Milli Mücadele Dönemi, I. Dünya Savaşı’ndan sonra Osmanlı Devleti’nin parçalanmasına karşı Türk milletinin bağımsızlık için yürüttüğü siyasi ve askeri savaştır. 1919–1923 yılları arasındaki bu süreç, hem silahlı direnişi hem de diplomatik mücadeleyi içerir. Şimdi başlıca olayları, nedenlerini ve sonuçlarını basit ve anlaşılır şekilde anlatayım.
Başlangıç ve nedenler
- I. Dünya Savaşı’nda yenilgi sonrası Osmanlı toprakları işgale uğradı; itilaf devletleri (İngiltere, Fransa, Yunanistan, İtalya) parçalama planları yaptı.
- 1919’da İzmir’in Yunanlar tarafından işgali ve İstanbul’daki işgaller halkta büyük tepki oluşturdu. Bu tepkinin örgütlenmesiyle Milli Mücadele başladı.
Örnek:
Örneğin 15 Mayıs 1919’da İzmir’in işgali, Anadolu’daki millî direnişi güçlendiren önemli bir olaydır; bu işgal birçok yerel müdahalenin ve protestonun başlamasına yol açtı.
Önemli adımlar ve olaylar
- 19 Mayıs 1919: Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkışı. Bu tarih Milli Mücadele’nin sembolik başlangıcıdır.
- Amasya Genelgesi (1919): Ulusal mücadelenin amaçlarını ve yönünü belirledi — “milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır” vurgusu.
- Erzurum (Temmuz 1919) ve Sivas (Eylül 1919) Kongreleri: Ulusal bir kongre geleneği oluşturuldu; yerel direniş hareketleri birleştirildi.
- Misak-ı Milli (Milli Yemin): Ulusun savunacağı sınırlar ve ulusal hedefler belirlendi.
- 23 Nisan 1920: Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) açılması — milli yönetimin kuruluşu.
İpucu:
23 Nisan’ı TBMM’nin kuruluşu olarak hatırlamak, milli egemenlik kavramını anlamak için iyi bir başlangıçtır.
Askeri safha
- Kuvâ-yi Milliye: İlk aşamada halkın örgütlediği düzensiz birliklerdi; daha sonra düzenli ordu kurmak için tasfiye edilip yerini düzenli orduya (Kocaeli, Ankara merkezli) bıraktılar.
- Yunan cephesi: 1919’dan 1922’ye kadar Ege ve Batı Anadolu’da Yunan ordusuna karşı çatışmalar sürdü.
- Sakarya Meydan Muharebesi (Ağustos 1921): Dönüm noktalarından biri; Türk ordusu savunmayı başarıp stratejik üstünlük kazandı.
- Büyük Taarruz (26 Ağustos 1922) ve İzmir’in kurtuluşu (9 Eylül 1922): Yunan ordusunun Anadolu’daki yenilgisi.
Örnek:
Sakarya Savaşı’nda Türk ordusunun gerileme hattını başarıyla durdurması, hem moral hem de stratejik açıdan çok önemliydi; bundan sonra taarruzla düşmanı geri atma dönemi başladı.
Siyasi sonuçlar ve barış
- Mudanya Ateşkes Antlaşması (Ekim 1922): Cephelerde çatışmalar durdu.
- Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922): Osmanlı saltanatı sona erdi.
- Lozan Antlaşması (Temmuz 1923): Uluslararası alanda yeni Türk devletinin sınırları ve bağımsızlığı tanındı; Sevr’den (parçalanmayı öngören antlaşma) vazgeçildi.
- Cumhuriyet’in ilanı (29 Ekim 1923): Yeni devletin yönetim biçimi resmen kabul edildi.
Kimler rol oynadı?
- Mustafa Kemal Paşa (Atatürk): Milli mücadelenin lideri.
- İsmet İnönü, Fevzi Çakmak, Kazım Karabekir, Rauf Orbay gibi komutanlar ve siyasi isimler de önemli roller oynadı.
- Halkın geniş katılımı, kadınların ve yerel liderlerin desteği başarıda etkili oldu.
İpucu:
Mustafa Kemal’in liderliği strateji ve diplomasiyle birlikte askeri başarıyı da sağladı; liderliğin sadece savaşmak olmadığını, aynı zamanda insanları organize etmek olduğunu unutma.
Neden önemli?
- Türkiye’nin bağımsızlığının kazanılması ve modern Türkiye Cumhuriyeti’nin temellerinin atılması.
- Ulusal egemenlik, laiklik ve çağdaşlaşma hedeflerinin başlangıcı.
Yaygın Hata:
Milli Mücadele’yi sadece askeri bir olay sanmak yanlış olur; aynı zamanda bir siyasi ve diplomatik direniş sürecidir. Ayrıca Sevr Antlaşması ile Lozan’ı karıştırmak sık yapılan hatalardandır.
Kısa özet
Milli Mücadele; işgallere, parçalanma planlarına karşı milletin hem silahlı hem de siyasi örgütlenerek bağımsızlık kazanma sürecidir. 19 Mayıs 1919’dan başlayıp 1923’te Lozan ve Cumhuriyet’in ilanıyla sonuçlanan bu dönem, modern Türkiye’nin doğuşudur.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- TBMM’nin 23 Nisan 1920’de açılması neden Milli Mücadele için stratejik bir öneme sahipti?
- Sakarya Meydan Muharebesi neden Türk ordusunun dönüm noktası sayılır?