Soruda aranan: cümlede bir yargı (sonuç/görüş/hüküm) ile onun gerekçesinin (nedeninin) birlikte verilmiş olmasıdır. Yani cümlede hem bir “neden” hem de o nedene dayanan bir “sonuç/yargı” açıkça bulunmalıdır.
Nasıl anlarsın — adım adım:
1. Yargıyı (sonucu) bul: Genellikle çekimli fiil içeren ana cümledir — örn. “başarılı oldu”, “red edildi”, “güzel değil”.
2. Gerekçeyi (nedeni) ara: “çünkü”, “-dığı için”, “nedeniyle”, “yüzünden”, “sebebiyle”, “dolayı” gibi bağlaçlar ya da neden bildiren ifadeler olur.
3. Eğer cümlede hem yargı hem de bu neden varsa, yargı gerekçesiyle birlikte verilmiştir. (Sıra önemli değildir; gerekçe önce de sonra da gelebilir.)
Örnek:
Doğru örnek (yargı + gerekçe): "Sınavı kazanamadı çünkü yeterince çalışmadı."
Burada yargı: "Sınavı kazanamadı" — gerekçe: "çünkü yeterince çalışmadı".
Örnek:
Aynı görünüm ama farklı anlam (eşlik): "Rapor, kararın gerekçesiyle birlikte mahkemeye sunuldu."
Burada "gerekçesiyle birlikte" eşlik (beraberlik) anlamındadır; yargı + neden değildir.
Örnek:
Amaç örneği (gerekçe değil): "Başarılı olmak için çok çalışıyor."
Burada "için" amaç bildirir, yargı + gerekçe aranıyorsa uygun değildir.
İpucu:
"çünkü" veya "-dığı için" görürsen büyük olasılıkla gerekçe vardır. Ancak "için" her zaman gerekçe göstermez; bağlama bak.
Yaygın Hata:
Öğrenciler sıkça "için" veya "ile birlikte" gördüklerinde otomatik olarak gerekçe olduğunu düşünür. Bağlamı kontrol etmeden karar vermeyin: "için" amaç da gösterebilir, "ile birlikte" eşlik de.
Uygulamada: seçenekleri okurken önce ana yargıyı bul, sonra aynı cümlede onun nedenini gösteren bir ifade var mı diye kontrol et. Varsa doğru seçenektir.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Yargı ile gerekçe arasındaki farkı kısa bir cümleyle nasıl özetlerim?
- "çünkü", "-dığı için", "nedeniyle" gibi bağlaçların cümledeki yerleri anlamı nasıl değiştirir?