← Ana Rapor / SEVGİ KURTULAN / Oturum Detayları

AI Etüt Oturumu

Oturum Bilgileri

Başlangıç
07 December 2025, 08:53
Bitiş
07 December 2025, 09:01
Süre
9 dakika
Durum
Tamamlandı

📜 Oturum Detayları

08:53:21
Öğrenci
Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
08:53:22
💭 AI Öğretmen
Harika, başlıyoruz
08:53:22
Görsel
Görsel
08:53:24
AI Öğretmen
Eş anlamlı ya da anlamdaş sözcükler, yazılışları ve okunuşları birbirinden farklı ama aynı anlamı taşıyan kelimelerdir.
08:53:25
AI Öğretmen
Bu tür kelimelerle, bir şeyi farklı kelimelerle ama aynı anlamı vererek anlatabiliriz.
08:53:27
AI Öğretmen
Türkçede genellikle bu eş anlamlı sözcüklerden biri Türkçe kökenli diğeri ise yabancı kökenlidir.
08:53:28
AI Öğretmen
Örneğin, bellek ve hafıza kelimeleri aynı anlamı ifade eder ve biri Türkçe, diğeri yabancı kökenlidir.
08:53:30
AI Öğretmen
Başka örnekler ise, deprem ile zelzele, acele ile çabuk veya ivedi, akıl ile us kelimeleridir; bunlar da eş anlamlıdır.
08:53:33
AI Öğretmen
Eş anlamlı sözcükleri gereksiz yere aynı cümlede birlikte kullanmak anlatım bozukluğuna neden olur.
08:53:34
AI Öğretmen
Mesela, ‘Ayağı iyileşene dek istirahat edip dinlenmesi gerekiyormuş.’ cümlesinde, hem istirahat hem de dinlenmek yakın anlamlı olduğundan beraber kullanıldığında anlatım bozukluğu oluşur.
08:53:35
AI Öğretmen
Ama eş veya yakın anlamlı kelimelerle yapılan ikilemeler anlatımı daha güçlü hale getirir ve anlatım bozukluğuna neden olmaz.
08:53:37
AI Öğretmen
Örneğin, ‘Eş dost herkesi burada görmek beni mutlu etti.’ cümlesinde olduğu gibi bu tür kullanımlar doğrudur.
08:53:38
AI Öğretmen
Eş anlamlı kelimelerle ilgili bu kısmı anladın mı?
08:54:32
Öğrenci
Anladım
08:54:34
💭 AI Öğretmen
Şimdi bir soruya geçelim
08:54:34
❓ Soru medium
Eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılmasının anlatımı pekiştiren bir ikileme oluşturmasıyla gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğuna yol açması arasındaki temel fark nedir? Açıklayınız.
08:55:29
Öğrenci
Cevabım: Çünkü birinde anlatımı bozar ve bir diğerinde ise anlatımı güçlendirir
08:55:29
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
08:55:35
AI Öğretmen
Cevabınız doğru değil, çünkü temel farkı sadece anlatımı bozmak ve güçlendirmek olarak belirtmişsiniz ama bunu nedenleriyle açıklamamışsınız.
08:55:38
AI Öğretmen
Anlatım bozukluğunda eş anlamlı sözcükler gereksiz yere art arda kullanılır ve cümlenin anlamını zayıflatır, çünkü aynı şeyi iki kez söylemek gereksizdir. Örneğin, "istirahat edip dinlenmek" ifadesinde her iki kelime de aynı anlama gelir, bu yüzden biri çıkarılabilir.
08:55:40
AI Öğretmen
Anlatımı pekiştiren ikilemeler ise kalıplaşmış ifadelerdir ve anlamı güçlendirir, genişletir. Mesela "eş dost" ifadesi sadece "dost" kelimesinden daha geniş bir anlam taşır ve anlatımı zenginleştirir.
08:55:42
AI Öğretmen
Buradaki fark, kelimelerin cümledeki işlevi ve anlam kattıkları değerdir; gereksiz kullanımlarda anlam bozulur, ikilemelerde ise anlam güçlenir.
08:55:43
AI Öğretmen
Bu yüzden doğru cevap, kelimelerin kullanılış amaçları ve cümleye kattıkları anlam değerine göre ayrım yapmaktır; anlatım bozukluğunda gereksizlik, ikilemede ise anlam pekiştirme vardır.
08:55:46
AI Öğretmen
Bu nedenle doğru cevap, anlatım bozukluğunun gereksiz sözcük kullanımıyla anlamı zayıflatması, ikilemenin ise anlamı güçlendiren kalıplaşmış bir ifade olmasıdır.
08:55:46
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
08:56:46
Öğrenci
Olur, devam edelim
08:56:47
💭 AI Öğretmen
Güzel, ilerliyoruz
08:56:51
Görsel
Görsel
08:56:54
AI Öğretmen
Yakın anlamlı sözcükler, tam olarak aynı olmasalar da birbirlerine oldukça yakın anlamlar taşıyan, fakat aralarında ufak farklılıklar bulunan kelimelerdir.
08:56:56
AI Öğretmen
Örneğin, "dost" ve "ahbap" kelimeleri yakın anlamlıdır; fakat "dost" daha çok güçlü ve güvenilir arkadaş anlamına gelirken, "ahbap" daha çok samimi tanıdık anlamı taşır.
08:56:57
AI Öğretmen
Bir başka örnek ise "beklemek" ve "durmak" kelimeleridir; "beklemek" bir şeyin olmasını isteyip onun için zaman geçirmek anlamına gelirken, "durmak" herhangi bir hareketi kesmek anlamına gelir.
08:56:59
AI Öğretmen
Yani yakın anlamlı sözcükler, aynı şeyleri tam olarak ifade etmeseler de benzer veya birbirine yakın durumları anlatmak için kullanılır ve aralarındaki küçük anlam farklarına dikkat edilmelidir.
08:56:59
AI Öğretmen
Yakın anlamlı sözcükler konusunu anladın mı?
08:57:39
Öğrenci
Anladım
08:57:42
💭 AI Öğretmen
Şimdi yeni konuya geçiyoruz
08:57:43
Görsel
Görsel
08:57:45
AI Öğretmen
Zıt anlamlı ya da karşıt anlamlı sözcükler, anlam olarak tamamen birbirinin tersi olan kelimelerdir.
08:57:47
AI Öğretmen
Örneğin, maddi ve manevi kelimeleri birbiriyle zıt anlamlıdır çünkü birisi para ve eşyayla, diğeri ise duygular ve ruhsal şeylerle ilgilidir.
08:57:48
AI Öğretmen
Çabuk ile yavaş kelimeleri de birbirinin tam tersidir, biri hızlıyı anlatırken diğeri ağır ve yavaş hareket etmeyi anlatır.
08:57:49
AI Öğretmen
Aynı şekilde, alt ve üst birbirinin zıttıdır; biri aşağıda olmayı diğeri yukarıda olmayı ifade eder.
08:57:52
AI Öğretmen
Ağır–hafif, kısa–uzun, ölü–diri, ince–kaba, açık–kapalı, aç–tok, alçak–yüksek, ihtiyar–genç, iyi–kötü gibi kelimeler de zıt anlama sahiptir.
08:57:53
AI Öğretmen
Bol–dar, sıcak–soğuk, büyük–küçük sözcükleri de birbirinin karşıt anlamlısıdır.
08:57:55
AI Öğretmen
Zıt anlamlılık ile olumsuzluk birbirine karıştırılmamalıdır.
08:57:56
AI Öğretmen
Örneğin, çekmek kelimesi bir şeyi kendine doğru almak demektir; itmek ise bir şeyi karşıya doğru hareket ettirmektir ve bu yüzden bunlar zıt anlamlıdır.
08:57:58
AI Öğretmen
Çekmemek ise sadece “çekme işinin yapılmadığı” anlamına gelir, yani itmekle tam olarak zıt değildir.
08:57:58
AI Öğretmen
Zıt anlamlı sözcükler konusunu anladın mı?
08:58:53
Öğrenci
Anladım
08:58:56
💭 AI Öğretmen
Şimdi yeni konuya geçiyoruz
08:58:57
Görsel
Görsel
08:58:58
AI Öğretmen
Eş sesli ya da diğer adıyla sesteş sözcükler, hem yazılışları hem de okunuşları aynı olan ama farklı anlamlara gelen sözcüklerdir.
08:59:01
AI Öğretmen
Sesteş sözcüklerin her biri kendine özgü ve temel bir anlam taşır, yani anlamları tamamen birbirinden bağımsızdır.
08:59:03
AI Öğretmen
Örneğin, "çay" kelimesi hem içilen bir içecek anlamına gelir, hem de küçük bir dereyi yani coğrafi bir terimi ifade edebilir.
08:59:06
AI Öğretmen
"Bağ" kelimesi de iki şekilde kullanılır, biri üzüm yetiştirilen alan demektir, diğeri ise şeyler arasında bağlantı kuran ilişki anlamındadır.
08:59:08
AI Öğretmen
"Dolu" kelimesinin de iki temel anlamı vardır: birincisi gökten yağan buz tanecikleri anlamında, ikincisi ise tamamen dolmuş, yer kalmamış anlamında kullanılabilir.
08:59:09
AI Öğretmen
Bir sözcük eğer birden fazla ve tamamen farklı, temel anlamda kullanılıyorsa, bunlar arasında sesteşlik yani eş seslilik ilişkisi vardır.
08:59:11
AI Öğretmen
Düzeltme işareti (şapka, ^) ile yazılan sözcükler sesteş sayılmaz, çünkü yazılışları aslında farklıdır.
08:59:12
AI Öğretmen
Mesela, "hala" akraba anlamındayken, üzerinde şapka olan "hâlâ" ise "şimdiye kadar" anlamına gelir ve bu iki sözcük sesteş değildir.
08:59:14
AI Öğretmen
Benzer şekilde, "alem" yani bayrak ile "âlem" yani dünya veya evrenin yazılışları farklı olduğundan sesteş sayılmaz.
08:59:15
AI Öğretmen
Okunuşları birbirine çok benzese bile, yazılışı farklı olan kelimeler de sesteş kabul edilmez, örneğin "ad" (isim) ile "at" (hayvan) arasında böyle bir ilişki yoktur.
08:59:17
AI Öğretmen
Sesteşliği çok anlamlılıkla karıştırmamak gerekir; çok anlamlılıkta bir sözcüğün yan anlamları ya da mecaz anlamları asıl anlamından türemiştir.
08:59:18
AI Öğretmen
Sesteşlikte ise tamamen farklı ve bağımsız anlamlar vardır.
08:59:19
AI Öğretmen
Aynı kökten türeyen, ama zamir, isim veya fiil olarak kullanılan "ortak köklü" sözcükler de sesteş değildir, çünkü bunların anlam ilişkisi devam eder.
08:59:21
AI Öğretmen
Örneğin, "boyayla" (isim olarak, duvarı boyamak için kullanılan madde) ve "boyadı" (fiil olarak, duvarı boyamak eylemi) arasında ortak kök olduğu için bunlar sesteş değildir.
08:59:22
AI Öğretmen
Bu kısmı anladın mı, yoksa açıklamamı istediğin bir yer var mı?
09:00:56
Öğrenci
Anladım
09:00:58
💭 AI Öğretmen
Şimdi yeni konuya geçelim
09:01:03
AI Öğretmen
Bu derste eş anlamlı, yakın anlamlı, zıt anlamlı ve eş sesli sözcükler konularını öğrendik. Eş anlamlıların aynı cümlede gereksiz kullanımı anlatım bozukluğuna yol açarken, ikilemeler anlatımı güçlendirir. Yakın anlamlı sözcüklerin küçük anlam farkları vardır, zıt anlamlılar ise tamamen karşıt anlam taşır. Eş sesli sözcükler ise yazılış ve okunuşları aynı olup farklı anlamlara sahiptir. Bu konularla ilgili soruların var mı? Eğer yoksa dersi burada sonlandırabiliriz.
09:01:51
Öğrenci
Sorunum yok teşekkürler.
09:01:54
AI Öğretmen
Bir sonraki derste görüşmek üzere!

Voltran Okul Analiz Sistemi