Kısa genel bakış:
"Alim" ve "ilim" kelimelerinin ikisi de isimdir. "Alim" kişi (bilgin, âlim) anlamına gelir; "ilim" ise bilgi, bilim anlamında soyut bir isimdir. Her ikisi de sıfat değildir, ancak cümlede isimlerin önünde kullanıldıklarında nitelendirici görev üstlenebilirler.
Ayrıntılı açıklama:
- İsim vs sıfat farkı: Sıfatlar (büyük, güzel, bilge değil) bir ismin niteliğini açıklar. İsimler ise kişi, nesne, kavram adıdır.
- "Alim": Türkçede genellikle "bilgin, dinî veya bilimsel alanda çok bilgi sahibi kişi" anlamında kullanılır. Bu bir isimdir; örnek: "Mehmet Efendi çok alim bir kişiydi." Burada "alim" kelimesi kişi adıdır (isim).
- "İlim": "Bilgi, bilim" anlamında soyut bir isimdir. Örnek: "İlim öğrenmek önemlidir."
- İsimlerin sıfat gibi kullanılması: Türkçede bir isim başka bir ismi niteleyebilir (isim tamlaması veya isim önünde nitelendirici kullanım). Örneğin "ilim kurumu" ifadesinde "ilim" kelimesi kurum adını niteleyen bir unsur gibi durur ama dilbilgisel olarak hâlâ isimdir, değil bir sıfat. Benzer şekilde "alim kişi" deyimi konuşma dilinde kullanılabilir; burada "alim" kişinin türünü belirtir ama sözcüğün türü isim olmaya devam eder.
Örnek:
Örnek cümleler:
1) "Ali, çevresinde saygı gören bir âlimdir." (âlim = isim, kişi)
2) "İlim insanları aydınlatır." (ilim = isim, soyut kavram)
3) "İlim kurumu yeni bir proje başlattı." (ilim = isim, kurum adını niteleyen unsur)
İpucu:
Bir kelimenin sıfat mı yoksa isim mi olduğunu anlamanın pratik yolu: O kelime cümlede "hangi? hangi tür?" sorularına cevap veriyorsa sıfat olabilir; ancak "kim? ne?" sorularına cevap veriyorsa isimdir.
Yaygın Hata:
Yanlış: "Alim bir sıfattır."
Doğrusu: "Alim, kişi adıdır (isim); 'bilgili' ise sıfattır."
Özet:
- "Alim" = kişi (isim).
- "İlim" = bilgi/bilim (isim).
- Her iki kelime de isimdir; cümlede önlerinde başka isimleri niteleyebilirler ama bu onları sıfat yapmaz.
Uygulama problemi (pekiştime için): Aşağıdaki cümlelerde "alim" ve "ilim" sözcüklerinin görevini yazın (isim mi, yoksa sıfat gibi kullanılan isim mi?):
1) "Eski şehirde tanınmış bir alim yaşardı."
2) "İlim olmadan ileri gidilemez."
3) "İlim evi hafta sonu seminer düzenliyor."
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- "Alim" kelimesini cümlede sıfat gibi kullandığımda nasıl değerlendirilir?
- "İlim" kelimesinin eş anlamlıları nelerdir ve cümlede nasıl kullanılır?