← Geri Ana Sayfa / DENİZ ECE ERME / Oturum Detayları

AI Etüt Oturumu

Oturum Bilgileri

Başlangıç
24 December 2025, 19:05
Bitiş
24 December 2025, 19:21
Süre
16 dakika
Durum
Tamamlandı

📜 Oturum Detayları

19:05:55
Öğrenci
Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
19:05:57
💭 AI Öğretmen
Harika, başlıyorum
19:06:01
AI Öğretmen
Türkçede sözcüklerin sahip olduğu anlamlar, onların cümlede nasıl, hangi durumda kullanıldığına göre ayrılır.
19:06:02
AI Öğretmen
Bir sözcüğün herkes tarafından bilinen, sözlükte ilk sırada yer alan ve akla en önce gelen anlamına gerçek anlam denir.
19:06:06
AI Öğretmen
Bir sözcük, temel anlamından yola çıkarak, şekil ya da işlev benzerliği sebebiyle başka yeni bir anlam kazanırsa buna yan anlam denir; ancak bu anlamlar hâlâ esas anlamın çevresindedir.
19:06:09
AI Öğretmen
Bilim, sanat, spor, meslek veya teknik konularda, belli bir kavramı net olarak anlatmak için o sözcüğün kullanılması ise terim anlamı ortaya çıkarır.
19:06:11
AI Öğretmen
Yani bir sözcük, cümledeki yerine ve bağlamına göre; gerçek, yan ya da terim anlamda kullanılabilir.
19:06:13
AI Öğretmen
Bu üçlü ayrım, hem sözcüğün cümle içindeki görevini anlamamızı hem de metnin ne anlatmak istediğini daha doğru kavramamızı sağlar.
19:06:15
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anladın mı?
19:06:50
Öğrenci
Anladım
19:06:53
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
19:06:53
❓ Soru basic
Aşağıdaki görselde “perde” sözcüğü üç farklı cümle içinde kullanılmıştır. ![Figure](https://pajxpzsolirfrzhpksii.supabase.co/storage/v1/object/public/question-images/question_08a14fc4-56eb-4690-afb1-30a287ebd7f8.png) Bu görselden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
19:07:39
Öğrenci
Cevabım B Şıkkıdır.
19:07:40
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
19:07:42
AI Öğretmen
Harika bir cevap! Tebrik ederim!
19:07:44
AI Öğretmen
"Perde" kelimesinin üç farklı cümlede hem gerçek, hem mecaz, hem de terim anlamda kullanıldığını doğru bir şekilde fark ettin.
19:07:45
AI Öğretmen
Bu, bir kelimenin bağlama göre nasıl farklı anlamlar kazanabileceğini ve dilimizin ne kadar zengin olduğunu gösteriyor.
19:07:46
AI Öğretmen
Bazı sözcüklerin birden fazla anlama sahip olabileceğini anlaman, metinleri daha iyi yorumlamana yardımcı olacaktır.
19:07:47
AI Öğretmen
Doğru cevap B şıkkıdır.
19:07:47
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
19:08:10
Öğrenci
Olur, devam edelim
19:08:11
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
19:08:20
AI Öğretmen
Sözcükler, dilde anlam taşıyan en küçük birimlerdir ve cümlelerin kurulmasında çok önemli bir rol oynar.
19:08:23
AI Öğretmen
Bazı sözcükler, tek başına kullanıldıklarında bile bir veya birden fazla anlama gelebilirler.
19:08:24
AI Öğretmen
Ancak bazı sözcüklerin ise tek başına belirli ve açık bir anlamı olmaz, bu tür sözcükler cümle içinde diğer sözcüklerle birlikte kullanıldığında anlam kazanır.
19:08:26
AI Öğretmen
Türkçede sözcüklerin anlamları, kullanıldıkları yere yani bağlama göre üç gruba ayrılır: gerçek anlam, mecaz anlam ve terim anlam.
19:08:27
AI Öğretmen
Gerçek anlam, sözcüğün ilk ve temel anlamıdır, yani bir varlığı ya da durumu doğrudan anlatır.
19:08:28
AI Öğretmen
Mecaz anlam ise gerçek anlamdan uzaklaşarak benzetme veya çağrışım yoluyla sözcüğe yeni bir anlam kazandırılmasıdır.
19:08:30
AI Öğretmen
Terim anlam ise bilim, sanat, spor gibi belirli alanlarda kullanılan özel bir anlamdır ve bu alanlardaki kavramları anlatır.
19:08:31
AI Öğretmen
Aynı sözcük, bulunduğu yere göre yani bağlama göre bu üç anlamdan biriyle kullanılabilir.
19:08:32
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anladın mı, yoksa bir kısmını tekrar açıklamamı ister misin?
19:09:21
Öğrenci
Anladım
19:09:23
💭 AI Öğretmen
Hadi devam edelim
19:09:24
Görsel
Görsel
19:09:26
AI Öğretmen
Gerçek anlam, bir sözcüğün hiçbir şekilde mecazlık içermeyen, yani tamamen gerçek ve doğrudan anlamıdır.
19:09:27
AI Öğretmen
Bu anlamlar, bir sözcüğün somut ya da soyut nesne ve durumları anlatırken kullandığımız, herkes tarafından aynı şekilde anlaşılan anlamlarıdır.
19:09:29
AI Öğretmen
Bir kelimenin hem temel anlamı hem de zaman içinde bu temel anlamdan türeyen yan anlamları, gerçek anlam başlığı altında değerlendirilir.
19:09:30
AI Öğretmen
Temel anlam ise bir sözcüğün bir varlık ya da durumu adlandırmak için kullanılan, aklımıza ilk gelen ve en sık kullanılan anlamıdır.
19:09:32
AI Öğretmen
Sözlüklerde bir sözcüğün temel anlamı genellikle ilgili madde başlığının altında birinci sırada, yani "1." numaralı açıklama olarak yer alır.
19:09:35
AI Öğretmen
Temel anlam, o kelimenin diğer anlamlarının kaynağını oluşturur; diğer yan anlamlar ise bu merkezden, benzerlik veya çağrışımla gelişen anlamlardır.
19:09:36
AI Öğretmen
Anlattığım bu kısımları anladın mı?
19:10:19
Öğrenci
Anladım
19:10:22
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
19:10:22
❓ Soru basic
I. Bu işlere beni karıştırma, başımı yakacaksın. II. Mangal yapmak için ateşi yaktı. III. Onun bu sözleri içimi yaktı. IV. Tiyatroya geç gidince biletini yaktı. Bu cümlelerin hangisinde “yakmak” sözcüğü gerçek anlamda kullanılmıştır?
19:10:40
Öğrenci
Cevabım B Şıkkıdır.
19:10:41
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
19:10:44
AI Öğretmen
Harika bir iş çıkardın! Cevabın kesinlikle doğru!
19:10:47
AI Öğretmen
"Yakmak" kelimesinin gerçek anlamda kullanıldığı tek cümle, "Mangal yapmak için ateşi yaktı" cümlesidir.
19:10:49
AI Öğretmen
Diğer cümlelerde "başını yakmak", "içini yakmak" ve "biletini yakmak" ifadeleri mecaz anlamda kullanılmıştır.
19:10:51
AI Öğretmen
Kelimelerin gerçek ve mecaz anlamlarını ayırt edebilmek, Türkçeyi doğru ve etkili kullanmanın önemli bir parçasıdır.
19:10:53
AI Öğretmen
Doğru cevap B şıkkıdır.
19:10:53
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
19:11:12
Öğrenci
Olur, devam edelim
19:11:13
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
19:11:23
AI Öğretmen
Temel anlam, sözcüğün sözlükte verilen ilk ve en önemli anlamını ifade eder.
19:11:24
AI Öğretmen
Bu anlam, nesne ya da durumların doğrudan adlandırılmasını sağlar.
19:11:27
AI Öğretmen
"Anahtar" sözcüğü, isim türünde bir kelimedir ve temel anlamı kilidi açıp kapamak için kullanılan araçtır, yani açar veya açkıdır.
19:11:28
AI Öğretmen
"Kapının üzerinde bir halkaya asılı anahtarlar vardı." cümlesinde, anahtar sözcüğü kilidi açıp kapamaya yarayan gerçek araç anlamında kullanıldığı için temel anlamı ile yer almıştır.
19:11:31
AI Öğretmen
"Kanat" sözcüğü de isim türündedir ve temel anlamıyla kuşlarda ve böceklerde uçmaya yarayan organdır.
19:11:34
AI Öğretmen
"Kuş, kanatlarını iyice gererek gökyüzünde süzülüyordu." cümlesinde, kanat sözcüğü kuşun uçmasını sağlayan gerçek organı belirttiğinden temel anlamı ile kullanılmaktadır.
19:11:35
AI Öğretmen
Temel anlam kavramını ve örnekleri anladın mı?
19:13:27
Öğrenci
kus kanatlarini iyice gererek gokyuzunde suzuluyordu cumlesi neden terim anlam
19:13:30
💭 AI Öğretmen
Güzel bir nokta
19:13:34
AI Öğretmen
“Kanat” sözcüğü, “kuşlarda uçmayı sağlayan organ” anlamında kullanıldığı için bu cümlede terim anlam değil, temel anlamdadır.
19:13:36
AI Öğretmen
Terim anlam, genellikle bilimsel veya teknik alanlarda özel kavramları ifade eder; burada ise kanat, doğrudan kuşun gerçek organı olarak anlatılmıştır.
19:13:37
AI Öğretmen
Böylece “Kuş, kanatlarını iyice gererek gökyüzünde süzülüyordu.” cümlesindeki “kanat” sözcüğü temel anlamıyla kullanılmıştır.
19:13:38
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anladın mı?
19:14:00
Öğrenci
Anladım
19:14:03
💭 AI Öğretmen
Hadi devam edelim
19:14:07
AI Öğretmen
Yan (yakıştırma) anlam, bir sözcüğün temel anlamı üzerinden, biçimsel yani görünüşe ya da işlevsel yani görevine benzeyen başka şeyleri anlatmak için kazandığı yeni anlamdır.
19:14:08
AI Öğretmen
Bu durumda, sözcük gerçek varlık ya da durumdan tamamen uzaklaşmaz; benzerlik ilişkisiyle farklı varlık ve durumlara ad verilir.
19:14:10
AI Öğretmen
Örneğin "kanat" sözcüğü, kuşlarda ve böceklerde uçmaya yarayan organ anlamında temel anlamda kullanılır.
19:14:12
AI Öğretmen
Ancak bir uçağın havada durmasını sağlayan yatay yüzeye de işlev benzerliği nedeniyle "kanat" denir ve "Sağ kanadında yaşanan problem yüzünden uçak zorunlu iniş yaptı." cümlesinde bu şekilde geçmektedir.
19:14:14
AI Öğretmen
"Ayak" kelimesi ise bacakların bilekten aşağıda bulunan ve yere basan bölümü ifade ederken, bu temel anlamdadır.
19:14:17
AI Öğretmen
Aynı zamanda bazı nesnelerin yere basan ve onları destekleyen bölümlerine de "ayak" denir; örneğin "Sehpanın bir ayağı kırılmış." cümlesinde, hem biçimsel hem işlevsel benzerlik nedeniyle yan anlamda kullanılmıştır.
19:14:17
AI Öğretmen
Yan anlam kavramını anladın mı yoksa açıklamamda net olmayan bir yer var mı?
19:15:10
Öğrenci
Anladım
19:15:13
💭 AI Öğretmen
Hadi devam edelim
19:15:13
Görsel
Görsel
19:15:16
AI Öğretmen
Terim anlam, bir kelimenin bilim, sanat, spor veya belirli bir meslek dalına ait özel kavramları ifade etmek için kazandığı anlamdır.
19:15:18
AI Öğretmen
Bir kelime günlük dilde normal bir anlama sahipken, eğer belli bir bilgi alanında teknik bir kavramı belirtmek için kullanılırsa terim olur.
19:15:21
AI Öğretmen
Örneğin, "hız" kelimesi "Yağmur hızını artırdı." cümlesinde günlük ve sıradan bir özellik bildirir, bu yüzden burada terim değildir.
19:15:23
AI Öğretmen
Ama aynı kelime, "Alınan yolun harcanan zamana oranı hızı verir." cümlesinde fizik alanında özel bir kavramı tanımlar ve bu kullanımında terim olur, yani bir fizik terimidir.
19:15:25
AI Öğretmen
Bir kelimenin terim olup olmaması, hangi alanda kullanıldığına ve cümlede hangi özel anlamı taşıdığına bağlıdır.
19:15:26
AI Öğretmen
Terim anlamıyla ilgili anlattıklarımı anladın mı?
19:16:01
Öğrenci
Anladım
19:16:03
💭 AI Öğretmen
O hâlde devam edelim
19:16:04
❓ Soru basic
I. Rıdvan, muhteşem bir pasla Tanju'yu gördü. II. Şu karşıdaki tepeleri görüyor musun? III. İkramiyeyi alınca bizi de görürsün artık. IV. Evimiz ancak öğleye kadar güneş görüyor. Yukarıdaki cümlelerin hangisinde “görmek” sözcüğü terim anlamda kullanılmıştır?
19:16:29
Öğrenci
Cevabım D Şıkkıdır.
19:16:29
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
19:16:34
AI Öğretmen
Cevabınız doğru değil, çünkü "görmek" kelimesinin terim anlamda kullanıldığı cümle I. cümledir.
19:16:37
AI Öğretmen
"I. Rıdvan, muhteşem bir pasla Tanju'yu gördü." cümlesinde "görmek", futbol terimi olarak kullanılmıştır; burada "bir oyuncuyu fark etmek, pas atılacak pozisyonu fark etmek" anlamına gelir.
19:16:40
AI Öğretmen
Diğer cümlelerde ise "görmek" ya gerçek anlamda (duyu organıyla algılamak) ya da mecaz anlamda (ilgi göstermek, hatırlamak, güneş ışığı almak) kullanılmıştır.
19:16:42
AI Öğretmen
Örneğin, II. cümlede "Şu karşıdaki tepeleri görüyor musun?" ifadesinde "görmek" gerçek anlamdadır; sadece gözle algılamayı anlatır.
19:16:43
AI Öğretmen
Bu nedenle, doğru cevap I. cümledir, yani A şıkkıdır.
19:16:43
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
19:17:24
Öğrenci
Olur, devam edelim
19:17:25
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam ediyoruz
19:17:33
AI Öğretmen
Sözcükler, yer aldıkları cümleye göre temel anlam, yan anlam ya da terim anlam kazanabilir.
19:17:35
AI Öğretmen
Temel anlam, bir kelimenin akla ilk gelen, en yaygın, somut ve genelde sözlükte ilk olarak verilen anlamıdır.
19:17:37
AI Öğretmen
Örneğin, “Bebek eline geçirdiği her şeyi ağzına atıyordu.” cümlesindeki “el” sözcüğü, vücudumuzdaki organ olarak temel anlamda kullanılmıştır.
19:17:38
AI Öğretmen
Yan anlam ise bir kelimenin temel anlamıyla bağlantısı sürerken, benzerlik ya da yakınlık yoluyla kazandığı yeni anlamdır.
19:17:40
AI Öğretmen
Örneğin, “Kitaplar, çekmecenin üst gözünde.” cümlesinde “göz” sözcüğü burada “çekmecenin bölmesi” anlamında kullanılmıştır.
19:17:42
AI Öğretmen
Ayrıca, “Elimdeki bütün parayı bu eve yatırdım.” cümlesinde “yatırmak” fiili, “parasını bir işe bağlamak” anlamıyla yan anlamda yer alıyor.
19:17:44
AI Öğretmen
Terim anlam ise bilim, sanat, spor veya meslek gibi belirli alanlarda, o alana özgü kavramları anlatmak için kullanılan özel anlamdır.
19:17:47
AI Öğretmen
Mesela, “Ressam şövalede daha rahat resim yapıyor.” cümlesinde “şövale” kelimesi resim sanatına özgü bir terimdir.
19:17:50
AI Öğretmen
Yani aynı kelime, cümledeki bağlama göre temel, yan veya terim anlamda kullanılabilir; anlamı görevine ve bulunduğu alana göre değişebilir.
19:17:51
AI Öğretmen
Anlattığım bu kısım senin için anlaşılır oldu mu?
19:18:45
Öğrenci
Anladım
19:18:48
💭 AI Öğretmen
Pekala, devam edelim
19:18:48
❓ Soru basic
Bir sözcüğün spor, sanat ve bilim alanlarına ait özel anlamlarına terim anlam denir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde “doğru” sözcüğü terim anlamıyla kullanılmıştır?
19:19:07
Öğrenci
Cevabım B Şıkkıdır.
19:19:07
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
19:19:12
AI Öğretmen
Harika bir iş çıkardın! Cevabın kesinlikle doğru!
19:19:13
AI Öğretmen
"Doğru" kelimesi, B şıkkında matematik alanına ait bir terim olarak kullanılmıştır.
19:19:17
AI Öğretmen
Terim anlam, bir kelimenin belirli bir bilim, sanat veya spor dalına özgü, özel bir anlam kazanmasıdır. Burada "doğru", geometrideki çizgiyi ifade ediyor ve bu da terim anlamı çok iyi kavradığını gösteriyor.
19:19:19
AI Öğretmen
Dolayısıyla doğru cevap B şıkkıdır.
19:19:19
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
19:19:37
Öğrenci
Olur, devam edelim
19:19:39
💭 AI Öğretmen
Pek güzel, ilerleyelim
19:19:47
Görsel
Görsel
19:19:49
AI Öğretmen
Mecaz (değişmece) anlam, bir kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı, daha soyut bir anlamdır.
19:19:50
AI Öğretmen
Bu tür anlamda, kelime temel anlamıyla doğrudan ilgili değildir ve başka bir anlam çağrışımı yapar ya da benzetme yoluyla yeni bir anlam kazanır.
19:19:52
AI Öğretmen
Sözlüklerde, kelimelerin mecaz anlamları genellikle “mec.” şeklinde gösterilir.
19:19:54
AI Öğretmen
Anahtar kelimesi, gerçek anlamında bir kilidi açmak veya kapamak için kullanılan bir alettir.
19:19:55
AI Öğretmen
Ancak, mecaz anlamda anahtar kelimesi “vesile, araç, vasıta” anlamında da kullanılabilir.
19:19:56
AI Öğretmen
Örneğin, “Azim, başarının anahtarıdır.” cümlesinde anahtar kelimesi başarıya ulaşmayı sağlayan şey anlamında kullanılmıştır, yani aracılık etmek anlamıyla mecaz anlam taşır.
19:19:58
AI Öğretmen
Kanat kelimesi ise asıl olarak kuşların ve bazı hayvanların uçmaya yarayan uzvudur.
19:19:59
AI Öğretmen
Mecaz anlamda ise özellikle “kol kanat germek” deyiminde “korumak, himaye etmek” anlamında yer alır.
19:20:02
AI Öğretmen
“Fatih Sultan Mehmet; yazarlara, şairlere, ressamlara kol kanat geren bir padişahtı.” cümlesinde kol kanat geren ifadesi, sanatçıları koruyan ve kollayan anlamında kullanılmıştır ve bu da mecaz anlam örneğidir.
19:20:04
AI Öğretmen
Mecaz anlam kavramını ve örneklerini anladın mı?
19:20:27
Öğrenci
Anladım
19:20:29
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
19:20:30
❓ Soru basic
Bu kitap seni sardı galiba, yanından ayırmıyorsun. Bu cümlede “sarmak” sözcüğü aşağıdaki anlamlardan hangisiyle kullanılmıştır?
19:20:53
Öğrenci
Cevabım B Şıkkıdır.
19:20:54
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
19:20:57
AI Öğretmen
Harika bir iş çıkardın! Cevabın kesinlikle doğru!
19:21:00
AI Öğretmen
Buradaki "sarmak" kelimesi, bir şeyin insanı içine çekmesi, ona keyif vermesi ve ilgisini tamamen ele geçirmesi anlamında kullanılmıştır.
19:21:01
AI Öğretmen
Bu, kelimelerin mecaz anlamlarını anlama ve cümledeki bağlamına göre yorumlama becerinin ne kadar geliştiğini gösteriyor.
19:21:02
AI Öğretmen
Günlük hayatta da birçok kelimeyi bu şekilde farklı anlamlarda kullanırız, bu yüzden bu çok önemli bir beceri!
19:21:03
AI Öğretmen
Doğru cevap B şıkkıdır.
19:21:03
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
19:21:11
Öğrenci
Olur, devam edelim
19:21:13
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
19:21:26
AI Öğretmen
Bu derste sözcüklerin anlamları ve bu anlamların kullanım bağlamlarına göre nasıl değiştiğini öğrendik. Gerçek anlam, yan anlam, terim anlam ve mecaz anlam kavramlarını örneklerle inceledik. Sözcüklerin cümledeki görevlerine ve bulundukları alana göre farklı anlamlar kazanabileceğini gördük. Bu konularla ilgili herhangi bir sorunuz var mı?
19:21:33
Öğrenci
yok
19:21:38
AI Öğretmen
Bir sonraki derste görüşmek üzere!

Voltran Okul Analiz Sistemi