Kısaca: Ek-fiil (yamacı ek) isimlere bağlanarak onları yüklem hâline getirir; şart kipiyle çekimlenmiş isim ise bir ismin ek-fiil/“ol-” + şart eki (-se/-sa, -saydı/ -seydi vb.) ile kullanılarak olası veya varsayımsal bir durumu ifade etmesidir.
Açıklama kısa maddelerle:
- Ek-fiil: İsimlere gelen ve “...dır/dir/im/ız…” gibi çekim ekleriyle “...dır, ...yım” anlamı veren unsurdur (örnek: öğrencidir, öğretmenim).
- Şart kipi: Olayın gerçekleşmesinin bir koşula bağlı olduğunu gösterir; temel eki -se/-sa dır (örnek: olursam, olsaydı).
- Bir isim şart kipiyle kullanılacaksa genelde “ol-” yardımcı fiili veya ek-fiil ile bağlanır: “öğrenci olsaydım/öğrenci olursam” gibi.
Örnek:
Örnek: “O doktor olsaydı bize yardım ederdi.” Burada “doktor” isimdir; “ol-” fiili + şart ekiyle “olsaydı” şeklinde kullanılarak varsayımsal (şartlı) bir durum kurulmuştur.
İpucu:
İsmi doğrudan -se/-sa ekiyle bağlamaya çalışma; genelde “ol-” kullanılır: “öğrenci olursam” doğru, “öğrencisa” yanlış.
Yaygın Hata:
Hatalar: İsimlere şart ekini doğrudan yapıştırmak (örn. *“evseydim” yerine “ev sahibi olsaydım” gibi doğru kullanım) ya da ek-fiili atlayıp yalnızca şahıs eki koymak.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Ek-fiilin diğer kip ve zamanları nelerdir?
- İsim + ek-fiil ile “ol-” yardımcı fiilinin kullanımı arasında ne fark var?