Meridyen, Dünya üzerinde Kuzey Kutbu ile Güney Kutbu’nu birleştiren hayali (görünmez) çizgilerdir. Meridyenler boylamı ölçmek için kullanılır; yani bir yerin Greenwich’e (0° meridyeni) göre doğuda mı yoksa batıda mı olduğunu ve kaç derece olduğunu gösterir. Meridyenler kutuplarda birbirlerine kavuşur, ekvator yakınında araları en geniş olur.
Örnek:
Örnek: Greenwich (Londra) üzerindeki 0° meridyeni referans alınır. İstanbul yaklaşık 29° doğu meridyeni üzerinde, yani Greenwich’ten 29° doğudadır. Eğer bir şehir 45° batıda ise, Greenwich’in 45° batısındadır.
Bazı önemli noktalar:
- Meridyenler dikey çizgilerdir (kuzey–güney yönünde). Paraller (enlemler) yataydır (doğu–batı yönünde).
- Boylam 0° ile 180° doğu veya batı olarak verilir.
- Zaman dilimleri meridyenlere bağlıdır: yaklaşık her 15° boylam farkı 1 saat farkı gösterir (360°/24 saat = 15°/saat).
İpucu:
Meridyenleri hatırlamak için: “M” ile başlayan meridyen ve “M” ile başlayan mıknatıs (kuzey–güney yönü) — ikisi de kuzeye doğru uzanır.
Yaygın Hata:
Hatalı düşünce: Meridyenlerin paralel olduğunu düşünmek. Doğru olan, meridyenlerin paralel olmadığı ve kutuplarda birleştiğidir. Ayrıca meridyenlerle enlemleri karıştırmamak gerekir: enlemler yatay, meridyenler dikeydir.
Örnek:
Uygulamalı örnek: Bir şehir 30° doğu meridyeni, diğeri 15° batı meridyenindeyse aralarındaki boylam farkı 45° olur. Bu da yaklaşık 3 saatlik zaman farkına karşılık gelir (45° / 15° = 3 saat).
İstersen daha basit bir görselle kafanda canlandır: Dünya üzerinde dikey dilimler gibi düşün — her dilim bir meridyendir ve hepsi kutuplarda birleşir.
🤔 İlgili Sorular:- Meridyenler zaman dilimleriyle nasıl bağlantılıdır?
- Enlem (paralel) ile meridyen arasındaki temel farklar nelerdir?