Bu bir takip sorusu — önceki mesajına verdiğim yanıta devam niteliğinde bir talep. Aşağıda “Sürat ve Hız” konusunu anlatan bir konu anlatımlı video için tam bir senaryo, slayt/çekim planı, anlatım metni, örnekler, sık yapılan hatalar ve uygulama soruları hazırladım. İstersen bunu kullanarak kendin bir video çekebilirsin veya ben anlatım metnini seslendirilecek hâle daha da sadeleştirip slayt paketine dönüştürebilirim.
Kısa Genel Bakış
- Amaç: Öğrencinin sürat ve hız kavramlarını, birimi ve formüllerini anlaması; ortalama sürat, ani hız (vektörel hız) farkını ayırt etmesi.
- Süre önerisi: 6–10 dakika (kısa ve öz).
- Hedef kitle: Lise/Fen bilimleri düzeyi.
Video Planı ve Zaman Çizelgesi
0:00–0:20 — Giriş: Konunun önemi ve öğrenme hedefleri
0:20–1:40 — Temel tanımlar (sürat, hız, birimler)
1:40–3:00 — Formüller ve birim dönüşümleri (ör. km/h ↔ m/s)
3:00–5:00 — Örnek çözümler (adım adım)
5:00–6:30 — Grafikler: konum-zaman ve hız-zaman yorumlama
6:30–7:30 — Yaygın hatalar, ipuçları
7:30–8:00 — Özet ve ev ödevi / uygulama soruları
Anlatım Metni (Slayt / Seslendirme İçin)
Giriş (0:00–0:20)
- “Merhaba. Bugün sürat ve hız kavramlarını öğreneceğiz. Dersin sonunda sürat ile hız arasındaki farkı söyleyebilecek, formülleri kullanarak problem çözebilecek ve basit grafiklerden hareketi yorumlayabileceksiniz.”
Temel Tanımlar (0:20–1:40)
- “Sürat (speed): Cismin aldığı yolu birim zamana bölerek bulunan skaler büyüklüktür. Yani sadece ne kadar hızlı hareket ettiğini söyler, yön bilgisi yoktur. Formül: sürat = alınan yol / geçen zaman. Birimi genellikle m/s veya km/h’dir.”
- “Hız (velocity): Vektörel bir büyüklüktür; büyüklük (sürat) ve yön içerir. Ani (anlık) hız bir nokta için hız vektörünü verir. Ortalama hız ise toplam yer değiştirme bölü geçen zamandır.”
İpucu:
Sürat (speed) ile hız (velocity) arasındaki fark yön bilgisinin varlığıdır.
Formüller ve Birim Dönüşümleri (1:40–3:00)
- Ortalama sürat: v_sürat_ort = toplam yol / toplam zaman
- Ortalama hız: v_hız_ort = toplam yer değiştirme / toplam zaman
- Birim dönüşümü: 1 km/h = (1000 m)/(3600 s) = 1/3.6 m/s. Yani km/h değerini 3.6’ya bölerek m/s elde edilir; m/s’yi 3.6 ile çarparsan km/h olur.
Yaygın Hata:
Öğrenciler genelde “toplam yol” ile “yer değiştirme”yı karıştırır. Doğrusu: Ortalama hız yer değiştirme, ortalama sürat toplam yolu kullanır.
Örnekler (3:00–5:00)
- Örnek 1 (sürat hesaplama):
Örnek:
Bir araba 2 saat boyunca 150 km yol alıyor. Arabanın ortalama sürati kaç km/h’dir?
Çözüm: v = yol / zaman = 150 km / 2 h = 75 km/h. Bunu m/s’ye çevirmek istersek: 75 / 3.6 ≈ 20.83 m/s.
- Örnek 2 (hız ve yön farkı):
Örnek:
Bir öğrenci önce doğuya doğru 100 m gidiyor, sonra geri gelerek başlangıca 60 m dönüyor. Toplam zaman 80 s ise:
a) Ort. sürat = (100 + 60) m / 80 s = 160 / 80 = 2.0 m/s
b) Ort. hız = yer değiştirme = 0 m (başlangıca geri dönmüş) ⇒ 0 / 80 = 0 m/s
İpucu:
Yer değiştirme, cismin başlangıç ve bitiş noktaları arasındaki doğru bağlantıdır; izlediği yolun tamamı değildir.
Grafikler: Konum-Zaman ve Hız-Zaman (5:00–6:30)
- Konum-zaman grafiğinde eğimin büyüklüğü hızın büyüklüğünü verir. Eğri ne kadar dikse hız o kadar büyük.
- Doğrusal eğim sabit hız; eğri değişiyorsa hız değişiyor demektir.
- Hız-zaman grafiğinde eğrinin altında kalan alan yer değiştirmenin büyüklüğünü verir.
Örnek:
Sabit eğimli konum-zaman grafiği → sabit hız. Eğimin pozitif veya negatif olması hareket yönünü gösterir.
Yaygın Hatalar ve İpuçları (6:30–7:30)
- Sık hata: km/h ile m/s birimlerini karıştırmak ve direkt formüle uygulamak.
- Sık hata: Ortalama hız ile ortalama sürati karıştırmak (yukarıdaki örnekte görüldüğü gibi).
Yaygın Hata:
Bir problemi çözerken zamanı saat mi saniye mi olduğuna dikkat etmeyen öğrenciler yanlış sonuç alır. Her şeyi aynı birime getir!
İpucu:
Problemi çözerken önce birimleri kontrol et; gerekirse hepsini SI birimine (m, s) çevir.
Özet ve Ödev (7:30–8:00)
- Özet: Sürat skaler, hız vektöreldir. Ortalama sürat toplam yol / zaman, ortalama hız yer değiştirme / zaman. km/h ↔ m/s dönüşümü: /3.6 veya ×3.6.
- Ödev önerisi: Aşağıdaki iki soruyu çöz.
1) 90 km mesafeyi 1 saat 30 dakikada giden aracın ortalama sürati nedir? (hem km/h hem m/s)
2) Bir koşucu 400 m pistte bir tur atıp başlangıca geri dönüyor; süre 80 s ise ortalama sürat ve ortalama hızı bulun.
Görsel / Prodüksiyon Notları (kısa)
- Slayt 1: Başlık + hedefler
- Slayt 2: Tanımlar (kısa ve net)
- Slayt 3: Formüller + birim dönüşümü örneği
- Slayt 4–5: Örnek çözümler adım adım (ekran kalemiyle çöz)
- Slayt 6: Konum-zaman ve hız-zaman grafik örnekleri (animasyonlu)
- Slayt 7: Sık hatalar ve ipuçları
- Slayt 8: Özet + ev ödevi
Teknik Öneriler
- Anlatımı sade, kısa cümlelerle yap.
- Örnek çözümleri adım adım ekran kalemiyle yaz.
- Hızlı hareket eden objelerin animasyonlarını kullan; grafiklerde eğim vurgulayın.
- Arka plan müziği yumuşak, dikkat dağıtmayacak türde olsun.
- Video alt yazısı ekle; öğrenciler için faydalıdır.
Pratik Sorular (cevap anahtarıyla)
1) (Zorunlu) 90 km yolu 1 saat 30 dakikada gitti. Ortalama sürat kaç km/h? (Çözüm: 90 / 1.5 = 60 km/h → m/s: 60/3.6 = 16.67 m/s)
2) Bir taşıt önce 200 m doğuya, sonra 50 m batıya gidiyor. Toplam zaman 100 s ise ortalama sürat ve ortalama hız? (Sürat: 250/100 = 2.5 m/s; hız: yer değiştirme = 150 m doğu → 150/100 = 1.5 m/s doğu)
3) Arabamız sabit 72 km/h ile hareket ediyor. Bu hızı m/s cinsinden yazınız. (72 / 3.6 = 20 m/s)
İstersen yapabilirim (seçenekler)
- Bu senaryoya uygun tam seslendirilmiş metin (daha kısa paragraflar) hazırlayayım.
- Slaytlar için her slaytın gösterimini içeren PowerPoint / PDF hazırlayayım.
- Video için anlatım metnini daha da kısaltıp teleprompter formatına uyarlayayım.
İstersen şimdi hangi formatı istersin? (1) Tam video anlatım metni, (2) Slayt / PowerPoint içeriği, (3) Kısa YouTube-uyumlu senaryo ve başlıklar.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Ortalama hız ve anlık hız arasındaki farkı gösteren başka bir günlük örnek verebilir misin?
- Km/h ile m/s dönüşümü yaparken neden 3.6 kullanıyoruz, bunu adım adım açıklar mısın?