Elbette, fiilimsiler konusunu kavram haritası şeklinde açıklayalım. Bu, konuyu daha iyi anlamana ve görsel olarak öğrenmene yardımcı olacaktır.
**Fiilimsiler Kavram Haritası**
1. **Fiilimsiler (Eylemsiler):**
* Fiillerden türeyen, ancak fiil gibi çekimlenemeyen sözcüklerdir.
* Cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılabilirler.
* Üç ana türü vardır: İsim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil.
İpucu:
Fiilimsiler, fiiller gibi kip ve kişi eki alamazlar. Bu, onları fiillerden ayıran en önemli özelliktir.
2. **İsim-Fiil (Ad-Eylem):**
* Fiil kök veya gövdelerine "-ma, -me, -ış, -iş, -uş, -üş, -mak, -mek" ekleri getirilerek yapılır.
* Cümlede isim gibi kullanılırlar. Özne, nesne, tümleç olabilirler.
Örnek:
* **Okumak** güzeldir. (Özne)
* **Gülüşünü** sevdim. (Nesne)
3. **Sıfat-Fiil (Ortaç):**
* Fiil kök veya gövdelerine "-an, -en, -ası, -esi, -maz, -mez, -ar, -er, -dık, -dik, -duk, -dük, -acak, -ecek, -mış, -miş, -muş, -müş" ekleri getirilerek yapılır.
* Cümlede sıfat görevinde kullanılırlar. Bir ismi nitelerler.
Örnek:
* **Koşan** çocuk düştü.
* **Gülmez** yüzü vardı.
Yaygın Hata:
Sıfat-fiillerle sıfatları karıştırmamak gerekir. Sıfat-fiiller fiilden türemelerine rağmen sıfat gibi kullanılırlar. "Kırık cam" örneğinde "kırık" kelimesi sıfat-fiildir.
4. **Zarf-Fiil (Ulaç, Bağ-Fiil):**
* Fiil kök veya gövdelerine "-ken, -alı, -eli, -madan, -meden, -ınca, -ince, -unca, -ünce, -ıp, -ip, -up, -üp, -arak, -erek, -dıkça, -dikçe, -dukça, -dükçe, -casına, -cesine, -meksizin, -maksızın, -r... -maz, -r... -mez" ekleri getirilerek yapılır.
* Cümlede zarf görevinde kullanılırlar. Fiilin veya fiilimsinin nasıl, ne zaman, neden yapıldığını belirtirler.
Örnek:
* **Gülerek** konuştu.
* **Gelmeden** önce haber ver.
İpucu:
Zarf-fiillerin bazıları zaman anlamı taşırken bazıları durum anlamı taşır. Örneğin, "Koşarak geldi" cümlesinde durum, "Gelince haber ver" cümlesinde zaman anlamı vardır.
**Özet:**
Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiil gibi çekimlenemeyen ve cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir. İsim-fiiller isim gibi, sıfat-fiiller sıfat gibi, zarf-fiiller ise zarf gibi davranırlar. Bu ayrımı iyi anlamak, fiilimsileri doğru tespit etmene yardımcı olacaktır.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Fiilimsilerin cümledeki işlevleri nelerdir ve bu işlevler cümle yapısını nasıl etkiler?
- Tüm fiilimsi ekleri her fiile eklenebilir mi? Hangi durumlarda istisnalar oluşur?