Kısa cevap: Evet — otomobillerde ve benzeri büyük akülerde yaygın olarak “kurşun-asit akü” denen bir tür kullanılır ve bunların içinde kurşun bulunur.
Nasıl yapılıyor, kısaca:
- Kurşun-asit akülerin içinde iki çeşit plaka (elektrot) vardır: biri saf kurşun (Pb) veya alaşımlı kurşun, diğeri kurşun dioksit (PbO2).
- Bu plakalar sülfürik asit (H2SO4) çözeltisi içinde bulunur; bu çözelti akünün elektrolitidir.
- Akü boşalırken plakalar ve asit arasındaki kimyasal reaksiyonlarla kurşun sülfat (PbSO4) oluşur ve elektrik enerjisi verilir. Şarj edilirken bu reaksiyon tersine döner.
Örnek:
Otomobil marş aküsü tipik bir kurşun-asit aküdür: kısa zamanda yüksek akım verir (motoru çalıştırmak için) ama ağırlığı fazladır.
Neden kurşun kullanılıyor?
- Kurşun iyi elektrik iletkenidir, kimyasal olarak uygun reaksiyonlara girer ve maliyeti görece düşüktür. Bu yüzden taşıt ve bazı yedek güç uygulamalarında tercih edilir.
Alternatifler:
- AA piller, alkalin veya nikel-kadmiyum değil kurşun içermez.
- Modern taşınabilir cihazlarda ve elektrikli araçlarda genelde lityum-iyon aküler kullanılır; bunlar daha hafif ve enerji yoğunluğu daha yüksek ama kurşun içermez.
Güvenlik ve çevre:
- Kurşun toksiktir. Aküler sızdırırsa veya yanlış atılırsa sağlık ve çevre riski olur. Bu yüzden eski kurşun-asit aküleri geri dönüştürmek çok önemlidir.
- Aküler şarj olurken hidrojen gazı çıkabilir; kıvılcım ve ateşten uzak tutulmalı.
İpucu:
Eski bir araba aküsünü çöpe atmayın — çoğu servis veya belediye, aküyü geri alır ve içindeki kurşunu geri dönüştürür.
Yaygın Hata:
“Bütün aküler kurşun içerir” demek yanlış olur. Akülerin kimyası çok farklıdır; kurşun sadece kurşun-asit türlerinde bulunur.
Özet: Evet, birçok otomobil ve büyük başlangıç/yedek akü kurşun-asit tipi olduğu için içinde kurşun vardır; ama her akü kurşunlu değildir ve kurşunlu akülerle çalışırken güvenlik ve geri dönüşüm çok önemlidir.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Kurşun-asit akülerin nasıl çalıştığını basitçe nasıl anlatabilirim?
- Kullanılmış aküyü güvenli ve doğru şekilde nasıl atıp geri dönüştürebilirim?