Verilen gazete haberine bakınca şu sonuçlara ulaşılabilir:
1) Gümrük kapıları dış ticarette önem taşımaktadır. Haberde gümrük kapılarındaki hareketliliğin illerin ekonomisini olumlu etkilediği söyleniyor; bu da gümrüklerin dış ticarette rol oynadığını gösterir.
Örnek:
Eğer bir sınır kapısında ticaret yoğunsa, oradaki işletmeler, taşımacılık ve hizmet sektörü canlanır; bu da ilin ekonomisine doğrudan katkı yapar.
2) Türkiye'nin dış politikada uyguladığı barışçı politika ekonomik ilişkilerimizi geliştirmektedir. Metinde bu canlanmanın “barışçı yollarla işlerini düzenlemeye yönelik politikaların ve ticari ilişkilerini geliştirmek için gösterdiği çabaların bir sonucu” olarak değerlendirildiği belirtiliyor. Yani haber, barışçı politikaların ekonomik ilişkileri olumlu etkilediğini ifade ediyor.
İpucu:
Haber metinlerinde “değerlendiriliyor”, “görülüyor” gibi ifadeler yorum/yorumlama olduğunu gösterir; yine de bu tür ifadeler çıkarım yapmaya uygundur.
3) En fazla gümrük kapımız doğu ve güneydoğu sınırımızdadır. Haberde listelenen iller arasında Edirne ve Kırklareli (Trakya) dışında kalanlar (Artvin, Ardahan, Kars, Iğdır, Ağrı, Van, Hakkari, Şırnak, Mardin, Şanlıurfa, Gaziantep, Kilis, Hatay) doğu ve güneydoğuya aittir. Listeden açıkça çoğunluğun doğu/güneydoğuda olduğu çıkarılabilir; yani C yargısı da habere dayanarak söylenebilir.
Yaygın Hata:
Metinde sayılmayan illerde gümrük kapısı olmadığı sonucuna varmamak yanlış olur; buradan sadece verilen listeye ve oradaki dağılıma bakarak “çoğunluk doğu/güneydoğudadır” denir, tüm ülke için genelleme yapılmaz.
Sonuç: Habere göre A, B ve C yargılarının hepsine ulaşılabilir.
🤔 İlgili Sorular:- Bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak?
- Gümrük kapılarının bir ilin ekonomisine etkileri nelerdir?
- Bir ülkenin dış politikasının ticarete etkisini başka hangi örneklerde görebiliriz?