**Sözcük** anlamı ve görevi olan, tek başına kullanılabilen bir ses ya da ses grubudur.
19:16:31
AI Öğretmen
Örneğin “kitap”, “masa”, “çiçek”, “park”, “mutluluk” ve “bilgisayar” gibi ifadelerin her birine birer sözcük diyebiliriz.
19:16:32
AI Öğretmen
Sözcükler, kullanıldıkları cümleye göre farklı anlamlar taşıyabilir.
19:16:35
AI Öğretmen
Yani aynı sözcük, başka bir cümlede kullanıldığında başka bir anlamda olabilir.
19:16:36
AI Öğretmen
Bu duruma **sözcüğün çok anlamlılığı** denir.
19:16:38
AI Öğretmen
Örneğin “kırmak” kelimesini ele alalım.
19:16:41
AI Öğretmen
“Arkadaşıyla çarpışınca gözlüğünü kırmış.” cümlesinde “kırmak”, bir şeyi vurarak veya bastırarak parçalara ayırmak anlamına gelir.
19:16:43
AI Öğretmen
“Ağaçtan düşünce kolunu kırmış.” cümlesinde ise “kırmak”, vücut kemiklerinden birinin zarar görmesi, yani kemiğin parçalanması anlamında kullanılır.
19:16:44
AI Öğretmen
Bu örneklerde aynı sözcük iki farklı cümlede, iki farklı anlam taşımıştır.
19:16:45
AI Öğretmen
Sözcüklerin çok anlamlılığı konusunu anladın mı?
19:18:44
Öğrenci
Sıkıntım yok.
19:18:47
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
19:18:47
❓ Soru medium
"Kırmak" eyleminin, "gözlüğünü kırmak" ve "kolunu kırmak" ifadelerinde farklı anlamlara gelmesinin sebebini, sözcüklerin anlam özellikleri çerçevesinde açıklayınız.
19:23:10
Öğrenci
Cevabım: birincisinde eşyayı kırıyorsun diğerinde ise vucudundaki bi bölümünü kırıyorsun aradaki fark bu
19:23:11
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
19:23:16
AI Öğretmen
Cevabınız doğru değil, çünkü soruda sözcüğün anlam özellikleri çerçevesinde açıklama istenmiş ama siz sadece eylemin nesneye göre değiştiğini belirtmişsiniz.
19:23:18
AI Öğretmen
Burada önemli olan, "kırmak" fiilinin çok anlamlı olmasıdır; yani aynı sözcük farklı cümlelerde farklı anlamlar kazanır.
19:23:21
AI Öğretmen
Örneğin, "gözlüğünü kırmak" ifadesinde "kırmak" sert bir nesneyi parçalara ayırmak anlamındadır, ama "kolunu kırmak" ifadesinde ise kemiğin çatlaması ya da kırılması anlamına gelir.
19:23:23
AI Öğretmen
Bu yüzden, sözcükler tek başına değil, içinde kullanıldıkları cümleye göre anlam kazanır ve bu duruma çok anlamlılık denir.
19:23:25
AI Öğretmen
O halde doğru cevap, "kırmak" fiilinin çok anlamlı olması ve cümleye göre farklı anlamlar kazanmasıdır; bu yüzden "gözlüğünü kırmak" ve "kolunu kırmak" ifadeleri farklı anlamlara gelir.
19:23:25
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
19:24:21
Öğrenci
Olur, devam edelim
19:24:22
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
19:24:30
AI Öğretmen
Bir sözcüğün akla ilk gelen, herkes tarafından bilinen ve sözlükte yer alan ilk anlamına gerçek anlam denir.
19:24:31
AI Öğretmen
Gerçek anlam, başka bir deyişle sözlük anlamı olarak da adlandırılır.
19:24:32
AI Öğretmen
Gerçek anlam; sözcüğün temel, hiç değişmemiş ve somutlaşmış olan ilk anlamıdır.
19:24:35
AI Öğretmen
Bir sözcüğün, gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni ve farklı anlama ise mecaz anlam denir.
19:24:37
AI Öğretmen
Mecaz anlamda sözcük, kendi temel anlamıyla değil, çağrışım yaptığı başka anlamlarla ve çoğunlukla benzetme yoluyla kullanılır.
19:24:39
AI Öğretmen
Örneğin “okumak” sözcüğü, “Zilin üstünde yazan ismi güçlükle okudum.” cümlesinde bir metni harflere ve işaretlere bakarak sesli ya da sessiz olarak anlamak, yani gerçek anlamında kullanılmıştır.
19:24:42
AI Öğretmen
“Heyecanlı olduğunu yüzünden mi okudun?” cümlesinde ise okumak kelimesi, ortada yazılı bir şey olmadığı halde bazı belirtilerden bir anlamı veya duyguyu kavramak anlamında, yani mecaz anlamda kullanılmıştır.
19:24:43
AI Öğretmen
Gerçek ve mecaz anlam kavramlarını anlayabildin mi?
19:25:33
💭 AI Öğretmen
Peki, anlıyorum
19:25:37
AI Öğretmen
Gerçek anlam, bir sözcüğün sözlükte yer alan ve herkes tarafından bilinen, değişmemiş temel anlamıdır.
19:25:39
AI Öğretmen
Örneğin “okumak” fiili, “Zilin üstünde yazan ismi okudum.” cümlesinde gerçek anlamda kullanılmıştır çünkü burada somut bir metni anlamak söz konusudur.
19:25:40
AI Öğretmen
Mecaz anlam ise, sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşıp benzetme veya çağrışım yoluyla farklı bir anlam kazanmasıdır.
19:25:42
AI Öğretmen
“Heyecanlı olduğunu yüzünden mi okudun?” cümlesinde “okumak” mecaz anlamdadır çünkü burada yazılı bir şey değil, yüz ifadesinden anlam çıkarılmaktadır.
19:25:44
AI Öğretmen
Gerçek ve mecaz anlam arasındaki farkı anladın mı?
19:26:29
Öğrenci
Hoca bana soru sor, iki saattir soru sor diyorum algılayamıyorsun. Soruluyor.
19:26:33
💭 AI Öğretmen
Birazdan geliyor
19:26:38
AI Öğretmen
Tamam, şimdi sana bir soru sorayım:
“‘Okumak’ kelimesi hangi cümlede gerçek anlamda kullanılmıştır?
A) Zilin üstünde yazan ismi okudum.
B) Heyecanlı olduğunu yüzünden okudun.”
Cevabını söyleyebilir misin?
19:26:39
AI Öğretmen
Bu soru, gerçek ve mecaz anlamı ayırt etmeni sağlayacak.
Anlamadığın bir yer olursa hemen sorabilirsin.
19:27:37
Öğrenci
Ya bunu bilirsiniz de ki şahısla yaparım tabii ki a hocam.
19:27:41
💭 AI Öğretmen
Bir sakinleşelim
19:27:43
AI Öğretmen
Bu söylediğiniz, mevcut ders konumuzla ilgili değil ve dersin içeriğiyle alakasız.
Lütfen sözcüklerin anlamları ve kullanımları üzerine devam edelim.
Derse devam etmeye hazır mısınız?
19:28:35
Öğrenci
Algılayamıyor ki bu. Nathan, A, Dana, yani cevap A. Anladın mı?
19:28:40
💭 AI Öğretmen
Tam şimdi bakıyorum
19:28:44
AI Öğretmen
Evet, doğru cevap A şıkkıdır çünkü “okumak” kelimesi burada gerçek anlamında, yani yazılı metni anlamak için kullanılmıştır.
B şıkkında ise mecaz anlam vardır; yüz ifadesinden duygu anlamı çıkarılmaktadır.
Anlam farkını kavradın mı?
19:28:46
AI Öğretmen
Devam etmek ister misin?
19:29:15
Öğrenci
Soru sor.
19:29:18
💭 AI Öğretmen
Tam şimdi bakıyorum
19:29:21
AI Öğretmen
Tabii, şimdi sana bir soru sorayım:
“Gerçek anlam ve mecaz anlam arasındaki fark nedir? Kısaca açıklar mısın?”
19:29:23
AI Öğretmen
Bu soruyla konuyu pekiştirmiş olacağız.
Anlamadığın bir şey olursa hemen sorabilirsin.
19:29:56
Öğrenci
Gerçek anlam somut anlamında kullanılır bir sözcüğün, ama mecaz anlam ise soyut anlamlarda kullanılır.
19:29:59
💭 AI Öğretmen
Güzel bir açıklama
19:29:59
❓ Soru medium
Bir sözcüğün gerçek anlamından yola çıkarak mecaz anlama geçiş sürecini, sözcüğün anlamında ne gibi bir değişim yaşandığını belirterek açıklayınız.
19:31:57
Öğrenci
Cevabım: somut anlamdan çıkılaraak daha çok soyut bir anlam kullanılmaktadır
19:31:58
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
19:32:02
AI Öğretmen
Cevabınız doğru yöne işaret etmiş ama eksik kalmış, mecaz anlamın nasıl oluştuğunu tam olarak açıklamamışsınız.
19:32:03
AI Öğretmen
Bir sözcük önce somut ve gerçek anlamıyla kullanılır, sonra zamanla bu anlamdan uzaklaşır ve benzetmelerle yeni, soyut bir mecaz anlam kazanır.
19:32:06
AI Öğretmen
Örneğin "yüzünden okumak" ifadesinde "okumak" gerçek anlamını yitirip, bir durumu anlamak anlamına gelir; bu süreçte sözcüğün anlamı tamamen değişir.
19:32:07
AI Öğretmen
Yani, mecaz anlamda sözcük önce gerçek anlamından uzaklaşır, sonra yeni ve farklı bir anlam kazanır; bu aşamaları belirtmek önemli.
19:32:08
AI Öğretmen
Bu yüzden doğru cevap, sözcüğün gerçek anlamından başlayarak anlamdan uzaklaşması, benzetmelerle yeni anlam kazanması ve örnekle açıklanmasıdır.
19:32:08
AI Öğretmen
Bu nedenle doğru cevap, sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak benzetmelerle yeni ve farklı bir anlam kazanmasıdır.