Hap Bilgi Oturumu

Merhaba, bana T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük ile ilgili ne sormak istersin?

Elbette — Erzurum ve Sivas Kongreleri ile ilgili kısa ve anlaşılır bir özet:

1) Neden toplandılar?
- I. Dünya Savaşı sonrası Osmanlı topraklarının işgali ve parçalanma tehlikesine karşı, milli direnişi örgütlemek ve halkın iradesini temsil etmek için toplandılar. Amaç, ulusal bağımsızlığı sağlamak ve işgallere karşı koordinasyonu kurmaktı.

2) Erzurum Kongresi (23 Temmuz – 7 Ağustos 1919)
- Kimler: Doğu Anadolu vilayetlerinden gelen delegeler (milli delegeler).
- Neresi: Erzurum.
- Önemli kararlar:
- Vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığı esastır.
- Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz.
- Hükümet yalnızca milletin iradesiyle belirlenir (egemenlik milletindir).
- Bölgesel savunma güçleri (Kuva-yı Milliye) milli otorite altında birleştirilecek.
- Temsil Heyeti (Mustafa Kemal başkan) oluşturuldu; ulusal hareketi temsil edecek.



3) Sivas Kongresi (4 – 11 Eylül 1919)
- Kimler: Anadolu ve Rumeli’den daha geniş katılım; Erzurum kararları burada teyit edildi ve genişletildi.
- Neresi: Sivas.
- Önemli kararlar:
- Erzurum kararları onaylandı ve milli birlik daha genel bir çerçeveye kavuşturuldu.
- Temsil Heyeti, ülke genelini temsil edecek şekilde güçlendirildi; Mustafa Kemal başkan olarak öne çıktı.
- Ulusal bağımsızlık ve milli egemenlik vurgulandı; işgallere karşı tek bir ulusal örgütlenme gerektiği kararlaştırıldı.

4) Kongrelerin Önemi
- Türk Kurtuluş Savaşı’nın siyasi ve örgütsel temelini oluşturdular.
- Milli egemenlik fikrini somutlaştırdılar; daha sonra kurulacak TBMM’nin ve Cumhuriyet’in temellerine zemin hazırladılar.
- Merkezi bir hareketin doğmasına, millî iradenin temsil edilmesine ve uluslararası pazarlıklarda güçlü bir duruşa katkı sağladılar.





Kısa özet olarak: Erzurum ve Sivas Kongreleri, işgallere karşı milli bir direniş örgütlemek, milli egemenlik ilkesini savunmak ve bölgesel kuvvetleri tek bir milli irade altında toplamak için yapılan, Kurtuluş Savaşı’nın siyasi dayanağını sağlayan toplantılardır.

Tabii — Amasya Genelgesi ile Misak-ı Milli’nin kısa, anlaşılır özetlerini aşağıda bulabilirsin. (Erzurum ve Sivas kongreleri için önceki özetini de hatırlıyorsun; bunlar Amasya ve Misak-ı Milli ile birlikte Kurtuluş Savaşı’nın temel belgelerindendir.)

Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919)
- Ne zaman ve kim tarafından: Mustafa Kemal Paşa öncülüğünde bazı komutan ve sivil temsilcilerce yayımlandı.
- Niçin: Ülkenin işgale uğraması üzerine milletin kendi kaderini kendisinin tayin etmesi gerektiğini göstermek, ulusal direnişi örgütlemek ve merkezi bir yol haritası belirlemek için.
- Temel noktalar:
- “Vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığı tehlikededir.”
- Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır (egemenlik milletindir vurgusu).
- İstanbul Hükümeti ve padişahın güvenilmez olduğu belirtildi; milli iradeye dayalı bir örgütlenme gerektiği ifade edildi.
- Milli mücadelenin temel hedefleri belirlendi ve Sivas’ta kongre toplanması çağrısı yapıldı.
- Kuvay-ı Milliye çalışmalarının koordine edilmesi gerektiği vurgulandı.


Misak-ı Milli (Milli Yemin) — 28 Ocak 1920
- Ne zaman ve kim tarafından: Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından, Mondros Ateşkesinden sonra, 28 Ocak 1920’de kabul edildi.
- Niçin: Ulusun temel sınır ve haklarını, uluslararası masalarda savunulmak üzere resmi ve yazılı biçimde ortaya koymak.
- Temel maddeler (kısaca):
- Vatanın bağımsızlığı ve bütünlüğü; milletin çoğunluğunun yaşadığı yerler milli sınırlar sayılacaktır (Mondros öncesi bazı sınırlar referans alınır).
- Doğu’daki bazı yerler (Kars, Ardahan, Batum) halkın oyuyla kararlaştırılacak.
- Kapitülasyonlar ve dış baskılar kaldırılacak; azınlık hakları, uluslararası anlaşmalar çerçevesinde korunacak.
- İstanbul’daki işgaller ve işgal altındaki yerlerin statüsü reddedildi, milli sınırlar üzerinde ulusal iradenin esas olması istendi.
- Önemi: Milli hedeflerin resmi bildirgesi oldu; Lozan ve barış görüşmelerinde ve Kurtuluş Savaşı’nı savunurken güçlü dayanak sağladı.


Önemli notlar ve bağlantılar
- Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas kongreleriyle birlikte millî mücadelenin başlangıç disiplinini ve yol haritasını oluşturdu. Misak-ı Milli ise daha sonra bu mücadelenin uluslararası alandaki savunma belgesi oldu.


İstersen daha kısa madde madde özet de yapabilirim veya bu belgelerin tarih sırasını ve birbirleriyle nasıl bağlandığını daha görsel şekilde açıklayabilirim.