Kısa ve net özet:
- İş fiilleri (etkinlik): Bir kişinin veya şeyin yaptığı, gerçekleştirdiği eylemleri gösterir. Genellikle hareket, davranış veya bir işi yapma bildirir; nesne alabilirler.
Örnek:
koşmak, yazmak, yemek, öğretmek
İpucu:
“Bir şey yapılıyor mu?” diye sor: evetse muhtemelen iş fiili.
- Durum fiilleri (statik/durum): Sürekli veya kalıcı bir hâli, sahip olmayı ya da duyguyu anlatır. Genelde hareket değil, varlık/durum bildirir; çoğunlukla nesne almazlar.
Örnek:
bilmek, sevmek, istemek, sahip olmak
Yaygın Hata:
Durum fiillerini sürekli hâlde kullanmak yanlış anlaşılabilir — örn. “Sürekli biliyorum” yerine “Biliyorum” daha düzgündür.
- Oluş fiilleri (değişim/oluş): Bir şeyin durumunun değiştiğini veya bir şeyin meydana geldiğini gösterir; süreç ve dönüşüm bildirir. Çoğu zaman geçişsizdir (nesne almaz).
Örnek:
büyümek, erimek, kırılmak, açılmak, donmak
Örnek:
"Ali camı kırdı." (iş fiili, bir eylem) vs "Cam kırıldı." (oluş fiili, camın durumu değişti)
İpucu:
“Bir şey değişiyor mu?” sorusu oluş fiilini yakalamaya yardımcı olur.
Yaygın Hata:
Yeni başlayanlar “kırmak” ile “kırılmak”ı karıştırır; ilki yapanı, ikincisi oluşan durumu gösterir.
Kısa ayırt etme kuralı: “Yapıyor mu?” → iş; “Sabit mi, sahip mi?” → durum; “Değişiyor mu, oluşuyor mu?” → oluş.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- İş ve oluş fiillerini cümle içinde nasıl kolayca ayırt ederim?
- Durum fiilleriyle zaman çekiminde dikkat etmem gereken noktalar neler?