Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
08:45:11
💭 AI Öğretmen
Tamam, başlıyorum
08:45:11
Görsel
08:45:13
AI Öğretmen
Beş duyu organımız, yani göz, kulak, burun, dil ve deriyle algılayabildiğimiz şeylere somut denir.
08:45:15
AI Öğretmen
Bir varlığı, nesneyi veya kavramı bu duyu organlarımızdan biriyle bile algılayabiliyorsak, o sözcük somut anlamlıdır.
08:45:17
AI Öğretmen
Örneğin, masa dokunabildiğimiz, kalem görebildiğimiz, sıcak hissedebildiğimiz, acı tadabildiğimiz ve hava soluyabildiğimiz sözcüklerdir, yani somuttur.
08:45:19
AI Öğretmen
Ama beş duyu organımızla algılayamadığımız duygulara ya da düşüncelere karşılık gelen sözcükler soyut anlamlıdır.
08:45:20
AI Öğretmen
Mesela mutluluk, korku, özlem, endişe gibi duygulara dokunamaz, göremez, duyamaz, tadamaz ya da koklayamayız, bu yüzden bu sözcükler soyut anlamlıdır.
08:45:22
AI Öğretmen
Bir kelime, kullanıldığı cümleye göre somut ya da soyut anlam alabilir, yani anlamı değişebilir.
08:45:24
AI Öğretmen
Bazı somut kökenli kelimeler "-lık" eki alınca soyut bir anlam kazanabilir, örneğin anne kelimesi somutken, annelik kelimesi soyut olur.
08:45:25
AI Öğretmen
Aynı şekilde insan kelimesi somuttur ama insanlık kelimesi soyut anlam taşır.
08:45:26
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anladın mı yoksa üzerinde durmamı istediğin bir yer var mı?
08:46:19
Öğrenci
Anladım
08:46:21
💭 AI Öğretmen
Şimdi diğer konuya geçelim
08:46:22
Görsel
08:46:25
AI Öğretmen
Aynı türdeki tüm varlıkları kapsayan sözcüklere genel anlamlı sözcükler adı verilir.
08:46:26
AI Öğretmen
Sadece tek bir varlığı belirten sözcüklere ise özel anlamlı sözcükler denir.
08:46:28
AI Öğretmen
Genel anlamdan özel anlamlıya doğru gidildikçe kapsam azalır, yani kapsanan varlık sayısı azalır.
08:46:29
AI Öğretmen
Bunu bir örnekle açıklayalım: Bitki en genel terimdir, sonra ağaç gelir, daha sonra çam, en sonunda ise kızıl çam.
08:46:31
AI Öğretmen
Bu sıralamada Bitki, pek çok canlıyı içine alırken, kızıl çam sadece özel bir ağacı anlatır.
08:46:32
AI Öğretmen
Sözcükler, kullanıldıkları cümleye göre de genel veya özel anlam kazanabilirler.
08:46:34
AI Öğretmen
"Günümüzde kullanımı azalan mektup, bir düşünce yazısıdır." cümlesinde 'mektup' bütün mektupları tanımlayan bir kelimedir ve bu yüzden genel anlamlıdır.
08:46:37
AI Öğretmen
"Oğlumdan gelen mektubu okuyunca içimi bir sevinç kapladı." cümlesinde ise 'mektup' yalnızca oğlundan gelen belirli bir mektubu anlatır, yani burada özel anlamlıdır.
08:46:38
AI Öğretmen
Genel ve özel anlamlı sözcükler konusunu anladın mı?
08:47:23
Öğrenci
Anladım
08:47:25
💭 AI Öğretmen
Şimdi bir soruya geçelim
08:47:25
❓ Soru basic
Sözcükler, bazen söylenişte tekil olsalar da kendi türlerinin tamamını ifade edebilirler. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ağaç” sözcüğü genel anlamda kullanılmıştır?
08:47:46
Öğrenci
Cevabım C Şıkkıdır.
08:47:46
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
08:47:51
AI Öğretmen
Harika bir iş çıkardın! Cevabın kesinlikle doğru!
08:47:52
AI Öğretmen
"Ağaç, beşikten mezara insanın dostudur" cümlesinde "ağaç" kelimesi, belirli bir ağacı değil, tüm ağaç türünü ifade ederek genel bir anlam taşıyor.
08:47:53
AI Öğretmen
Bu, kelimelerin bazen tekil görünseler de kendi türlerinin tamamını kapsayabileceğini gösteren güzel bir örnek.
08:47:54
AI Öğretmen
Genel ve özel anlam ayrımını çok iyi yakaladın, tebrikler!
08:47:54
AI Öğretmen
Dolayısıyla doğru cevap C şıkkıdır.
08:47:55
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
08:48:18
Öğrenci
Olur, devam edelim
08:48:19
💭 AI Öğretmen
Devam edebiliriz
08:48:25
Görsel
08:48:28
AI Öğretmen
Nicel anlamlı sözcükler; bir nesnenin miktarını, uzunluğunu, ölçülebilir ya da sayılabilir özelliklerini anlatan kelimelerdir.
08:48:29
AI Öğretmen
Nitel anlamlı sözcükler ise, bir varlığın ya da kavramın ölçülemez, sayılamaz ve nasıl olduğuna dair özellikleri ifade eder.
08:48:30
AI Öğretmen
Aynı sözcük, kullanıldığı cümlenin anlamına göre nicel ya da nitel anlam kazanabilir.
08:48:32
AI Öğretmen
Örneğin, “Üst sokakta birbirine çok yakın evler vardı.” cümlesinde “yakın” kelimesi, evler arasındaki mesafeyi ölçülebilir olarak anlattığı için nicel anlamlıdır.
08:48:34
AI Öğretmen
“Onlar çok yakın arkadaşlardı.” cümlesinde ise “yakın” kelimesi, ölçülemeyen bir dostluk derecesini belirttiği için nitel anlamlıdır.
08:48:36
AI Öğretmen
Başka örneklerde “İyi bir insana benziyor.” cümlesinde “iyi” kelimesi, ölçülemeyen bir kişilik özelliğini anlattığı için nitel anlamlıdır.
08:48:38
AI Öğretmen
“İyi para kazanıyor.” cümlesinde ise “iyi” kelimesi, sayılabilen bir para miktarını belirttiğinden nicel anlam taşır.