Gayet güzel bir soru — bunu adım adım açıklayalım.
1) Temel ilişki: Ağırlık (W) ile kütle (m) arasındaki bağıntı:
W = m × g
- m: kütle (kg)
- g: bulunduğunuz gezegenin yerçekimi ivmesi (m/s²)
- W: ağırlık (N, newton)
Bu yüzden aynı kütledeki bir cismin farklı gezegenlerdeki ağırlığı, o gezegenin g değeriyle çarpılarak bulunur. Kütle değişmez; sadece g değişir, dolayısıyla ağırlık değişir.
Örnek:
Örnek hesap (m = 10 kg):
- Dünya: g ≈ 9,81 m/s² → W = 10 × 9,81 = 98,1 N
- Ay: g ≈ 1,62 m/s² → W = 10 × 1,62 = 16,2 N
- Mars: g ≈ 3,71 m/s² → W = 10 × 3,71 = 37,1 N
- Jüpiter: g ≈ 24,79 m/s² → W = 10 × 24,79 = 247,9 N
Bu örnek gösterir ki kütle hep 10 kg kalırken ağırlık gezegene göre çok farklı olur.
Gezegenlerin yaklaşık yüzey yerçekimi değerleri (m/s²) — hızlı referans:
- Merkür: 3,7
- Venüs: 8,87
- Dünya: 9,81
- Ay: 1,62
- Mars: 3,71
- Jüpiter: 24,79
- Satürn: 10,44
- Uranüs: 8,69
- Neptün: 11,15
Hesaplama adımları:
1. Cismin kütlesini (kg) belirle.
2. Gideceğiniz veya karşılaştıracağınız gezegenin g değerini bulun.
3. m ile g’yi çarpın: W = m × g (sonuç Newton, N).
İpucu:
Hızlı kestirme: Okulda pratik için g ≈ 10 m/s² alınırsa, bir cismin Dünya’daki ağırlığını bulmak için kütleyi 10 ile çarpmak yeterli (ör. 6 kg ≈ 60 N).
Yaygın Hata:
Çok yapılan hata: Ağırlığı kg cinsinden yazmak veya kütleyle karıştırmak. "kg" kütle birimidir, ağırlık ise N (newton) ile ölçülür. Ayrıca baskülün (ev terazisinin) göstergesi genelde Dünya’daki g’ye göre kalibre edildiği için başka bir gezegende aynı sayıyı göstermez.
Ek not: Tartılar (basküller) genelde cisme uygulanan kuvveti ölçer ama üzerinde "kg" yazarlar çünkü Dünya’da g sabit kabul edilerek dönüşüm yapılır. Gerçekte başka bir gezegende aynı baskül farklı bir sayı gösterecektir.
Umarım net oldu. Aşağıdaki sorular konuyu daha da derinleştirir:
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Bir cismin ağırlığını bir gezegenden diğerine nasıl hızlıca dönüştürebilirim (pratik yöntemler)?
- Gezegenlerin yüzey yerçekimi neden farklıdır ve nasıl hesaplanır?