AI Etüt Oturumu

Oturum Bilgileri

Başlangıç
07 January 2026, 19:38
Bitiş
Devam ediyor
Süre
32 dakika
Durum
Devam Ediyor

📜 Oturum Detayları

19:39:04
Öğrenci
Merhaba.
19:39:09
💭 AI Öğretmen
Hoş geldin şimdi
19:39:12
AI Öğretmen
Tarihte bilinen ilk Türk devletlerinin kurulduğu ve "Türklerin yurdu" anlamına gelen bölgeye Türkistan denir.
19:39:13
AI Öğretmen
Türkistan'ın sahip olduğu coğrafi şartlar, burada kurulan Türk devletlerinin siyasetini, askerî yapısını, toplum düzenini ve ekonomisini derinden etkilemiştir.
19:39:15
AI Öğretmen
Bu bölgede yaşayan Türklerin töre yani gelenek ve kuralları güçlüydü, aile bağları sağlamdı ve konargöçer denilen göçebe bir yaşam tarzını sürdürürlerdi.
19:39:16
AI Öğretmen
Bu güçlü gelenekler ve aile bağları sayesinde Türkler uzun yıllar boyunca bu coğrafyada yaşamış ve birçok farklı devlet kurmuşlardır.
19:39:17
AI Öğretmen
Bu bölgede kurulan ilk ve en önemli Türk devletleri Asya Hun Devleti, Göktürkler ve Uygurlardır.
19:39:18
AI Öğretmen
Bu devletlerin yönetim biçimleri, toplum hayatı, hukuk kuralları ve kültürel özellikleri bugün bile Türkiye Cumhuriyeti ve diğer Türk devletleri üzerinde etkili olmaya devam etmektedir.
19:39:21
AI Öğretmen
Mustafa Kemal Atatürk'ün, "Türk çocuğu, atalarını tanıdıkça daha büyük işler yapmak için kendinde kuvvet bulacaktır." sözü, Türk tarihini ve ilk Türk devletlerini bilmenin, milli kimliğin güçlenmesi ve geleceğin daha sağlam kurulması için çok önemli olduğunu gösterir.
19:39:22
AI Öğretmen
Bu kısma kadar her şeyi anladın mı?
19:40:46
Öğrenci
Bir daha söyle.
19:40:49
💭 AI Öğretmen
Hmm
19:40:51
AI Öğretmen
Türklerin ilk devletlerini kurduğu bölgeye Türkistan denir, bu bölge "Türklerin yurdu" anlamına gelir.
19:40:53
AI Öğretmen
Türkistan'ın coğrafi özellikleri, burada kurulan devletlerin siyasi, askerî, sosyal ve ekonomik yapısını etkilemiştir.
19:40:54
AI Öğretmen
Türkler burada güçlü töreye, sağlam aile bağlarına ve konargöçer yaşam tarzına sahipti; bu sayede uzun süre varlık gösterip birçok devlet kurdular.
19:40:55
AI Öğretmen
Bu bölgede kurulan önemli devletler Asya Hun Devleti, Göktürkler ve Uygurlardır.
19:40:56
AI Öğretmen
Bu devletlerin yönetim şekilleri, hukuk anlayışları ve kültürel özellikleri günümüzde Türkiye ve diğer Türk devletlerinde etkisini sürdürür.
19:40:57
AI Öğretmen
Atatürk’ün sözü, atalarımızı tanımanın milli kimliğimizi güçlendirdiğini ve geleceği sağlam kurmamıza yardımcı olduğunu vurgular.
19:40:58
AI Öğretmen
Bu açıklamalar yeterli oldu mu, anladın mı?
19:42:34
Öğrenci
yarın yazılım var ona hazırla
19:42:37
💭 AI Öğretmen
Bir not edeyim
19:42:41
AI Öğretmen
Bu söylediğiniz, mevcut ders konumuzla ilgili değil ve derse alakasız bir ifade oldu. Lütfen dersimize Türkistan ve İlk Türk Devletleri konusu üzerinde devam edelim. Devam etmeye hazır mısınız?
19:42:56
Öğrenci
Türkistan’ın coğrafi şartları hangi devletlerin yapısını etkiledi?
19:42:59
💭 AI Öğretmen
Güzel bir soru
19:43:02
AI Öğretmen
Türkistan’ın coğrafi şartları, Asya Hun Devleti, Göktürkler ve Uygurlar gibi ilk Türk devletlerinin siyasi, askerî, sosyal ve ekonomik yapısını derinden etkilemiştir.
19:43:03
AI Öğretmen
Bu coğrafyanın geniş bozkırları ve dağları, Türklerin konargöçer yaşam tarzını benimsemelerine, güçlü aile bağları ve törelerle toplumsal düzenlerini korumalarına olanak sağlamıştır.
19:43:04
AI Öğretmen
Yani coğrafya, bu devletlerin yönetim biçimlerini, hukuk sistemlerini ve ekonomik faaliyetlerini şekillendirmiştir.
19:43:05
AI Öğretmen
Bu kısmı anladın mı, başka bir şey açıklamamı ister misin?
19:47:01
Öğrenci
Evet, kaldığımız yerden devam edelim hocam!
19:47:02
💭 AI Öğretmen
En son kaldığımız yeri hızlıca bir tekrar edelim
19:47:04
AI Öğretmen
Hadi birlikte bu konuyu tekrar inceleyelim.
19:47:07
AI Öğretmen
Tarihte Türklerin ilk devletlerini kurduğu, yani ilk memleketinin bulunduğu yere “Türkistan” denir ve bu kelime “Türklerin yurdu” anlamına gelir.
19:47:09
AI Öğretmen
Türkistan’daki iklim ve coğrafya, orada yaşayan Türk devletlerinin siyasetini, askerî düzenini, sosyal ve ekonomik hayatını çok etkilemiştir.
19:47:10
AI Öğretmen
Türkistan’daki yaşamda, insanlar arasında güçlü gelenekler yani töreler, sıkı aile bağları ve göçebe bir hayat şekli önemli rol oynamıştır.
19:47:11
AI Öğretmen
Bütün bu özellikler sayesinde Türkler bu topraklarda uzun süre kalabilmiş ve birçok farklı devlet kurabilmişlerdir.
19:47:12
AI Öğretmen
Bu bölgede kurulan ve tarihte en çok bilinen ilk Türk devletleri arasında Asya Hun Devleti, Göktürkler ve Uygurlar öne çıkar.
19:47:13
AI Öğretmen
Bu devletlerin yönetim şekilleri, toplumsal ve kültürel kuralları, adalet anlayışları yani hukukları, bugünkü Türkiye Cumhuriyeti’nde ve diğer Türk devletlerinde hâlâ etkisini sürdürmektedir.
19:47:20
AI Öğretmen
Mustafa Kemal Atatürk, "Türk çocuğu, atalarını tanıdıkça daha büyük işler yapmak için kendinde kuvvet bulacaktır." diyerek, Türk tarihini ve eski Türk devletlerini bilmenin millî kimliği güçlendirdiğini ve geleceği sağlıklı kurmak için çok gerekli olduğunu belirtmiştir.
19:47:21
AI Öğretmen
Şimdi bu konuda daha iyi anladın mı?
19:48:24
Öğrenci
Evet, kaldığımız yerden devam edelim hocam!
19:48:25
💭 AI Öğretmen
En son kaldığımız yeri hızlıca bir tekrar edelim
19:48:27
AI Öğretmen
Tarihte bilinen ilk Türk devletleri, "Türklerin yurdu" anlamına gelen ve adı **Türkistan** olan bölgede kurulmuştur.
19:48:28
AI Öğretmen
Türkistan, coğrafi açıdan çok özel bir yerdir ve bu özellikler, burada ortaya çıkan Türk devletlerinin siyasi, askerî, sosyal ve ekonomik yapılarını büyük ölçüde etkilemiştir.
19:48:30
AI Öğretmen
Türklerin bu topraklarda uzun süre varlığını korumasını sağlayan şeyler arasında güçlü **töreler** yani yazılı olmayan kurallar, sağlam **aile bağları** ve **konargöçer yaşam tarzı** yer alır.
19:48:31
AI Öğretmen
Türkler göçebe bir hayat yaşadıkları için yaşam alanlarını kolayca değiştirebiliyor ve yeni devletler kurabiliyorlardı.
19:48:32
AI Öğretmen
Bu bölgedeki ilk ve en önemli Türk devletleri **Asya Hun Devleti**, **Göktürkler** ve **Uygurlardır**.
19:48:34
AI Öğretmen
Bu devletlerde yönetim şekli, toplumun gelenekleri, hukuk anlayışı ve kültürel yapılar, günümüzde hem Türkiye Cumhuriyeti’nde hem de diğer Türk devletlerinde etkisini göstermeye devam etmektedir.
19:48:36
AI Öğretmen
Mustafa Kemal Atatürk'ün "Türk çocuğu, atalarını tanıdıkça daha büyük işler yapmak için kendinde kuvvet bulacaktır." sözü de, Türk tarihini ve ilk Türk devletlerini tanımanın önemini anlatır.
19:48:38
AI Öğretmen
Atatürk’ün bu sözü, Türklerin geçmişini bilmesiyle milli kimliğinin daha güçlü olacağını ve geleceğin daha sağlıklı kurulacağını ifade eder.
19:48:38
AI Öğretmen
Şimdi bu konuyu daha iyi anladın mı?
19:49:49
Öğrenci
Anladım
19:49:51
💭 AI Öğretmen
Hmm
19:49:52
❓ Soru medium
Mustafa Kemal Atatürk'ün "Türk çocuğu, atalarını tanıdıkça daha büyük işler yapmak için kendinde kuvvet bulacaktır." sözü, ilk Türk devletlerini öğrenmenin günümüzdeki önemini nasıl ortaya koymaktadır?
19:52:20
Öğrenci
Evet, kaldığımız yerden devam edelim hocam!
19:52:21
💭 AI Öğretmen
Tamam, şimdi en son bu soruya bakıyorduk
19:52:21
❓ Soru medium
Mustafa Kemal Atatürk'ün "Türk çocuğu, atalarını tanıdıkça daha büyük işler yapmak için kendinde kuvvet bulacaktır." sözü, ilk Türk devletlerini öğrenmenin günümüzdeki önemini nasıl ortaya koymaktadır?
19:52:49
Öğrenci
Bir ipucu verir misiniz hocam?
19:52:50
💭 AI Öğretmen
Tabii, bir bakalım
19:52:53
AI Öğretmen
Atatürk'ün bu sözünde "atalarını tanımak" ifadesi neyi ifade ediyor olabilir sence?
19:52:55
AI Öğretmen
Geçmişteki ilk Türk devletlerinin özellikleri, bugün bizim kimliğimiz üzerinde nasıl bir etki bırakmış olabilir?
19:52:57
AI Öğretmen
Bu bağlamda, geçmişi bilmenin gelecekte daha büyük işler yapma gücüne nasıl katkı sağlayabileceğini düşünür müsün?
19:54:36
Öğrenci
Cevabım: yani geçmişini tanırsa daha büyük işler yapmak için kandine kuvvet bulacak anlamına gelir
19:54:37
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
19:54:43
AI Öğretmen
Cevabın çok yerinde; Atatürk’ün sözündeki asıl vurgu, geçmişini ve atalarını tanıyan Türk çocuğunun buradan güç alarak gelecekte daha büyük işler yapabileceği düşüncesidir. Yani tarih ve ilk Türk devletlerini bilmenin, bugünkü başarılarımız ve millî kimliğimiz için bir güç kaynağı olduğunu doğru yakalamışsın.
19:54:44
AI Öğretmen
Therefore, the correct answer is Mustafa Kemal Atatürk’ün bu sözüyle, geçmişimizi ve atalarımızı tanımanın bize gelecekte daha büyük başarılar elde etme gücü vereceğini ifade etmesidir.
19:54:44
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
19:55:19
Öğrenci
Olur, devam edelim
19:55:20
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
19:55:30
AI Öğretmen
Tarihte bilinen ilk Türk devleti Asya Hun Devleti’dir.
19:55:32
AI Öğretmen
Bu devletin merkezi, Çin’in kuzeyinde yer alan Ötüken bölgesindedir.
19:55:33
AI Öğretmen
Asya Hun Devleti’nin bilinen ilk hükümdarı Teoman’dır.
19:55:34
AI Öğretmen
Teoman’dan sonra, oğlu Mete Han tahta geçmiştir.
19:55:35
AI Öğretmen
Asya Hun Devleti, siyasi ve askeri açıdan en güçlü dönemini Mete Han zamanında yaşamıştır.
19:55:36
AI Öğretmen
Mete Han, Altay kavimlerini bir araya getirmiştir.
19:55:37
AI Öğretmen
Devletin sınırlarını Kore’den Aral Gölü’ne, Baykal Gölü’nden Çin Seddi’ne kadar genişletmiştir.
19:55:38
AI Öğretmen
Bu sayede o dönemde yaşayan Türk topluluklarını tek bir çatı altında toplamıştır.
19:55:39
AI Öğretmen
Mete Han ve ordusu, Çin’i tamamen fethedecek güçteydi.
19:55:41
AI Öğretmen
Ancak, Mete Han ekonomik çıkarları düşünerek Çin’i tamamen işgal etmek yerine, Çin’i vergiye bağlamayı tercih etmiştir.
19:55:42
AI Öğretmen
Böylece hem ülkesinin ekonomisini güçlendirmiş hem de uzun süre devam eden bir denge siyaseti izlemiştir.
19:55:43
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anladın mı yoksa bu konuda açıklamamı istediğin bir nokta var mı?
19:56:36
Öğrenci
Mete Han, Çin’i vergiye bağlamayı neden tercih etti?
19:56:40
💭 AI Öğretmen
Güzel bir nokta
19:56:47
AI Öğretmen
Mete Han, Çin’i tamamen işgal etmek yerine vergiye bağlamayı tercih etti çünkü bu yöntemle hem ekonomik çıkarlarını korumuş hem de uzun süreli bir denge siyaseti izlemiş oldu. Tam işgal, büyük masraflar ve sürekli savaş demekti; vergiye bağlamak ise hem barış ortamını sağladı hem de devletin gelirlerini artırdı. Böylece Asya Hun Devleti’nin gücü ve istikrarı korunmuş oldu. Anladın mı, başka bir şey açıklamamı ister misin?
19:57:22
Öğrenci
Mete Han Çin'i vergiye bağladığında hangi ekonomik avantajları sağladı?
19:57:26
💭 AI Öğretmen
Güzel bir nokta
19:57:31
AI Öğretmen
Mete Han, Çin’i vergiye bağlayarak devletine düzenli ve sürekli bir gelir kaynağı sağlamıştır. Bu sayede büyük savaş masraflarından kaçınmış, ekonomisini güçlendirmiş ve halkının refahını artırmıştır. Ayrıca, barış ortamı sayesinde ticaret ve diğer ekonomik faaliyetler gelişmiş, devletin istikrarı korunmuştur. Bu durum, Asya Hun Devleti’nin uzun vadede güçlü kalmasını sağlamıştır. Anladın mı, başka bir sorunun var mı?
19:58:01
Öğrenci
Anladım
19:58:04
💭 AI Öğretmen
Güzel, şimdi devam
19:58:04
❓ Soru medium
Mete Han, Çin'i tamamen ele geçirebilecek askeri güce sahipken neden bu yolu tercih etmeyip Çin'i sadece vergiye bağlamakla yetinmiştir? Bu kararın arkasındaki stratejik nedenleri açıklayınız.
19:59:06
Öğrenci
Bir ipucu verir misiniz hocam?
19:59:07
💭 AI Öğretmen
Hemen bir bakalım
19:59:09
AI Öğretmen
Mete Han'ın Çin'i tamamen fethetmek yerine vergiye bağlamayı tercih etmesinin ardındaki temel hedef ne olabilir sizce?
19:59:09
AI Öğretmen
Bir devletin doğrudan yönetimi ile sadece vergi almak arasında ne gibi farklılıklar ve zorluklar olabilir?
19:59:11
AI Öğretmen
Bu karar, Türklerin kendi kültür ve kimliklerini korumaları açısından nasıl bir avantaj sağlayabilir?
20:03:06
Öğrenci
Cevabım: Çin'i vergiye bağlamıştır çünkü vergiye bağlamayım ele geçirir ise savaş çıkar çünkü çinliler o dönemde daha fazla nifusludur ama metehan un tarafı daha az nifusludur bu yüzden onları vergiye bağlamıştır vergiye bağlamayım direk orayı alsaydı biz kaybederdik ve elimizde olanda giderdi
20:03:06
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
20:03:11
AI Öğretmen
Cevabın tam olarak doğru değil; Çin’in nüfus üstünlüğünden bahsetmen önemli ama gerekçelerin eksik kalmış.
20:03:14
AI Öğretmen
Doğru cevap: Mete Han, Çin’i doğrudan fethetmek yerine ekonomik çıkar için onu vergiye bağlamış, böylece idari-askeri yük almadan düzenli gelir elde etmeyi ve uzun vadeli bir denge siyasetiyle Türklerin Çin içinde asimile olmasını engellemeyi amaçlamıştır.
20:03:15
AI Öğretmen
Bu doğru çünkü hem zengin bir ülkeyi masrafsız biçimde sömürüyor hem de kalabalık Çin nüfusunu yönetme ve kültürel erime riskini almıyor.
20:03:19
AI Öğretmen
Muhtemel yanlış anlama, sebebi sadece “nüfus azlığı, savaş çıkarsa kaybederiz” sanman; oysa Mete Han zaten askeri açıdan üstün, asıl sorun fetih sonrası yönetim ve kimlik kaybı riskidir. Dolayısıyla doğru cevap, ekonomik çıkar ve asimilasyon tehlikesi nedeniyle Çin’i vergiye bağlayıp denge siyaseti izlemesidir.
20:03:19
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
20:04:04
Öğrenci
Olur, devam edelim
20:04:05
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
20:04:19
AI Öğretmen
Asya Hun Devleti, 216 yılında yıkıldıktan sonra Türkistan’da yeni Türk devletleri ortaya çıkmıştır.
20:04:21
AI Öğretmen
Bu önemli devletlerden biri olan I. Göktürk Devleti, 552 yılında Bumin Kağan tarafından kurulmuştur.
20:04:22
AI Öğretmen
Kurulduğu yer Ötüken’dir ve bu devletin başkenti de Ötüken olmuştur.
20:04:24
AI Öğretmen
I. Göktürk Devleti, “Türk” adını resmî olarak kullanan ilk devlet olma özelliğine sahiptir.
20:04:25
AI Öğretmen
Bu özellik onu Türk tarihi için çok önemli bir dönüm noktası hâline getirmiştir.
20:04:25
AI Öğretmen
Bumin Kağan öldükten sonra yerine geçen Mukan Kağan zamanında devlet en güçlü dönemini yaşamıştır.
20:04:26
AI Öğretmen
Mukan Kağan döneminde siyasi ve askeri olarak oldukça kuvvetli bir devlet haline gelmiştir.
20:04:28
AI Öğretmen
Göktürkler, 557 yılında Ak Hun Devleti’ni yıkarak Batı Türkistan’ı ele geçirmiştir.
20:04:29
AI Öğretmen
Aynı zamanda Asya’nın en önemli ticaret yollarından biri olan Tarihi İpek Yolu’nu denetimleri altına aldılar.
20:04:30
AI Öğretmen
İpek Yolu üzerindeki bu hâkimiyet, onların ekonomik olarak da güçlenmesini sağladı.
20:04:31
AI Öğretmen
Ancak zamanla devletin içinde ve dışında yaşanan sorunlar Göktürkleri zayıflattı.
20:04:32
AI Öğretmen
Bu zayıflık nedeniyle devlet ikiye ayrıldı: Doğu Göktürkler ve Batı Göktürkler.
20:04:34
AI Öğretmen
Devletin ikiye bölünmesiyle birlikte merkezî yönetim, yani devletin güçlü yönetimi, sarsıldı ve devlet zayıfladı.
20:04:36
AI Öğretmen
Sonunda 630 yılında Göktürk Devleti, Çin’in egemenliği altına girdi.
20:04:36
AI Öğretmen
Böylece devlet, bağımsız bir siyasal varlık olarak tarih sahnesinden silindi.
20:04:37
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anladın mı?
20:05:57
Öğrenci
Göktürk Devleti neden ikiye bölündü?
20:06:01
💭 AI Öğretmen
Güzel bir konu
20:06:07
AI Öğretmen
Göktürk Devleti, zamanla iç ve dış sorunlar nedeniyle zayıfladı ve bu zayıflık devletin Doğu ve Batı Göktürkler olarak ikiye bölünmesine yol açtı. Bu bölünme, merkezî otoritenin sarsılmasına sebep oldu ve devletin güç kaybetmesine neden oldu. Sonunda 630 yılında Göktürk Devleti, Çin egemenliği altına girerek bağımsızlığını kaybetti. Anladın mı, başka bir şey açıklamamı ister misin?
20:06:34
Öğrenci
Anladım
20:06:37
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
20:06:37
❓ Soru medium
Göktürk Devleti'nin Doğu ve Batı olarak ikiye ayrılmasının, devletin siyasi geleceği üzerindeki en önemli etkisi ne olmuştur?
20:07:23
Öğrenci
Cevabım: siyasi olarak çöküşe uğramıştır yani onların değerini azaltmıştır
20:07:23
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
20:07:33
AI Öğretmen
Cevabın genel olarak doğru, çünkü ikiye ayrılmanın Göktürk Devleti’ni siyasî olarak zayıflatarak çöküşe götürdüğünü güzel yakalamışsın. Asıl kilit nokta, bölünmenin merkezi otoriteyi ve birliği bozarak devletin yıkılışına zemin hazırlamasıydı.
20:07:34
AI Öğretmen
Dolayısıyla doğru cevap, Göktürk Devleti'nin ikiye ayrılmasının merkezi otoriteyi zayıflatıp gücünü parçaladığı ve sonuçta siyasi çöküşe yol açtığıdır.
20:07:36
AI Öğretmen
Therefore, the correct answer is Göktürk Devleti'nin ikiye ayrılmasının, siyasi birliğin bozulmasına ve devletin yıkılış sürecine girmesine neden olmasıdır.
20:07:36
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
20:08:11
Öğrenci
Olur, devam edelim
20:08:12
💭 AI Öğretmen
Tam devam edelim
20:08:20
AI Öğretmen
Elli yıl boyunca Göktürkler bir esaret dönemi yaşadıktan sonra yeniden özgürlüklerini kazanmak için mücadele etmeye başladılar.
20:08:20
AI Öğretmen
Bu bağımsızlık mücadelesini başlatan kişi Kutluk Kağan oldu.
20:08:22
AI Öğretmen
Kutluk Kağan, “derleyen, toparlayan” anlamına gelen İlteriş unvanını aldı ve 682 yılında II. Göktürk ya da Kutluk Devleti'ni kurdu.
20:08:26
AI Öğretmen
Kutluk Kağan sayesinde Türk boyları yeniden bir araya gelmiş ve aynı devletin çatısı altında toplanmış oldu.
20:08:27
AI Öğretmen
Kutluk Kağan’ın ardından oğlu Bilge Kağan, kardeşi Kül Tigin ve danışmanı Tonyukuk devletin başına geçti.
20:08:28
AI Öğretmen
Bu üç kişi devletin düzenini sağlamak ve merkezi yönetimi güçlendirmek için önemli işler yaptı.
20:08:29
AI Öğretmen
Fakat Bilge Kağan’dan sonra başa geçen yeni kağanlar yeterince başarılı olamadı ve yönetimde zayıflıklar oldu.
20:08:30
AI Öğretmen
Zamanla devlet hem siyasî hem de askerî olarak gücünü kaybetti.
20:08:31
AI Öğretmen
Sonunda 745 yılında Uygurlar, II. Göktürk Devleti’ne son verdiler.
20:08:33
AI Öğretmen
Anlattıklarımızı anlayabildin mi, yoksa bu konuda bir sorunun var mı?
20:10:26
Öğrenci
tekrar anlat ve bunu ezberleyebilmem için kısa bir yol döyl
20:10:32
💭 AI Öğretmen
Tam üzerine eğiliyorum
20:10:42
AI Öğretmen
Göktürkler, elli yıl süren esaret döneminden sonra Kutluk Kağan liderliğinde bağımsızlık için tekrar birleşti. Kutluk Kağan, İlteriş unvanını aldı ve 682’de II. Göktürk Devleti’ni kurdu. Onun ardından Bilge Kağan, Kültigin ve Tonyukuk devletin düzenini sağladı ama sonraki kağanlar zayıf yönetince devlet güç kaybetti. Sonunda 745’te Uygurlar II. Göktürk Devleti’ne son verdi. Ezber için kısa yol: “Kutluk İlteriş kurdu, Bilge-Kültigin-Tonyukuk güç verdi, sonra zayıfladı, Uygurlar yıktı.” Bu şekilde anahtar isim ve olayları kolayca hatırlayabilirsin. Anladın mı, başka bir şey soracak mısın?