← Ana Rapor / ZEYNEP ÖZMALATYALILAR / Hap Bilgi Oturumu

Hap Bilgi Oturumu

Oturum Bilgileri

Ders
Fen Bilimleri
Soru
ivme nedir
Başlangıç
07 December 2025, 21:13
Mesaj Sayısı
13

💬 Sohbet

21:14:07
AI Öğretmen
Merhaba, bana Fen Bilimleri ile ilgili ne sormak istersin?
21:14:07
Öğrenci
ivme nedir
21:14:34
AI Öğretmen
Ivme (a), bir cismin hızının zamanla nasıl değiştiğini gösteren büyüklüktür. Yani ivme, hızın değişim hızıdır.

- Tanım: a = Δv / Δt
- Burada Δv, hızdaki değişim (son hız eksi ilk hız), Δt ise bu değişimin gerçekleştiği zamandır.
- Birim: metre/saniye^2 (m/s^2).
- İvme vektörel bir büyüklüktür: hem büyüklüğü (ne kadar hızlı değişiyor) hem de yönü (hangi yönde değişiyor) önemlidir.

Örnek:
Örnek: Bir araba dururken 0 m/s hızdan 20 m/s hıza 5 saniyede ulaşıyorsa ivmesi a = (20 − 0) / 5 = 4 m/s^2 olur.


İvmenin türleri ve durumları:
- Pozitif ivme: hız artıyorsa (ör. gaz verince).
- Negatif ivme (yavaşlama veya frenleme): hız azalıyorsa. Negatif olması, hızın yönüyle ilgili bir seçimdir; "negatif" olması cismin geriye doğru hareket ettiği anlamına gelmez, sadece hızın azaldığını gösterir.
- Yöne bağlı değişim: Hız sabit büyüklükte kalıp yön değişiyorsa (ör. dönme), yine ivme vardır. Bu tür ivmeye merkezcil ivme (merkezi yönlendirici) denir.

İpucu:
Hız ve ivme arasındaki farkı aklında tut: hız ne kadar hızlı gittiğini, ivme ise hızının nasıl değiştiğini söyler. Hız "ne kadar", ivme "nasıl değişiyor".


Bazı faydalı formüller (sabit ivme için):
- v = v0 + a t
- x = x0 + v0 t + 1/2 a t^2
- v^2 = v0^2 + 2 a (x − x0)

Yaygın Hata:
Yaygın hata: Bir cismin anında hızı sıfır olduğunda ivmenin de sıfır olduğunu sanmak. Örneğin, üst noktaya çıkan bir topun hızı anlık olarak 0 olur ama yerçekimi nedeniyle ivmesi g ≈ 9.8 m/s^2 hâlâ aşağı doğrudur.


Başka bir örnek: Fren yapan bir bisikletçi. 10 m/s hızla giderken 2 saniyede 2 m/s hıza düşerse ivmesi a = (2 − 10) / 2 = −4 m/s^2 (negatif olduğu için hız azalıyor).

İpucu:
İşaret (pozitif/negatif) seçimi önemli: Genelde ileri yön pozitif alınır; ters yönde hız değişirse ivme negatif çıkar. Tutarlı bir yön seçersen hesaplar kolaylaşır.


🤔 İlgili Sorular:
  • Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
  • Hız ve ivme arasındaki fark nedir?
  • Sabit ivmeli harekette hangi formüller kullanılır?
21:14:42
Öğrenci
yani kısaca?
21:14:55
AI Öğretmen
Kısaca: İvme (a), hızın zamana göre değişim hızıdır. Formül: a = Δv / Δt, birimi m/s^2 ve yönü vardır (vektör).

Örnek:
Örnek: Bir araba 0'dan 20 m/s'ye 5 saniyede çıkıyorsa a = (20−0)/5 = 4 m/s^2.


İpucu:
İpucu: Hızın anlık değeri 0 olsa bile ivme sıfır olmayabilir (ör. üst noktaya çıkan topun hızı anlık 0 ama ivmesi yerçekimi yönünde devam eder).


🤔 İlgili Sorular:
  • Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
  • Hız ve ivme arasındaki fark nedir?
  • Sabit ivmeli harekette hangi formüller kullanılır?
21:42:08
Öğrenci
iş ağırlık kinetik potansiyel mekanik enerjilerin formülü
21:42:33
AI Öğretmen
Kısa ve net özet — formüller ve ne anlama geldikleri:

- İş (W): W = F · s = F s cosθ
- F = kuvvet (N), s = yer değiştirme (m), θ = kuvvet ile yer değiştirme arasındaki açı.
- Birim: joule (J).
Örnek:
Örnek: Aynı doğrultuda 10 N kuvvetle 2 m itersen W = 10·2·cos0 = 20 J olur.

İpucu:
İpucu: Kuvvet ile yer değiştirme aynı doğrultudaysa cosθ = 1 olur; dik açıdaysa iş = 0 olur.


- Ağırlık (G veya W_a): G = m g
- m = kütle (kg), g ≈ 9.8 m/s^2 (yerçekimi ivmesi).
- Birim: newton (N).
Örnek:
Örnek: 2 kg kütleli bir cismin ağırlığı G = 2·9.8 = 19.6 N’dir.

Yaygın Hata:
Aynı kelime karışıklığı: Kütle (kg) ile ağırlık (N) farklıdır. Kütle değişmez; ağırlık bulunduğun gezegenin g’sine göre değişir.


- Kinetik enerji (Ek): Ek = 1/2 m v^2
- m = kütle (kg), v = hız (m/s).
- Birim: joule (J).
Örnek:
Örnek: 2 kg bir cismin hızı 3 m/s ise Ek = 0.5·2·3^2 = 9 J’dür.


- Potansiyel enerji (yerçekimsel) (Ep): Ep = m g h
- h = referans seviyesine göre yükseklik (m). Referansın neresi olduğu önemlidir.
- Birim: joule (J).
Örnek:
Örnek: Aynı 2 kg cismi 5 m yükseğe kaldırırsan Ep = 2·9.8·5 = 98 J enerji depolanır.

İpucu:
Referans noktası seçimi serbesttir; sadece farklar anlamlıdır (ΔEp = mgΔh).


- Yayın potansiyel enerjisi (elastik): Ep_spring = 1/2 k x^2
- k = yay sabiti (N/m), x = uzama/boşalma miktarı (m).

- Mekanik enerji (E): E = Ek + Ep
- Sürtünme veya başka enerjiyi ısıya dönüştüren kuvvet yoksa (korunumlu sistem) E sabittir: E_i = E_f.
- İş-enerji teoremi: Net iş = ΔEk (W_net = Ek_f − Ek_i).
Örnek:
Örnek: Serbest düşen bir cisimde yere yaklaşırken potansiyel enerji kinetik enerjiye dönüşür; toplam mekanik enerji sabit kalır (sürtünme yoksa).


Yaygın Hata:
İş ile enerji aynı birimde (J) oldukları için karıştırılır; iş bir enerjiyi transfer eden şeydir, enerji ise cismin sahip olduğu miktardır. Ayrıca "W" hem iş hem de ağırlık için sembol olarak kullanılabilir — karışıklık olmaması için ağırlık için G veya W_a yazmak iyidir.


İstersen tek bir örnekle hepsini birleştirebiliriz: 2 kg kütle 5 m yüksekte duruyor (Ep = 98 J, Ek = 0). Serbest bırakılırsa yere gelmeden hemen önce Ep → 0 olurken Ek ≈ 98 J olur; mekanik enerji toplamı hep ≈ 98 J kalır (sürtünme yoksa).

🤔 İlgili Sorular:
  • Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
  • İş ve enerji arasındaki fark nedir?
  • Sürtünme varsa mekanik enerji nasıl değişir?
21:44:39
Öğrenci
uzatmadan sadece formülleri yaz madde şeklinde
21:44:51
AI Öğretmen
- W = F·s·cosθ
- G = m·g
- Ek = 1/2·m·v^2
- Ep = m·g·h
- Ep_yay = 1/2·k·x^2
- E_mech = Ek + Ep
- W_net = ΔEk
- E_i = E_f (korunumlu sistem)

🤔 İlgili Sorular:
  • Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
  • İş ve enerji arasındaki fark nedir?
  • Sürtünme varsa mekanik enerji nasıl değişir?
21:45:07
Öğrenci
isimlerinide söyler misin
21:45:23
AI Öğretmen
- W = F·s·cosθ — İş (Work)
- G = m·g — Ağırlık (Weight)
- Ek = 1/2·m·v^2 — Kinetik enerji (Kinetic energy)
- Ep = m·g·h — Potansiyel enerji (yerçekimsel) (Gravitational potential energy)
- Ep_yay = 1/2·k·x^2 — Yayın elastik potansiyel enerjisi (Elastic potential energy of a spring)
- E_mech = Ek + Ep — Mekanik enerji (Toplam mekanik enerji)
- W_net = ΔEk — Net iş = Kinetik enerji değişimi (İş-enerji teoremi)
- E_i = E_f (sürtünmesiz/korunumlu sistem) — Mekanik enerji korunumu

İpucu:
Ağırlık için bazen W yerine G veya W_a sembolü kullanılır; karışıklığı önlemek için ağırlık derken G yazmak iyidir.


Yaygın Hata:
Kütle (m, kg) ile ağırlık (G, N) sıkça karıştırılır — kütle sabittir, ağırlık ise bulunduğun gezegenin yerçekimine bağlıdır (G = m·g).


🤔 İlgili Sorular:
  • Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
  • İş ve enerji arasındaki fark nedir?
  • Kinetik ve potansiyel enerji nasıl birbirine dönüşür?
21:46:53
Öğrenci
ağırlık formülü
21:47:06
AI Öğretmen
Ağırlık formülü:
- G = m · g

Değişkenler ve birimler:
- m: kütle (kg)
- g: yerçekimi ivmesi (≈ 9.8 m/s^2; pratik hesaplarda 10 m/s^2 alınabilir)
- G birimi: newton (N) — çünkü ağırlık bir kuvvettir

Örnek:
Örnek: m = 2 kg için G = 2 · 9.8 = 19.6 N (yaklaşık 20 N olarak da alınabilir).


İpucu:
Hızlı tahmin yaparken g ≈ 10 m/s^2 alınırsa hesaplar kolaylaşır: G ≈ m · 10.


Yaygın Hata:
Kütle (kg) ile ağırlık (N) karıştırılmamalıdır. Kütle sabittir; ağırlık bulunduğun gezegenin g değerine bağlı olarak değişir (ör. Ay'da g ≈ 1.6 m/s^2 olur).


🤔 İlgili Sorular:
  • Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
  • Kütle ile ağırlık arasındaki fark nedir?
  • Farklı gezegenlerde ağırlık nasıl hesaplanır?

Voltran Okul Analiz Sistemi