Hareket eden bir cismin katettiği yolun tamamına alınan yol denir.
19:30:02
AI Öğretmen
Bir cismin başlangıç noktası ile bitiş noktası arasındaki en kısa mesafe ise yer değiştirme olarak adlandırılır.
19:30:03
AI Öğretmen
Yer değiştirme, yalnızca ne kadar yol alındığını değil, hangi yöne gidildiğini de gösterir, yani yönü olan bir büyüklüktür.
19:30:05
AI Öğretmen
Evden çıkıp okula giden bir öğrenciyi düşündüğümüzde, eğer yolu kıvrımlıysa ve toplam 500 metre yürüdüyse, alınan yol 500 metredir.
19:30:07
AI Öğretmen
Ama eviyle okulu arasındaki en kısa mesafe, yani kuş uçuşu mesafe 300 metreyse ve okul doğu tarafındaysa, yer değiştirme 300 metre ve doğu yönündedir.
19:30:08
AI Öğretmen
Bir kişi evinden düz bir yolda kütüphaneye gidiyorsa, aldığı yol ve yer değiştirmesi aynıdır, yani bu iki mesafe eşittir.
19:30:11
AI Öğretmen
Örneğin, kişi doğuya doğru 300 metre yürürse hem alınan yol hem de yer değiştirme 300 metredir.
19:30:12
AI Öğretmen
Evinden parka gidip tekrar evine dönen birinin aldığı yol, park ile ev arasındaki mesafenin iki katı olur.
19:30:13
AI Öğretmen
Mesela park ile ev arası 300 metre ise, toplamda 600 metre yürünmüş olur.
19:30:16
AI Öğretmen
Ama kişi başladığı yere döndüğü için başlangıç ve bitiş noktası aynıdır, bu yüzden yer değiştirme sıfır olur.
19:30:17
AI Öğretmen
Bir koşucu, 400 metrelik bir koşu pistinde bir tur atıp yine başladığı yere dönüyorsa, aldığı yol 400 metre olur ama yer değiştirme yine sıfırdır.
19:30:19
AI Öğretmen
Birim zamanda kat edilen yola sürat denir.
19:30:20
AI Öğretmen
Süratin yalnızca büyüklüğü vardır, yönü yoktur yani hangi yöne gidildiği önemli değildir.
19:30:22
AI Öğretmen
Birim zamanda gidilen en kısa mesafeye, yani yer değiştirmeye hız denir.
19:30:23
AI Öğretmen
Hızın hem büyüklüğü hem de yönü vardır, yani hız hem ne kadar hızlı gidildiğini hem de hangi yöne gidildiğini ifade eder.
19:30:26
AI Öğretmen
Yer değiştirme metre (m) veya kilometre (km) ile, zaman saniye (s) veya saat (h) ile, hız ise metre/saniye (m/s) veya kilometre/saat (km/h) ile ölçülür.
19:30:27
AI Öğretmen
Sürat ve hız çok karıştırılır ama aralarındaki ana fark, hızın yönü olmasıdır.
19:30:28
AI Öğretmen
Örneğin, düz bir yolda 40 km/h süratle giden bir arabanın göstergesi 40 km/h’yi gösterir ve bu sabittir.
19:30:30
AI Öğretmen
Eğer araç virajlı bir yola girip yine 40 km/h ile hareket ederse, sürat değişmez.
19:30:31
AI Öğretmen
Fakat viraj alırken arabasının yönü değiştiği için hızı değişmiş olur.
19:30:32
AI Öğretmen
Bir araba kuzeye doğru 60 km/h hızla giderken, sonra aynı hızla güneye dönerse, sürat göstergesi değişmez, ama yön değiştiği için hızı değişir.
19:30:34
AI Öğretmen
Yani hızda yön çok önemlidir, süratte ise bu bilgiye gerek yoktur.
19:30:35
AI Öğretmen
Günlük hayatta bazen sürat ile hız aynıymış gibi kullanılır, ama aslında farklı kavramlardır.
19:30:37
AI Öğretmen
"Araba 50 km/h süratle gidiyor." dediğimizde yön belirtilmez.
19:30:39
AI Öğretmen
"Araba doğuya doğru 50 km/h hızla gidiyor." dediğimizde ise hızdan bahsedilmiş olur çünkü yön belli edilmiştir.
19:30:40
AI Öğretmen
Sabit süratli hareket, bir aracın her zaman aralığında aynı miktarda yol almasıdır.
19:30:42
AI Öğretmen
Örneğin, bir araç her bir saniyede 10 metre hareket ederse, bunun sürati 10 m/s’dir.
19:30:43
AI Öğretmen
Sabit hızlı hareket ise, aracın eşit zaman aralıklarında hem aynı miktarda yer değiştirmesi hem de bunun hep aynı yönde olmasıdır.
19:30:44
AI Öğretmen
Mesela, araç her bir saniyede doğuya doğru 10 metre hareket ediyorsa, hızın büyüklüğü 10 m/s, yönü doğudur.
19:30:45
AI Öğretmen
İki araç aynı sürate sahip olabilir; ama eğer ters yönlerde giderlerse hızları farklı olur.
19:30:47
AI Öğretmen
Sürat, birim zamanda alınan yol anlamına gelir ve yön içermez.
19:30:48
AI Öğretmen
Hız, yönlü bir büyüklüktür.
19:30:49
AI Öğretmen
Sürat yönlü bir büyüklük değildir.
19:30:52
AI Öğretmen
Her ikisinin de birimi m/s veya km/h olabilir.
19:30:53
AI Öğretmen
Hareket bilimine birçok kişi katkıda bulunmuştur.
19:30:55
AI Öğretmen
İbni Bacce, hareket fiziğinde Aristoya eleştiriler getirmiş ve boşluktaki hareket hızının sonsuz olamayacağını göstermiştir.
19:30:57
AI Öğretmen
Mimar Sinan ise Selimiye Camii gibi eserlerinde mimarlığı statik bilimiyle yani durağanlıkla birleştirmiştir.
19:30:58
AI Öğretmen
Galileo, teleskopu geliştirip gökyüzünü gözlemlemiş, serbest düşme ve sarkaç gibi hareketler üzerinde çalışmalar yapmıştır.
19:31:00
AI Öğretmen
Avizenin sallanışını izleyerek, her sallanış süresinin aynı olduğunu gözlemlemiştir.
19:31:02
AI Öğretmen
Vecihi Hürkuş, Türkiye’nin ilk pilot ve mühendislerindendir.
19:31:03
AI Öğretmen
Kendi tasarladığı uçakla uçuş yapmıştır ve sürat ile hız kavramını gerçek hayattaki deneyimlerine taşımış, Türk havacılığına büyük katkılarda bulunmuştur.
19:31:04
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anladın mı, yoksa açıklamamı istediğin bir kısım var mı?
19:35:28
Öğrenci
Anladım
19:35:31
💭 AI Öğretmen
Şimdi bir soru gelecek
19:36:03
Öğrenci
Ardışık soru gelebilir mi lütfen?
19:36:03
💭 AI Öğretmen
Sıra soruda şimdi
19:36:37
Öğrenci
Soru gelmedi hala.
19:36:39
💭 AI Öğretmen
Hemen geliyor
19:37:11
Öğrenci
Hala gelmedi ama biraz hızlı olunabilir mi lütfen?