Hap Bilgi Oturumu

Örnek:

1. **Maddi Yardımlar (Zekat, Sadaka, Fitre):** Dinimizin emrettiği zekat ve sadaka kurumları, toplumdaki gelir dağılımını dengeleyerek ihtiyaç sahiplerinin korunmasını sağlar. Ramazan ayında verilen fitreler de bu kapsamdadır. Bu, sadece İslam inancına sahip bireylerin değil, aynı zamanda toplumun genel refahını düşünen her insanın uyguladığı bir dayanışma örneğidir.
2. **Komşuluk İlişkileri:** Türk toplumunda "komşu komşunun külüne muhtaçtır" sözü, yardımlaşmanın önemini vurgular. Hastasına bakmak, çocuğuna göz kulak olmak, cenaze evine yemek götürmek, taşınmaya yardım etmek gibi pek çok gelenek, komşuluk ilişkileri içindeki dayanışmanın somut göstergeleridir.
3. **Sivil Toplum Kuruluşları (STK'lar) ve Vakıflar:** Kızılay, AFAD, Yeşilay, Darülaceze gibi birçok vakıf ve dernek, toplumun farklı kesimlerinin ihtiyaçlarına cevap vermek, afet durumlarında yardım ulaştırmak veya belirli sosyal sorunlara çözüm bulmak amacıyla kurulmuştur. Bu kuruluşlar aracılığıyla binlerce gönüllü, yardıma muhtaç insanlara ulaşır ve toplumsal dayanışmayı güçlendirir.
4. **İmece Usulü:** Özellikle kırsal bölgelerde görülen imece geleneği, bir işin (örneğin ev yapımı, tarla sürme) komşuların ve akrabaların el birliğiyle yapılmasıdır. Bu, sadece işin yükünü azaltmakla kalmaz, aynı zamanda toplumsal bağları da kuvvetlendirir.
5. **Acı ve Sevinç Paylaşımı:** Düğünlerde, sünnet törenlerinde veya cenazelerde insanların birbirinin yanında olması, mutluluğu ve üzüntüyü paylaşması, manevi bir dayanışma örneğidir. Özellikle cenaze evinde komşuların ve yakınların yemek getirmesi, taziye ziyaretleri gibi adetler acıyı paylaşma ve hafifletme çabasıdır.

Örnek:

1. **Hırsızlık:** Başkasına ait bir malı, sahibinin izni olmadan almak, en temel toplumsal yasaklardan biridir. Hem hukuken suç, hem de ahlaken ve dinen büyük bir günahtır. Hırsızlık, mülkiyet hakkını ihlal eder, insanlar arasında güvensizliğe yol açar ve adaletsiz bir ortam oluşturur. Dinimiz, kul hakkına tecavüz olarak gördüğü hırsızlığı kesinlikle yasaklar ve bunun ciddi sonuçları olacağını belirtir.
2. **Yalan Söylemek (ve İftira):** Toplumda güvenin temelini sarsan en önemli davranışlardan biri yalan söylemektir. Yalan, ilişkileri zedeler, haksız kazançlara veya mağduriyetlere yol açabilir. Hele ki iftira atmak, yani birine yapmadığı bir şeyi isnat etmek, o kişinin toplumsal itibarını zedeler ve çok daha büyük zararlara neden olabilir. Bu nedenle yalan ve iftira, dinimizce de kesinlikle yasaklanmıştır.
3. **Adam Öldürmek:** Bir insanın yaşam hakkı, en kutsal haklardan biridir. Bu hakkı gasp etmek, toplumsal düzeni en derinden sarsan ve hiçbir şekilde mazur görülemeyen bir yasaktır. Dinimiz, haksız yere bir cana kıymayı büyük günahlardan sayar ve bunun dünya ve ahirette çok ağır bir karşılığı olduğunu vurgular.
4. **Zulüm ve Haksızlık Yapmak:** Güçlü olanın zayıf olanı ezmesi, hak sahibine hakkını vermemesi, adaletsiz davranması zulümdür. Toplumda zulmün ve haksızlığın yaygınlaşması, insanların birbirine olan inancını yok eder ve toplumsal çözülmeye yol açar. Bu nedenle her türlü zulüm ve haksızlık, hem ahlaken hem de dinen yasaklanmıştır. Peygamberimiz (s.a.v.) "Zulümden sakının, çünkü zulüm kıyamet gününde karanlıklardır" buyurarak önemini vurgulamıştır.
5. **Rüşvet Almak/Vermek:** Özellikle kamu hizmetlerinde veya iş dünyasında, haksız kazanç sağlamak ya da yasal olmayan yollarla işleri halletmeye çalışmak için rüşvet almak veya vermek, toplumsal adaleti zedeleyen ve eşitlik ilkesini ortadan kaldıran bir yasaktır. Bu, liyakatsizliğe yol açar ve toplumda yozlaşmayı artırır.
6. **Alkol ve Uyuşturucu Kullanımı:** Bu maddeler, bireyin sağlıklı düşünme ve karar verme yeteneğini bozarak hem kendisine hem de çevresine zarar vermesine neden olabilir. Aile içi şiddete, trafik kazalarına, suç oranlarının artmasına ve genel olarak toplumsal huzursuzluğa yol açtığı için dinimiz bu tür maddeleri kesinlikle yasaklamıştır. Bu yasak, bireyi ve toplumu korumaya yöneliktir.

Örnek:

1. **Verilen Sözü Tutma ve Dürüstlük:** Toplumsal ilişkilerin temelini güven oluşturur. Birine verilen sözü tutmak, dürüst ve doğru sözlü olmak, bireyler arasındaki ilişkilerin sağlam kalmasını sağlayan en önemli toplumsal yasalardan biridir. Dinimiz İslam, verilen sözün yerine getirilmesini ve dürüstlüğü emrederek, toplumsal güvenin korunmasına büyük önem verir. "Münafıklığın alameti üçtür: Konuştuğu zaman yalan söyler, söz verdiği zaman sözünde durmaz, kendisine emanet edildiği zaman hıyanet eder." hadisi bu yasanın dini temelli önemini vurgular.
2. **Saygı ve Hoşgörü:** Farklı inançlara, düşüncelere, yaşayışlara sahip insanlarla bir arada yaşamak için saygı ve hoşgörü esastır. Başkalarının fikirlerine değer vermek, onları dinlemek ve yargılamamak toplumsal uyumu artıran bir yasadır. Yaşlılara, çocuklara, engellilere veya toplumun her kesiminden insana karşı nazik ve anlayışlı olmak da bu yasanın bir parçasıdır.
3. **Kul Hakkı Gözetme:** Başkasının malına, canına, namusuna ve şerefine zarar vermemek, haklarına tecavüz etmemek en temel toplumsal yasalardandır. Bu, çalmamayı, iftira atmamayı, haksız kazanç sağlamamayı ve başkasına ait olan her şeye saygı duymayı gerektirir. İslam dini bu konuda çok hassastır ve kul hakkının Allah katında bile en zor affedilen günahlardan biri olduğunu belirtir.
4. **Çevreye Karşı Duyarlı Olma:** Yaşadığımız çevreyi temiz tutmak, doğal kaynakları israf etmemek, yeşil alanları korumak da toplumsal yasaların bir parçasıdır. Çünkü temiz ve sağlıklı bir çevre, tüm toplumun ortak hakkıdır. Çevreyi kirletmek veya tahrip etmek, tüm topluma karşı işlenmiş bir kusurdur.
5. **Yardımlaşma ve Dayanışma (Geniş Anlamda):** Daha önce "yardımlaşma"yı bir değer olarak ele almıştık. Burada ise bu bir "yasa" yani toplumsal bir beklenti olarak karşımıza çıkıyor. Zor durumda olan komşuya yardım etmek, bir felaket anında ihtiyaç sahiplerine destek olmak, toplumsal bir görev ve beklentidir. Bu, sadece gönüllü bir davranış değil, toplumun devamlılığı için var olması gereken bir kuraldır.
6. **Trafik Kurallarına Uyma:** Bu, devletin koyduğu yazılı bir yasadır ancak temelinde toplumsal düzeni, can ve mal güvenliğini sağlama amacı yatar. Herkesin bu kurallara uyması, kendine ve başkalarına zarar vermemek için bir toplumsal sorumluluktur.