Balkan Savaşları (1912–1913) kısa ve net olarak iki aşamada oldu ve Osmanlı Devleti ile Balkan devletleri arasındaki dengeleri kökten değiştirdi.
1) Birinci Balkan Savaşı (Ekim 1912 — Mayıs 1913)
- Osmanlı Devleti, Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ’tan oluşan Balkan Birliği’ne karşı savaştı.
- Sonuç: Osmanlı büyük toprak kayıpları yaşadı. Balkanlar’daki çoğu Avrupa toprağını (Makedonya, Arnavutluk, Kosova, Batı Trakya gibi) kaybetti. İstanbul ve çevresi (Doğu Trakya) Osmanlı hakimiyetinde kaldı.
- Resmî antlaşma: 1913’te Londra Antlaşması ile Osmanlı bu toprakları resmen devretti.
Örnek:
Örnek: Selanik (Thessaloniki) ve Manastır gibi şehirler Osmanlı yönetiminden çıktı; Arnavutluk bağımsızlığını ilan etti.
2) İkinci Balkan Savaşı (Haziran — Ağustos 1913)
- Savaşın ardından kazançlardan memnun olmayan Bulgaristan, eski müttefiklerine saldırdı; Sırbistan, Yunanistan, Romanya ve Osmanlı karşı birlik kurdu.
- Sonuç: Bulgaristan toprak kaybetti; 1913’te Bükreş Antlaşması ile sınırlar yeniden düzenlendi. Balkan devletleri arasındaki sınırlar değişti fakat Osmanlı’nun kayıpları geri alınmadı.
Savaşların genel sonuçları ve etkileri
- Osmanlı Devleti’nin Avrupa’daki hakimiyeti büyük ölçüde sona erdi; yalnızca İstanbul ve çevresinde Doğu Trakya kaldı.
- Büyük göç ve mübadele: Milyonlarca Müslüman/Türk göçe zorlandı; Anadolu’ya mülteci akını oldu.
- Bölgedeki milliyetçilik ve çatışmalar arttı; Balkanlar daha istikrarsız bir hale geldi.
- Osmanlı ordusu zayıfladı, bu da ilerideki olayları (I. Dünya Savaşı sürecini ve sonrası) etkiledi.
- Balkan devletleri arasındaki düşmanlıklar yeni sınır sorunlarına yol açtı.
İpucu:
Tarihi olayları tarihler ve antlaşmalarla eşleştirerek öğrenmek kolaydır: Birinci savaş 1912 — Londra Antlaşması; İkinci savaş 1913 — Bükreş Antlaşması.
Yaygın Hata:
Sık yapılan hata: Balkan Savaşları’nda Osmanlı’nın İstanbul’u kaybettiğini sanmak. Doğrusu, İstanbul ve Doğu Trakya savaştan sonra Osmanlı’da kaldı.
Bu özet, savaşların hangi toprakların el değiştirmesine ve bölgedeki demografik ile siyasal sonuçlara odaklanır.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı’nın çıkmasında nasıl bir etki yaptı?
- Balkan Savaşları sırasında yaşanan göçler ve mülteciler, Türkiye’nin sosyal ve ekonomik yapısını nasıl etkiledi?