Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
10:08:39
💭 AI Öğretmen
Hemen başlıyoruz
10:08:39
Görsel
10:08:42
AI Öğretmen
Eş anlamlı yani anlamdaş sözcükler, yazılışları tamamen farklı olsa da taşıdıkları anlam aynıdır.
10:08:43
AI Öğretmen
Bir kelimenin eş anlamlı olabilmesi için, cümlede taşıdığı anlamın da aynı olması gerekir.
10:08:44
AI Öğretmen
Örneğin "amaç" ve "maksat" kelimeleri farklı yazılır ama ikisi de aynı şeyi ifade eder.
10:08:45
AI Öğretmen
Benzer şekilde, "öykü" ile "hikâye" veya "bağımsızlık" ile "istiklal" de eş anlamlıdır.
10:08:46
AI Öğretmen
Eş anlamlı kelimeleri bir cümle içinde birlikte kullanmak yanlış olur ve anlatım bozukluğuna yol açar.
10:08:49
AI Öğretmen
Mesela, "Çocuklarımızı sağlıklı, sıhhatli yetiştirmeye özen göstermeliyiz." cümlesinde hem "sağlıklı" hem de "sıhhatli" kullanıldığı için bu bir anlatım bozukluğudur.
10:08:50
AI Öğretmen
Bazı kelimeler ise farklı cümlelerde farklı anlamlara sahip olabilir ve o durumda eş anlamlısı da değişebilir.
10:08:52
AI Öğretmen
Mesela, "Çocuk, kara gözleriyle seyrediyordu olanları." cümlesinde "kara", "siyah" anlamında, "Ailesi, çocuğun kara haberiyle yıkıldı." cümlesinde ise "kara", "kötü" anlamında kullanılmıştır.
10:08:54
AI Öğretmen
Bu yüzden kelimenin cümledeki anlamına dikkat etmek gerekir, çünkü farklı anlamlarda eş anlamlı kelimeleri de farklı olur.
10:08:55
AI Öğretmen
Eş anlamlı sözcükler konusunu anladınız mı?
10:09:51
Öğrenci
Anladım
10:09:53
💭 AI Öğretmen
Şimdi diğer konuya geçiyoruz
10:09:56
AI Öğretmen
Yakın anlamlı sözcükler, birbirine çok benzer anlam taşıyan ama tam olarak aynı olmayan kelimelerdir.
10:09:57
AI Öğretmen
Bu sözcüklerde anlamlar birbirine yaklaşır, fakat küçük de olsa bir anlam farkı mutlaka vardır.
10:10:00
AI Öğretmen
Yakın anlamlı sözcükleri, eş anlamlı sözcüklerle karıştırmamak gerekir çünkü eş anlamlılar tamamen aynı anlamı taşır, yakın anlamlılar ise benzer olsa da aynı değildir.
10:10:01
AI Öğretmen
Yakın anlamlı sözcüklerde her zaman ince bir anlam farkı bulunur.
10:10:04
AI Öğretmen
Örneğin, “bakmak” ve “görmek” sözcükleri yakın anlamlıdır; çünkü bakmak sadece gözleri bir yere çevirmek iken, görmek ise o şeyin farkına varmak, algılamak demektir.
10:10:06
AI Öğretmen
Bir diğer örnekte “kılık” ve “kıyafet” sözcüklerine bakalım; kılık, bir insanın dış görünüşünün genel halini anlatır, kıyafet ise giydiğimiz giysileri ifade eder.
10:10:08
AI Öğretmen
“Dürüst” ve “doğru” da yakın anlamlıdır; dürüst olmak kişilik özelliğidir, doğruluk ise bir kişinin söylediği ya da yaptığı şeyin gerçeğe uygun olmasıdır.
10:10:10
AI Öğretmen
Yakın anlamlı sözcüklerin arasındaki farklar genellikle çok incedir ve bu yüzden cümle içinde dikkatlice kullanılmalıdır.
10:10:11
AI Öğretmen
Bu kısmı anladın mı yoksa açıklamamda bir sorun mu var?
10:11:01
Öğrenci
Anladım
10:11:03
💭 AI Öğretmen
Şimdi diğer konuya geçelim
10:11:04
Görsel
10:11:06
AI Öğretmen
Zıt anlamlı sözcükler, anlam olarak birbirinin tamamen karşıtı olan kelimelerdir.
10:11:07
AI Öğretmen
Bir kelimenin birden fazla zıt anlamlısı olabilir.
10:11:08
AI Öğretmen
Mesela, "oturmak" ya da "yatmak" fiillerinin zıt anlamlısı "kalkmak" fiilidir.
10:11:09
AI Öğretmen
Bazı sıkça karşılaşılan zıt anlamlı sözcükler ise "genç" ile "yaşlı" ve "uzun" ile "kısa"dır.
10:11:10
AI Öğretmen
Zıt anlamlılık ile olumsuzluk arasındaki fark önemlidir, çünkü onlar aynı şey değildir.
10:11:12
AI Öğretmen
"Güzel" ve "çirkin" kelimeleri zıt anlamlıdır, yani birbirinin tam karşıtıdır.
10:11:14
AI Öğretmen
Ama "güzel" ve "güzel değil" kelimeleri arasında olumsuzluk ilişkisi bulunur, yani biri diğerinin negatifidir.
10:11:17
AI Öğretmen
Aynı şekilde, "neşeli" ve "üzgün" zıt anlamlıdır; ama "neşeli" ve "neşesiz" kelimeleri arasında sadece olumsuzluk ilişkisi vardır.
10:11:18
AI Öğretmen
Zıt anlamlı sözcükler konusunu anladın mı?
10:11:53
Öğrenci
Zıt anlamlı kelimelerin birden fazla olması nasıl mümkün olur?
10:11:56
💭 AI Öğretmen
Konuyu açıklıyorum hemen
10:11:59
AI Öğretmen
Bir kelimenin birden fazla zıt anlamlısı olmasının sebebi, o kelimenin farklı anlamlarda kullanılmasıdır.
10:12:02
AI Öğretmen
Örneğin, "açmak" kelimesi hem kapıyı açmak hem de kitabı açmak anlamına gelir ve her anlamın farklı zıtları olabilir.
10:12:05
AI Öğretmen
Yani, kelimenin anlamına göre zıt anlamlıları da değişebilir ve bu yüzden birden fazla zıt anlamlısı olabilir.
10:12:06
AI Öğretmen
Bunu anladın mı? Başka bir örnek ister misin?
10:12:22
Öğrenci
Anladım
10:12:25
💭 AI Öğretmen
Şimdi diğer konuya geçiyoruz
10:12:32
AI Öğretmen
Eş seslilik ya da diğer adıyla sesteşlik, bir kelimenin hem yazılışının hem de okunuşunun aynı olmasına rağmen farklı temel anlamlarının olma durumudur.
10:12:34
AI Öğretmen
Bir kelimenin sesteş sayılabilmesi için mutlaka en az iki temel anlamı olmalıdır.
10:12:35
AI Öğretmen
Sözcüğün yan veya mecaz anlamları değil, yalnızca temel anlamları arasında bu eş seslilik ilişkisi kurulur.
10:12:37
AI Öğretmen
Örneğin, "ben" kelimesi hem bir kişiyi anlatırken hem de vücutta oluşan bir lekeyi ifade etmek için kullanılabilir.
10:12:39
AI Öğretmen
Bir diğer örnek ise "kır" kelimesidir; bir tarafta yeşil alan olarak kullanılırken diğer tarafta bir rengin tonu anlamına gelir.
10:12:41
AI Öğretmen
"Çay" kelimesi de iki farklı temel anlam taşır; birincisi akarsuya verilen isim, diğeri ise siyah ya da yeşil yapraklı bir bitkidir.
10:12:42
AI Öğretmen
Eş seslilik konusunu anladın mı?
10:13:19
Öğrenci
Anladım
10:13:21
💭 AI Öğretmen
Şimdi diğer konuya geçelim
10:13:24
AI Öğretmen
Düzeltme işareti (^) bulunan sözcükler sesteş değildir.
10:13:26
AI Öğretmen
Örneğin, "hala" kelimesi akraba anlamına gelirken, "hâlâ" zaman zarfı olarak kullanılır.
10:13:28
AI Öğretmen
"Yar" kelimesi kayalıklardaki kesit anlamına gelirken, "yâr" sevgili demektir.
10:13:31
AI Öğretmen
"Dahi" bağlaç olarak "bile" anlamında kullanılırken, "dâhî" olağanüstü zeki kişilere denir.
10:13:32
AI Öğretmen
"Ama" bir bağlaçtır, "fakat" anlamında kullanılırken; "âmâ" görme engelli kişiyi ifade eder.
10:13:34
AI Öğretmen
"Adet" sözcüğü sayı anlamında kullanılırken, "âdet" ise gelenek anlamına gelir.
10:13:35
AI Öğretmen
Bu sözcük çiftlerinde anlam ayrımı düzeltme işaretiyle yapılır ve aralarında sesteşlik ilişkisi yoktur.
10:13:36
AI Öğretmen
Bu kısmı anladın mı?
10:14:03
Öğrenci
Anladım
10:14:06
💭 AI Öğretmen
Şimdi diğer konuya geçiyoruz
10:14:08
AI Öğretmen
Bugünkü derste eş anlamlı, yakın anlamlı, zıt anlamlı sözcükler ve eş seslilik konularını işledik.
10:14:09
AI Öğretmen
Bu kavramların ne anlama geldiğini, örneklerle nasıl kullanıldığını ve aralarındaki farkları öğrendik.
10:14:10
AI Öğretmen
Eş anlamlı sözcüklerin aynı cümlede birlikte kullanılmaması gerektiğini ve düzeltme işareti taşıyan kelimelerin sesteş olmadığını da konuştuk.
10:14:11
AI Öğretmen
Bu konularla ilgili herhangi bir sorunuz var mı? Yardımcı olmaktan mutluluk duyarım!