrikten seçilmiş temel formüllerdir — bunlar çoğu okulun 3. ünitesinde veya yakın konularda karşına çıkar. Eğer senin 3. üniten başka bir konuysa (ör. kimya veya biyoloji temel formülleri), hangi sınıf veya hangi ders olduğunu belirtmeseydin ben doğrudan değiştirmem; ama bu genel liste çoğu öğrencinin işine yarar.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Hız ve ivme arasındaki fark nedir?
- Bir cisme uygulanan kuvvet enerjisini nasıl etkiler?