← Geri Ana Sayfa / SEVGİ KURTULAN / Oturum Detayları

AI Etüt Oturumu

Oturum Bilgileri

Başlangıç
04 January 2026, 15:35
Bitiş
04 January 2026, 15:50
Süre
15 dakika
Durum
Tamamlandı

📜 Oturum Detayları

15:35:45
Öğrenci
Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
15:35:46
💭 AI Öğretmen
Harika, başlıyoruz
15:35:48
AI Öğretmen
Türkçede, sözcüklerin anlamları kullanıldıkları duruma göre gruplara ayrılır.
15:35:49
AI Öğretmen
Bir sözcük herkesin bildiği, akla ilk gelen ve sözlükte ilk yazan anlamı taşıyorsa buna gerçek anlam denir.
15:35:51
AI Öğretmen
Bir sözcük, gerçek anlamı üzerinden benzerlik kurularak, biçim ya da işlev yönünden yeni bir anlam kazanırsa buna ise yan anlam denir ve bu da hâlâ gerçek anlamla bağlantılıdır.
15:35:52
AI Öğretmen
Bilim, sanat, spor, meslek veya teknik alanlarda, bir kavramı özel olarak karşılamak için kullanılan sözcükler terim anlam kazanır.
15:35:54
AI Öğretmen
Bir sözcük, içinde bulunduğu cümle ve bağlama göre gerçek anlam, yan anlam veya terim anlam taşıyabilir.
15:35:55
AI Öğretmen
Bu üçlü ayrım, sözcüklerin cümledeki görevini ve metnin bize vermek istediği mesajı daha doğru şekilde anlamamıza yardımcı olur.
15:35:55
AI Öğretmen
Anlattığım kısımları anladın mı?
15:36:37
Öğrenci
Anladım
15:36:39
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
15:36:39
❓ Soru basic
Aşağıdaki görselde “perde” sözcüğü üç farklı cümle içinde kullanılmıştır. ![Figure](https://pajxpzsolirfrzhpksii.supabase.co/storage/v1/object/public/question-images/question_08a14fc4-56eb-4690-afb1-30a287ebd7f8.png) Bu görselden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
15:36:58
Öğrenci
Cevabım B Şıkkıdır.
15:36:58
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
15:37:02
AI Öğretmen
Harika bir cevap! Tebrik ederim.
15:37:03
AI Öğretmen
"Perde" kelimesinin üç farklı cümlede hem gerçek, hem mecaz, hem de terim anlamıyla kullanıldığını doğru bir şekilde fark ettin.
15:37:05
AI Öğretmen
Bu örnek, bazı sözcüklerin cümledeki kullanımına göre farklı anlamlar kazanabileceğini ve dilimizin ne kadar zengin olduğunu gösteriyor.
15:37:06
AI Öğretmen
Dolayısıyla doğru cevap B şıkkıdır.
15:37:06
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
15:37:24
Öğrenci
Olur, devam edelim
15:37:26
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
15:37:35
AI Öğretmen
Sözcükler, dilde anlamı olan en küçük birimlerdendir ve cümlelerin oluşmasında temel rol oynar.
15:37:36
AI Öğretmen
Bazı sözcükler, tek başına kullanıldıklarında bile farklı anlamlara sahip olabilirler.
15:37:37
AI Öğretmen
Ancak bazı sözcükler, tek başına kullanıldığında net bir anlama sahip değildir, yalnızca cümle içinde kullanıldığında anlam kazanırlar.
15:37:38
AI Öğretmen
Türkçede, sözcüklerin anlamları kullanım durumlarına göre üç şekilde incelenir: gerçek anlam, mecaz anlam ve terim anlam.
15:37:39
AI Öğretmen
Gerçek anlam, bir sözcüğün doğrudan ve ilk akla gelen temel anlamıdır.
15:37:40
AI Öğretmen
Mecaz anlam ise, sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşarak benzetme veya çağrışım yoluyla kazandığı yeni anlamdır.
15:37:41
AI Öğretmen
Terim anlam ise, bilim, sanat veya spor gibi belirli alanlarda belirli bir kavrama karşılık gelen özel anlamdır.
15:37:43
AI Öğretmen
Bir sözcük, kullanıldığı cümleye göre bu üç anlam türünden biriyle anlam kazanabilir.
15:37:44
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anladın mı, yoksa bu konuda açıklamamı istediğin bir yer var mı?
15:38:50
Öğrenci
Anladım
15:38:52
💭 AI Öğretmen
Hadi devam edelim
15:38:52
Görsel
Görsel
15:38:55
AI Öğretmen
Gerçek anlam, bir sözcüğün herhangi bir mecazlık içermeyen, somut ya da soyut varlık ve durumları doğrudan karşılayan anlamlarının genel adıdır.
15:38:56
AI Öğretmen
Bir sözcüğün hem temel anlamı hem de bu temel anlamdan zamanla gelişen yan anlamları, gerçek anlam başlığı altında değerlendirilir.
15:38:57
AI Öğretmen
Temel anlam, bir sözcüğün varlıkları ve durumları adlandırmak için kullanılan, zihinde uyandırdığı ilk ve en yaygın anlamdır.
15:38:59
AI Öğretmen
Bir kelime düşünüldüğünde akla ilk gelen bu anlam, sözlüklerde genellikle ilgili madde başının altında "1." numara ile gösterilir.
15:39:01
AI Öğretmen
Temel anlam, sözcüğün anlam alanının merkezini oluşturur; diğer yan anlamlar bu merkezden çağrışım ve benzerlik ilişkileriyle türeyerek gelişir.
15:39:01
AI Öğretmen
Gerçek anlam ve temel anlam konusunu anladın mı?
15:39:41
Öğrenci
Anladım
15:39:43
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
15:39:43
❓ Soru basic
I. Bu işlere beni karıştırma, başımı yakacaksın. II. Mangal yapmak için ateşi yaktı. III. Onun bu sözleri içimi yaktı. IV. Tiyatroya geç gidince biletini yaktı. Bu cümlelerin hangisinde “yakmak” sözcüğü gerçek anlamda kullanılmıştır?
15:39:59
Öğrenci
Cevabım B Şıkkıdır.
15:39:59
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
15:40:02
AI Öğretmen
Harika bir cevap! Tebrikler!
15:40:03
AI Öğretmen
"Yakmak" kelimesinin gerçek anlamda kullanıldığı tek cümle II numaralı cümle.
15:40:05
AI Öğretmen
Burada "ateşi yakmak" eylemi, bir şeyi tutuşturmak ve yanar hale getirmek anlamına gelir ki bu da kelimenin temel, yani gerçek anlamıdır.
15:40:06
AI Öğretmen
Diğer cümlelerde ise "başını yakmak", "içini yakmak" ve "biletini yakmak" ifadeleri mecazi anlamda kullanılmıştır.
15:40:07
AI Öğretmen
Gerçek ve mecaz anlam arasındaki farkı çok iyi kavramışsın, bu harika!
15:40:08
AI Öğretmen
Doğru cevap B şıkkıdır.
15:40:08
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
15:40:32
Öğrenci
Olur, devam edelim
15:40:34
💭 AI Öğretmen
Hmm
15:40:41
AI Öğretmen
Temel anlam, bir sözcüğün sözlükte yer alan en ilk ve en basit anlamını ifade eder.
15:40:42
AI Öğretmen
Bu anlam, bir nesnenin ya da durumun doğrudan adlandırılmasına yardımcı olur.
15:40:44
AI Öğretmen
"Anahtar" kelimesi, isim türünde kullanılır ve temel anlamıyla, kilitleri açıp kapamaya yarayan araç demektir.
15:40:47
AI Öğretmen
"Kapının üzerinde bir halkaya asılı anahtarlar vardı." cümlesindeki "anahtar" sözcüğü, kilidi açıp kapayan alet anlamında olduğu için burada temel anlamında kullanılmıştır.
15:40:48
AI Öğretmen
"Kanat" kelimesi de isim türünde olup, temel anlamı "kuşlarda ve böceklerde uçmaya yarayan organ" şeklindedir.
15:40:51
AI Öğretmen
"Kuş, kanatlarını iyice gererek gökyüzünde süzülüyordu." cümlesinde ise "kanat" sözcüğü, kuşun uçmasını sağlayan organı anlattığı için temel anlamda kullanılmıştır.
15:40:51
AI Öğretmen
Temel anlam kavramını ve örneklerini anladın mı?
15:41:31
Öğrenci
Anladım
15:41:34
💭 AI Öğretmen
Hadi devam edelim
15:41:37
AI Öğretmen
Yan (yakıştırma) anlam, bir sözcüğün temel anlamından yola çıkarak, görünüş ya da görev benzerliği nedeniyle kazandığı yeni anlama denir.
15:41:38
AI Öğretmen
Bir sözcük, gerçek varlık veya durumdan tamamen uzaklaşmadan, benzerlik ilişkileriyle başka varlık ve durumları da adlandırabilir.
15:41:39
AI Öğretmen
Örneğin, "kanat" sözcüğü kuşlarda ve böceklerde uçmayı sağlayan organ anlamında temel anlamıyla kullanılır.
15:41:42
AI Öğretmen
Ancak "kanat", bir uçağın havada durmasını sağlayan yatay yüzeyi anlatırken de işlev benzerliğinden dolayı kullanılır ve örneğin "Sağ kanadında yaşanan problem yüzünden uçak zorunlu iniş yaptı." cümlesinde bu yan anlamda geçer.
15:41:44
AI Öğretmen
"Ayak" sözcüğü ise, temel anlamıyla bacakların bilekten aşağıda kalan ve yere basan bölümü ifade eder.
15:41:45
AI Öğretmen
Bunun yanında, bazı nesnelerin yerden yüksekte durmasını sağlayan destek ya da dayanak bölümlerine de "ayak" denir.
15:41:47
AI Öğretmen
"Sehpanın bir ayağı kırılmış." cümlesinde ise sözcük, hem biçimsel hem işlevsel benzerlikten dolayı yan anlamda kullanılmıştır.
15:41:47
AI Öğretmen
Anlattığım yan anlam kavramını ve örneklerini anladın mı?
15:42:49
Öğrenci
Anladım
15:42:52
💭 AI Öğretmen
Hadi devam edelim
15:42:53
Görsel
Görsel
15:42:55
AI Öğretmen
Terim anlam, bir sözcüğün bilim, sanat, spor ya da belirli bir meslek alanına özgü kavramları karşılamak üzere kazandığı özel anlamdır.
15:42:56
AI Öğretmen
Gündelik dilde kullanılan bir kelime, belirli bir bilgi alanında teknik bir kavramı karşılamak için kullanıldığında terim niteliği kazanır.
15:42:59
AI Öğretmen
"Hız" sözcüğü günlük konuşmada, "Yağmur hızını artırdı." örneğinde olduğu gibi sıradan bir nitelik bildirir ve terim değildir.
15:43:00
AI Öğretmen
Aynı sözcük, "Alınan yolun harcanan zamana oranı hızı verir." cümlesinde fizik bilim dalında tanımlanmış özel bir kavramı adlandırır ve bu kullanımında bir fizik terimi olur.
15:43:01
AI Öğretmen
Böylece bir kelimenin terim olup olmaması, ait olduğu alan ve cümlede yüklendiği özel kavrama göre belirlenir.
15:43:02
AI Öğretmen
Terim anlam konusunda anlatılanları anladın mı?
15:43:45
Öğrenci
Anladım
15:43:48
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
15:43:48
❓ Soru basic
I. Rıdvan, muhteşem bir pasla Tanju'yu gördü. II. Şu karşıdaki tepeleri görüyor musun? III. İkramiyeyi alınca bizi de görürsün artık. IV. Evimiz ancak öğleye kadar güneş görüyor. Yukarıdaki cümlelerin hangisinde “görmek” sözcüğü terim anlamda kullanılmıştır?
15:44:16
Öğrenci
Cevabım A Şıkkıdır.
15:44:16
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
15:44:20
AI Öğretmen
Harika bir cevap! Kesinlikle doğru şıkkı buldun!
15:44:21
AI Öğretmen
"Görmek" kelimesi, I. cümlede futbol terimi olarak "pas vermek için uygun durumdaki takım arkadaşını fark etmek" anlamında kullanılmıştır.
15:44:23
AI Öğretmen
Bu, kelimelerin farklı alanlara özgü özel anlamlar kazanabildiğini ve terim anlamın genellikle bir bilim, sanat, spor dalı veya mesleğe ait olduğunu gösteriyor.
15:44:24
AI Öğretmen
Bu konuyu çok iyi anladığını görmek beni mutlu etti!
15:44:25
AI Öğretmen
Dolayısıyla doğru cevap A şıkkıdır.
15:44:25
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
15:44:52
Öğrenci
Olur, devam edelim
15:44:55
💭 AI Öğretmen
Hmm
15:45:02
AI Öğretmen
Sözcükler, bulundukları cümleye göre temel anlam, yan anlam veya terim anlam kazanabilir.
15:45:04
AI Öğretmen
Temel anlam, bir sözcüğün herkes tarafından bilinen, akla ilk gelen, somut ve sözlükte genellikle ilk sırada yer alan anlamıdır.
15:45:05
AI Öğretmen
“Bebek eline geçirdiği her şeyi ağzına atıyordu.” cümlesindeki “el” sözcüğü, temel anlamında kullanılmıştır.
15:45:06
AI Öğretmen
Yan anlam ise sözcüğün temel anlamı ile bağlantısını koruyarak, benzerlik veya yakınlık yoluyla elde edilen yeni anlamdır.
15:45:08
AI Öğretmen
“Kitaplar, çekmecenin üst gözünde.” cümlesinde “göz” sözcüğü, çekmecenin bir bölmesi anlamında yan anlamda kullanılmıştır.
15:45:09
AI Öğretmen
“Elimdeki bütün parayı bu eve yatırdım.” cümlesindeki “yatırmak” fiili ise, parasını bir işe bağlamak anlamında yan anlam taşıyor.
15:45:12
AI Öğretmen
Terim anlam ise bilim, sanat, spor ve meslekler gibi özel alanlarda, o alana ait kavramları karşılayan anlamdır.
15:45:14
AI Öğretmen
“Ressam şövalede daha rahat resim yapıyor.” cümlesindeki “şövale” sözcüğü, resim sanatında kullanılan özel bir terimdir.
15:45:15
AI Öğretmen
Yani bir kelime, bağlama göre temel, yan veya terim anlamda kullanılabilir ve cümledeki görevi ile alanına göre anlamı değişebilir.
15:45:15
AI Öğretmen
Anlattıklarımızı anladın mı?
15:46:09
Öğrenci
Anladım
15:46:12
💭 AI Öğretmen
Pekala, ilerleyelim
15:46:12
❓ Soru basic
Bir sözcüğün spor, sanat ve bilim alanlarına ait özel anlamlarına terim anlam denir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde “doğru” sözcüğü terim anlamıyla kullanılmıştır?
15:46:26
Öğrenci
Cevabım B Şıkkıdır.
15:46:26
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
15:46:31
AI Öğretmen
Harika bir cevap! Tebrikler!
15:46:33
AI Öğretmen
"Doğru" kelimesi, B şıkkında matematikteki "geometrik çizgi" anlamında kullanılarak terim anlam kazanmıştır.
15:46:34
AI Öğretmen
Terim anlam, bir kelimenin bilim, sanat veya spor gibi belirli bir alana özgü özel anlamını ifade eder. Bu soruda da "doğru" kelimesi matematik terimi olarak kullanılmış.
15:46:35
AI Öğretmen
Bu konuyu çok iyi anlamışsın!
15:46:36
AI Öğretmen
Dolayısıyla doğru cevap B şıkkıdır.
15:46:36
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
15:47:24
Öğrenci
Olur, devam edelim
15:47:25
💭 AI Öğretmen
Güzel, ilerleyelim
15:47:32
Görsel
Görsel
15:47:34
AI Öğretmen
Mecaz (değişmece) anlam, bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı, daha soyut nitelikli yeni anlamdır.
15:47:35
AI Öğretmen
Bu anlamda sözcük, temel anlamıyla doğrudan ilişkisi bulunmayan, çağrışıma ve benzetmeye dayalı yeni bir anlam yüklenir.
15:47:37
AI Öğretmen
Sözlüklerde sözcüklerin mecaz anlamları genellikle “mec.” kısaltmasıyla gösterilir.
15:47:38
AI Öğretmen
“Anahtar” sözcüğü temel anlamıyla bir kilidi açmaya veya kapamaya yarayan araçtır.
15:47:40
AI Öğretmen
Ancak mecaz anlamda “vesile, araç, vasıta” karşılığında kullanılır.
15:47:44
AI Öğretmen
“Azim, başarının anahtarıdır.” cümlesinde geçen “anahtar” sözcüğü, başarıya ulaşmayı sağlayan şey, yani “vesile, araç” anlamındadır; bu nedenle mecaz anlam taşır.
15:47:46
AI Öğretmen
“Kanat” sözcüğü ise temel anlamıyla kuşların ve bazı hayvanların uçmaya yarayan uzvunu ifade eder.
15:47:49
AI Öğretmen
Mecaz anlamda ise özellikle “kol kanat germek” deyimi içinde “korumak, himayesi altına almak” anlamında kullanılır.
15:47:52
AI Öğretmen
“Fatih Sultan Mehmet; yazarlara, şairlere, ressamlara kol kanat geren bir padişahtı.” cümlesinde “kol kanat geren” ifadesi, sanatçıları koruyan, onları gözeten anlamına gelmekte ve bu kullanımıyla mecaz anlam örneği oluşturmaktadır.
15:47:53
AI Öğretmen
Mecaz anlam konusunu anladın mı?
15:48:43
Öğrenci
Anladım
15:48:46
💭 AI Öğretmen
Şimdi devam edelim
15:48:46
❓ Soru basic
Bu kitap seni sardı galiba, yanından ayırmıyorsun. Bu cümlede “sarmak” sözcüğü aşağıdaki anlamlardan hangisiyle kullanılmıştır?
15:48:58
Öğrenci
Cevabım B Şıkkıdır.
15:48:58
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
15:49:03
AI Öğretmen
Harika bir iş çıkardın! Cevabın kesinlikle doğru!
15:49:04
AI Öğretmen
Buradaki "sarmak" kelimesi, bir şeyin insanı içine çekmesi, ona keyif vermesi ve ilgisini tamamen üzerine toplaması anlamında kullanılmıştır.
15:49:06
AI Öğretmen
Bu, kelimelerin cümledeki bağlamına göre farklı anlamlar kazanabileceğini gösteren güzel bir örnek.
15:49:06
AI Öğretmen
Mecaz anlamları yakalama becerin gerçekten çok iyi!
15:49:07
AI Öğretmen
Doğru cevap B şıkkıdır.
15:49:07
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
15:49:30
Öğrenci
Olur, devam edelim
15:49:31
💭 AI Öğretmen
Tamam, devam
15:49:41
AI Öğretmen
Bu derste sözcüklerin anlamlarının kullanım bağlamına göre gerçek anlam, yan anlam ve terim anlam olarak nasıl sınıflandırıldığını öğrendik.
15:49:42
AI Öğretmen
Gerçek anlam, sözcüğün herkesçe bilinen ve sözlükte ilk verilen temel anlamı; yan anlam, temel anlamdan hareketle biçimsel ya da işlevsel benzerliklerle kazandığı yeni anlamları; terim anlam ise bilim, sanat, spor gibi özel alanlarda kullanılan teknik anlamları ifade eder.
15:49:43
AI Öğretmen
Bu üç anlam türünün sözcüğün cümledeki görevini ve metnin anlamını anlamamıza nasıl yardımcı olduğunu konuştuk.
15:49:44
AI Öğretmen
Sormak istediğin herhangi bir şey var mı? Yoksa dersi burada sonlandırabiliriz.
15:50:32
Öğrenci
Görüşmek üzere.
15:50:35
AI Öğretmen
Bir sonraki derste görüşmek üzere!

Voltran Okul Analiz Sistemi