Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
08:59:25
💭 AI Öğretmen
Harika, başlayalım
08:59:27
AI Öğretmen
Herhangi bir yeri bulmak ya da bildiğimiz bir yeri soran bir kişiye tarif etmek için yönlerden faydalanmaktayız.
08:59:30
AI Öğretmen
Yönler, bir yerin başka bir yere göre konumunu gösteren sözcüklerdir.
08:59:31
AI Öğretmen
Dört tane ana yön vardır ve bunlar kuzey, güney, doğu ve batıdır.
08:59:32
AI Öğretmen
Ana yönler arasında kalan yönler ara yön adını alır ve dört tane ara yön vardır.
08:59:33
AI Öğretmen
Ara yönler kuzeydoğu, kuzeybatı, güneydoğu ve güneybatıdır.
08:59:34
AI Öğretmen
Güneşli bir günde bir çubuk yardımıyla belirli adımları izleyerek yönümüzü bulabiliriz.
08:59:35
AI Öğretmen
Güneşli bir havada önce yere yaklaşık 50 cm uzunluğunda bir çubuk çakılır.
08:59:36
AI Öğretmen
Çubuğun oluşan ilk gölgesinin ucu işaretlenir, bu birinci gölgedir.
08:59:37
AI Öğretmen
Sonra gölge 20 cm hareket edene kadar, yani en az 15-20 dakika kadar beklenir.
08:59:39
AI Öğretmen
Bu süre sonunda oluşan ikinci gölgenin ucu da işaretlenir, bu da ikinci gölgedir.
08:59:39
AI Öğretmen
İşaretlenen iki gölge ucu bir çizgiyle birleştirilir.
08:59:40
AI Öğretmen
İlk işaretlenen nokta batıyı, ikinci işaretlenen nokta ise doğuyu gösterir.
08:59:41
AI Öğretmen
Bu çizgi doğu-batı doğrultusunu gösterir.
08:59:42
AI Öğretmen
Bu durumda sağ kolumuzu doğuya, sol kolumuzu batıya uzattığımızda önümüz kuzeyi, arkamız güneyi gösterir.
08:59:43
AI Öğretmen
Yönleri belirlerken genellikle Güneş'in konumu temel alınır.
08:59:44
AI Öğretmen
Güneş'in doğduğu taraf doğu, battığı taraf ise batı yönünü gösterir.
08:59:45
AI Öğretmen
Bulunduğumuz yerde sağ kolumuzu Güneş'in doğduğu yani doğu yönüne doğru uzatırsak, solumuz batı, önümüz kuzey, arkamız güney yönünü gösterir.
08:59:46
AI Öğretmen
Güneş dışında yönümüzü bulmak için kullanabileceğimiz çeşitli yöntem ve araçlar da vardır.
08:59:47
AI Öğretmen
Yönleri bulmanın en kolay yolu pusula kullanmaktır.
08:59:49
AI Öğretmen
Pusula şekil olarak saate benzer fakat saatten oldukça farklı bir araçtır.
08:59:49
AI Öğretmen
Pusulanın ortasında hareket eden bir ibre vardır ve bu ibrenin bir ucu farklı rengi ile dikkat çeker.
08:59:50
AI Öğretmen
Pusuladaki ibrenin renkli ucu her zaman kuzey yönünü gösterir.
08:59:51
AI Öğretmen
Pusuladan doğru şekilde yararlanabilmek için pusulayı yatay olarak düz bir zemine koymamız gerekir.
08:59:52
AI Öğretmen
Diğer yön bulma yöntemleri arasında ağaçların yosun tutan kısmına bakmak, karınca yuvalarını incelemek ve gece Kutup Yıldızı’na bakmak yer alır.
08:59:53
AI Öğretmen
Ülkemizin yer aldığı Kuzey Yarım Küre’de ağaç ve taşların kuzeye bakan yamaçları yosunludur.
08:59:54
AI Öğretmen
Bu yüzler Güneş’i daha az gördükleri için yosun tutar ve bu tarafları kullanarak kuzey yönünü bulabiliriz.
08:59:55
AI Öğretmen
Karıncalar yuvalarının girişine toprak yığar ve bu toprağı yuvanın kuzey tarafına yığarlar.
08:59:56
AI Öğretmen
Bunu, yuvalarını rüzgâr ve yağmurdan korumak için yaparlar.
08:59:57
AI Öğretmen
Geceleri ise yönümüzü Kutup Yıldızı sayesinde bulabiliriz.
08:59:58
AI Öğretmen
Kutup Yıldızı her zaman kuzeyi gösterir.
08:59:59
AI Öğretmen
Bulutsuz bir gecede gökyüzüne baktığımızda önce Büyükayı ve Küçükayı takımyıldızlarını fark ederiz.
08:59:59
AI Öğretmen
Diziliş biçimleriyle dikkat çeken bu yıldız gruplarının içinde bir yıldız parlaklığıyla öne çıkar.
09:00:00
AI Öğretmen
Bu parlak yıldız Kutup Yıldızı’dır ve her zaman kuzey yönünü gösterir.
09:00:01
AI Öğretmen
Teknoloji geliştikçe yön bulmak ya da gideceğimiz bir yere ulaşmak daha kolay hâle gelmiştir.
09:00:02
AI Öğretmen
Örneğin akıllı telefonlarda bulunan GPS teknolojisi yön bulmamızı sağlayabilir.
09:00:03
AI Öğretmen
Bu teknolojiyle, GPS alıcısı bulunan cihazın uydulara gönderdiği sinyaller sayesinde cihazın dünya üzerindeki yeri net bir şekilde belirlenir.
09:00:04
AI Öğretmen
Böylece bize yakın ve uzakta olan doğal ve beşerî unsurları ve bunların hangi yönlerde olduklarını görebiliriz.
09:00:05
AI Öğretmen
Bu teknoloji araçlara takılan navigasyon cihazlarında da kullanılır.
09:00:06
AI Öğretmen
Navigasyon cihazı, bulunduğumuz konumu tespit ederek gitmek istediğimiz yere ulaşmamızı sağlar.
09:00:09
AI Öğretmen
Genel ağ (internet) üzerinden erişebildiğimiz uydu görüntüleri de bulunduğumuz yerdeki yakın ve uzak unsurları tanımamızda önemli bir rol oynar.
09:00:10
AI Öğretmen
Yakın çevremizi tanımaya yönelik yaptığımız araştırmalarda da bunu fark etmişizdir.
09:00:11
AI Öğretmen
Yön bulma konusu özellikle doğa yürüyüşlerinde çok önemli bir yere sahiptir.
09:00:11
AI Öğretmen
Doğa yürüyüşüne çıkan ve kaybolan insanlarla ilgili pek çok haber okumuşsunuzdur.
09:00:12
AI Öğretmen
Neyse ki yön bulma ve doğal çevreyi tanıma konusunda uzman kuruluşlar vardır.
09:00:14
AI Öğretmen
Bu kuruluşlardan biri de Arama Kurtarma Teşkilatı’dır (AKUT).
09:00:15
AI Öğretmen
AKUT, her yıl kaybolan pek çok insana yardım etmektedir.
09:00:19
AI Öğretmen
Yönler doğrultusunda bir yerleri bulma ya da çevremizdeki doğal ve beşerî unsurları tespit etme, zamanla bir spor dalı hâline gelmiştir.
09:00:21
AI Öğretmen
Doğada yön bulma sporu yani oryantiring ilk olarak 1800’lü yıllarda İsveç, Norveç ve Danimarka gibi Kuzey Avrupa ülkelerinde ortaya çıkmıştır.
09:00:22
AI Öğretmen
Oryantiring, pusula ve özel olarak hazırlanmış bir harita yardımıyla yön bulunan ve zamana karşı yarışılan bir spordur.
09:00:22
AI Öğretmen
Oryantiring yapılacak alanda yarışmacıların belirlenmiş hedeflerdeki kontrol noktalarına uğramaları gerekir.
09:00:23
AI Öğretmen
Bu hedefler harita üzerinde gösterilir ve yarışmacılar harita ile pusula yardımıyla bu hedeflere sırayla ulaşmaya çalışırlar.
09:00:25
AI Öğretmen
Bu hedeflere giderken yakın ve uzaktaki şelale, yamaç ya da mağara gibi doğal unsurlar da keşfedilir.
09:00:26
AI Öğretmen
Ülkemizde ve birçok ülkede farklı yaş gruplarına uygun ulusal ve uluslararası oryantiring yarışmaları düzenlenmektedir.
09:00:27
AI Öğretmen
Ülkemizde bu yarışmalarla ilgilenen kuruluş Türkiye Oryantiring Federasyonudur.
09:00:29
AI Öğretmen
Yakın çevremizde bulunan dere, çayır ya da tepe gibi doğal unsurların bize göre konumunu anlatırken yönlerden yararlanabiliriz.
09:00:30
AI Öğretmen
Aynı şekilde bir alışveriş merkezi, okul binası ya da tarihî bir köprü gibi beşerî unsurlar için de yönleri kullanırız.
09:00:31
AI Öğretmen
Yönleri kullanarak ve mesafeler hakkında tahminler yaparak çevremizdeki doğal ve beşerî unsurların bize ne kadar yakın ya da uzak olduğuna dair çıkarımlarda bulunabiliriz.
09:00:32
AI Öğretmen
Yaşadığımız evi ya da apartmanı düşündüğümüzde, çevremizde yalnızca evlerin olmadığını görürüz.
09:00:32
AI Öğretmen
İnsanların yaşamlarında önemli yeri olan pek çok yapı da çevremizde yer alır.
09:00:33
AI Öğretmen
Örneğin hastaneler, okullar, marketler ve ibadethaneler bu yapılara örnektir.
09:00:34
AI Öğretmen
Mahallemiz bütün bu yapıları kapsayan alandır.
09:00:34
AI Öğretmen
Bu yapılarla birlikte, içinde yaşayan insanlar için yaşadıkları yerleri doğru tarif etmek önemli bir ihtiyaçtır.
09:00:35
AI Öğretmen
Adresimizi öğrenmek için yaptığımız çalışmalarda da bu ihtiyacı fark etmişizdir.
09:00:37
AI Öğretmen
Yaşadığımız yeri başkalarına tarif ederken önce mahallemizin, caddemizin ya da sokağımızın adını söyleriz.
09:00:38
AI Öğretmen
Sonra mutlaka apartman numaramızı ve apartmanımızın ismini de belirtiriz.
09:00:39
AI Öğretmen
Yaşadığımız yeri çok sayıda yapı arasında doğru tarif edebilmek için krokilerden yararlanabiliriz.
09:00:39
AI Öğretmen
Krokiler, bir bölgeyi kuş bakışı gösteren ve oradaki yapıları ana hatlarıyla belirten basit çizimlerdir.
09:00:40
AI Öğretmen
Kroki çizerken, çizeceğimiz alanı doğru bir biçimde yansıtmalıyız.
09:00:42
AI Öğretmen
Yapıların büyüklüklerini de göz kararıyla, yani yaklaşık olarak çizmeliyiz.
09:00:44
AI Öğretmen
Krokiyi mutlaka kuş bakışı, yani sanki yukarıdan bakıyormuşuz gibi çizmeli ve görüntüyü öyle yansıtmalıyız.
09:00:45
AI Öğretmen
Krokide çizilecek unsurların tüm ayrıntılarıyla çizilmesine gerek yoktur.
09:00:47
AI Öğretmen
Yolları çizgiler hâlinde, binaları ise küçük kutucuklar hâlinde gösterebiliriz.
09:00:47
AI Öğretmen
Krokimizde hangi tarafın hangi yönü gösterdiğini belirtmemiz gerekir.
09:00:48
AI Öğretmen
Ayrıca krokide önemli gördüğümüz yapılara mutlaka yer vermeliyiz.
09:00:48
AI Öğretmen
Krokimizde sokak ve caddelerin isimlerini de yazmalıyız.
09:00:49
AI Öğretmen
Ayrıca kroki üzerinde sığınak, acil toplanma yeri, acil çıkış gibi acil durumlarda kullanılacak güvenli alanları da göstermeliyiz.
09:00:51
AI Öğretmen
Kroki, yalnızca mahallemiz için çizdiğimiz bir gösterim değildir.
09:00:53
AI Öğretmen
Evimizin, sınıfımızın, okulumuzun ya da aklımıza gelebilecek içinde çeşitli yapıların bulunduğu her yer için kroki çizebiliriz.
09:00:54
AI Öğretmen
Krokilerimizde sığınak, acil toplanma yeri, acil çıkış ve diğer güvenli alanları belirtiriz.
09:00:54
AI Öğretmen
Böylece acil bir durumda insanların hangi yönde ve nereye doğru hareket etmeleri gerektiğini göstermiş oluruz.
09:00:55
AI Öğretmen
Yaşamımızı sürdürdüğümüz mahalle bizim yakın çevremizdir.
09:00:56
AI Öğretmen
Mahallemizde bir gezintiye çıktığımızda karşımıza farklı unsurlar çıkar.
09:00:57
AI Öğretmen
Dünyamızda doğal süreçlerle oluşan ve oluşumunda insan etkisi olmayan unsurlara doğal unsur denir.
09:00:57
AI Öğretmen
İnsanların yaptığı yapılara ise beşerî unsur adı verilir.
09:00:59
AI Öğretmen
Ormanlar, dağlar, tepeler, göller, ovalar, akarsular, şelaleler, mağaralar ve denizler doğal unsurlara örnektir.
09:00:59
AI Öğretmen
Yani bu unsurların oluşumunda insanların etkisi yoktur ve bunlar doğal yapılardır.
09:01:00
AI Öğretmen
Bu oluşumların hepsi doğanın bir parçasıdır.
09:01:01
AI Öğretmen
Okul, hastane, yol, bina, köprü, park ve daha birçok yapı ise beşerî unsurdur.
09:01:02
AI Öğretmen
Her beşerî unsur, insan yaşamını kolaylaştırmak ve güzelleştirmek amacıyla insanlar tarafından yapılmıştır.
09:01:04
AI Öğretmen
Beşerî unsurlar, ihtiyaçlarımızı karşılamak için doğadaki malzemeler kullanılarak inşa edilir.
09:01:05
AI Öğretmen
Örneğin barınma ihtiyacımızı evler inşa ederek karşılarız.
09:01:07
AI Öğretmen
Eğitim ihtiyacımızı güvenli ve korunaklı bir ortamda karşılayabilmemiz için okul binalarına ihtiyaç duyarız.
09:01:08
AI Öğretmen
Bir yerden bir yere konforlu ve hızlı bir biçimde yolculuk yapabilmek için yol, köprü, tünel ve viyadüklere ihtiyaç vardır.
09:01:09
AI Öğretmen
İçme ve kullanma suyumuzu inşa ettiğimiz barajlardan elde ederiz.
09:01:10
AI Öğretmen
Üretim ihtiyacımızı karşılamak için fabrikalar kurulur.
09:01:10
AI Öğretmen
İbadetlerimizi yerine getirebilmemiz için ibadethaneler, sağlık sorunları yaşadığımızda başvurabileceğimiz hastaneler inşa edilir.
09:01:11
AI Öğretmen
Dört mevsimin yaşandığı ülkemizin farklı yerlerinde birbirinden değişik hava olayları görülebilir.
09:01:12
AI Öğretmen
Belirli bir alanda kısa süre içerisinde etkili olan hava olaylarına hava durumu denir.
09:01:13
AI Öğretmen
Hava durumunu bilmek, günlük hayatımızdaki etkinlikleri doğru şekilde yapabilmemiz için önemlidir.
09:01:14
AI Öğretmen
Örneğin yağmurlu günler için yanımıza şemsiye alabiliriz.
09:01:15
AI Öğretmen
Hava durumu, yağmur, kar, rüzgâr, sis gibi hava olaylarının belli aralıklarla gözlemlenmesiyle elde edilir.
09:01:16
AI Öğretmen
Hava durumunu öğrenmek, gün içinde yapacağımız etkinlikleri planlamak için önem taşır.
09:01:17
AI Öğretmen
Mesela rüzgârın çok şiddetli eseceği bir günde piknik yapmak uygun olmayabilir.
09:01:18
AI Öğretmen
Çünkü piknik ateşi rüzgâr nedeniyle başka yerlere sıçrayabilir ve yangınlara yol açabilir.
09:01:19
AI Öğretmen
Aşırı sıcak bir günde dışarıda uzun süre kalmak özellikle yaşlılar, tansiyon hastaları ve çocuklar için tehlikeli olabilir.
09:01:20
AI Öğretmen
Hava gözlemi yapmak ve hava durumunu raporlamak aynı zamanda bir uzmanlık alanıdır.
09:01:21
AI Öğretmen
Ülkemizde hava olayları üzerine çalışan kurum Meteoroloji Genel Müdürlüğüdür.
09:01:21
AI Öğretmen
Merkezi Ankara’da bulunan bu kurum, hava tahminlerini rapor hâline getirir.
09:01:22
AI Öğretmen
Hava durumunun kolaylıkla takip edilebilmesi için Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından belirlenmiş bazı görseller kullanılır.
09:01:23
AI Öğretmen
Yaşadığımız yerin coğrafi özelliklerini tanımak, ülkemizi tanımakla yakından ilişkilidir.
09:01:24
AI Öğretmen
Ülkemizin coğrafi özellikleri, nüfusun dağılımı başta olmak üzere pek çok faktörü etkilemiştir.
09:01:26
AI Öğretmen
Ülkemizin coğrafi özelliklerini daha iyi anlayabilmek için haritalardan yararlanabiliriz.
09:01:27
AI Öğretmen
Yeryüzünün tümünün ya da bir bölümünün belli bir oranda küçültülüp düz bir yüzey üzerinde gösterilmesine harita denir.
09:01:28
AI Öğretmen
Haritalar; coğrafya, dil, nüfus, doğa gibi birçok olgunun dağılımını göstermek için kullanılabilir.
09:01:29
AI Öğretmen
Türkiye siyasi haritasında ülkemizin komşu ülkelerle sınırlarını görebiliriz.
09:01:30
AI Öğretmen
Ayrıca il sınırları ve il merkezleri gibi idari bilgiler de bu haritada gösterilir.
09:01:32
AI Öğretmen
Dağ, ova, göl, vadi, ırmak gibi yer şekillerinin gösterildiği haritalara fiziki harita denir.
09:01:33
AI Öğretmen
Fiziki haritalarda yer şekilleri renklerle gösterilir.
09:01:34
AI Öğretmen
Yüksek alanlar kahverengi renk ile ifade edilir.
09:01:34
AI Öğretmen
Yükselti arttıkça kahverengi tonları koyulaşır.
09:01:36
AI Öğretmen
Yükseltinin az olduğu yerler sarı renkle, deniz seviyesinde ve çukur olan yerler ise yeşil renkle gösterilir.
09:01:36
AI Öğretmen
Deniz, göl ve akarsular haritalarda mavi renkle gösterilir.
09:01:38
AI Öğretmen
Ülkemizi tanımaya yönelik araştırmalar yaptığımızda, nüfusun ülkemizin her yerinde aynı yoğunlukta dağılmadığını fark ederiz.
09:01:38
AI Öğretmen
Bunun en temel sebebi ülkemizin sahip olduğu yer şekilleridir.
09:01:39
AI Öğretmen
Yer şekilleri, nüfusun dağılışını doğrudan etkiler.
09:01:40
AI Öğretmen
Yer şekillerinin ülkemizin her yerinde aynı olmadığını, Türkiye’nin uydu görüntülerini inceleyerek görebiliriz.
09:01:41
AI Öğretmen
Türkiye’nin üç tarafı denizlerle çevrilidir.
09:01:41
AI Öğretmen
Ülkemizin kuzeyinde ve güneyinde yüksek sıradağlar bulunur.
09:01:42
AI Öğretmen
Doğu bölgemizde ise bir bütün olarak yüksek ve engebeli alanlar yer alır.
09:01:43
AI Öğretmen
Ülkemizin engebeli yerlerinde nüfus seyrekken, yeryüzü şekillerinin sade olduğu yerlerde nüfus daha fazladır.
09:01:44
AI Öğretmen
Doğal afetler, can ve mal kayıplarına yol açan, büyük yıkım ve zararlara neden olan ve insan eliyle önlenemeyen felaketlerdir.
09:01:45
AI Öğretmen
Doğal afetlerin nerede ve ne zaman olacağını önceden kesin olarak bilmek çok zordur.
09:01:45
AI Öğretmen
Ülkemizde en sık görülen doğal afetler deprem, sel, orman yangınları, heyelan ve çığ düşmesidir.
09:01:47
AI Öğretmen
Çölleşme, erozyon, fırtınalar, tsunami, aşırı sıcaklar ve aşırı soğuklar da doğal afetler arasında yer alır.
09:01:49
AI Öğretmen
Doğal afetler, toplum yaşamını pek çok yönden olumsuz etkiler.
09:01:50
AI Öğretmen
Ancak doğal afetlerin yol açtığı olumsuzluklar, çeşitli önlemler alınarak büyük ölçüde azaltılabilir.
09:01:51
AI Öğretmen
Ülkemiz, pek çok ülkede olduğu gibi sık sık doğal afetlerin görüldüğü bir coğrafya üzerinde yer alır.
09:01:52
AI Öğretmen
Bu doğal afetlerin başında deprem gelir.
09:01:53
AI Öğretmen
Deprem, yeryüzünün şiddetle sarsılması olayıdır.
09:01:54
AI Öğretmen
Depremler, yer kabuğunda bulunan fay hatlarından kaynaklanır.
09:01:54
AI Öğretmen
Ülkemiz, şiddetli depremler oluşturabilen önemli fay hatları üzerinde bulunmaktadır.
09:01:55
AI Öğretmen
Ülkemizde görülen bir diğer doğal afet heyelandır.
09:01:57
AI Öğretmen
Zemini kayalardan oluşan bir yamacın üzerindeki toprak kütlelerinin yer çekimi, eğim, su ve benzeri kuvvetlerin etkisiyle yerinden kopup yer değiştirmesine heyelan ya da toprak kayması denir.
09:01:57
AI Öğretmen
Heyelan bazen çok ani gelişen bir afet olabilirken bazen de yavaş yavaş ve zaman içinde gerçekleşebilir.
09:01:58
AI Öğretmen
Bu nedenle heyelana yatkın olduğu bilinen bölgelerde yerleşim yerleri kurulmamalıdır.
09:01:59
AI Öğretmen
Bu bölgelere yakın yerlerde yaşayan insanlar iyi birer gözlemci olmalı ve fark ettikleri kütlesel hareketleri yerel yöneticilerle paylaşmalıdır.
09:01:59
AI Öğretmen
Heyelan yalnızca yumuşak toprak örtüsünün kayması olarak düşünülmemelidir.
09:02:01
AI Öğretmen
Toprakla birlikte dev kayalar, ağaçlar, yollar ve dolgu malzemeleri de yerlerinden koparak aşağıya doğru gelebilir.
09:02:01
AI Öğretmen
Bu yüzden heyelanın yıkıcı etkisi oldukça fazladır.
09:02:02
AI Öğretmen
Heyelan tehdidi fark edildiğinde, heyelan bölgesindeki yerleşim birimleri acilen boşaltılmalıdır.
09:02:03
AI Öğretmen
Heyelan anında heyelanın ilerlediği yoldan uzak durmak gerekir.
09:02:03
AI Öğretmen
Mümkün olduğunca yüksek kesimlere çıkmak ya da farklı yöne doğru uzaklaşmak ve çevredeki insanları uyarmak önemlidir.
09:02:05
AI Öğretmen
Gelen kütlelerden kaçmak için yeterli zaman yoksa, etrafımızda arkasına saklanabileceğimiz ve sağlam olduğunu düşündüğümüz bir yapı bulmalıyız.
09:02:05
AI Öğretmen
Daha sonra baş ve boynumuzu koruyacak şekilde güvenli bir pozisyon almalıyız.
09:02:06
AI Öğretmen
Heyelanların zararlarının önlenebilmesi için yerleşim alanları yer bilimleri ve mühendislik açısından ayrıntılı olarak incelenmelidir.
09:02:07
AI Öğretmen
Heyelana yatkın bölgelerin haritası çıkarılmalı ve yeni bilgiler geldikçe bu haritalar güncellenmelidir.
09:02:07
AI Öğretmen
Ayrıca halk heyelan konusunda bilinçlendirilmelidir.
09:02:08
AI Öğretmen
Ülkemizde sık görülen bir başka doğal afet orman yangınlarıdır.
09:02:09
AI Öğretmen
Orman yangınlarının çıkmasında hem doğal sebepler hem de insanların neden olduğu beşerî sebepler etkilidir.
09:02:09
AI Öğretmen
Orman yangınlarının önüne geçebilmek için ormanlık alanlarda ateş yakılmamalıdır.
09:02:11
AI Öğretmen
Piknik için ateş yakılmışsa, ayrılmadan önce ateşin tamamen söndüğünden emin olunmalıdır.
09:02:11
AI Öğretmen
Ormanlara yanıcı kimyasal maddeler, cam ve metal parçalar kesinlikle atılmamalıdır.
09:02:12
AI Öğretmen
Orman yangınlarının zararı sadece bitki topluluklarıyla sınırlı değildir, tüm canlılara zarar verir.
09:02:14
AI Öğretmen
Çünkü yangınlarda yalnızca ağaçlar değil, ormanda yaşayan diğer canlılar da zarar görür.
09:02:15
AI Öğretmen
Yangınlar sırasında oksijen kaynağımız olan ağaçlarla birlikte geleceğimiz de yanar.
09:02:16
AI Öğretmen
Bu nedenle insanlara, yangınlara karşı alınabilecek önlemlerle ilgili eğitimler verilmesi gerekir.
09:02:17
AI Öğretmen
Ülkemizde görülen bir başka doğal afet çığdır.
09:02:19
AI Öğretmen
Eğimli araziler üzerinde birikmiş büyük kar örtüsünün yer çekimi, deprem, şiddetli rüzgâr, aşırı kar yağışı ya da dengesiz kar erimeleri nedeniyle büyük bir hızla kaymasına çığ denir.
09:02:19
AI Öğretmen
Çığ tehlikesini azaltmak için özellikle yamaçlardaki orman örtüsünün tahrip edilmemesi gerekir.
09:02:20
AI Öğretmen
Büyük gövdeli ağaçlar ve diğer bitki örtüsü unsurları çığın gücünü kırabilir.
09:02:21
AI Öğretmen
Özellikle bazı dönemlerde çığ riski artar.
09:02:21
AI Öğretmen
Bu dönemlerde yetkili kuruluşların yaptığı duyuru ve uyarılar mutlaka takip edilmelidir.
09:02:22
AI Öğretmen
Çığ olmadan önce bazı belirtiler görülebilir.
09:02:23
AI Öğretmen
Bu belirtilerin başında sesler gelir; çığ kütlelerinin etkisiyle ince gövdeli bazı ağaçların kırılma sesi buna örnektir.
09:02:24
AI Öğretmen
Böyle durumlarda çığın etkileyebileceği bölgeler hızla terk edilmelidir.
09:02:24
AI Öğretmen
Çevredeki insanlar da uyarılmalıdır.
09:02:25
AI Öğretmen
Çığ haberi duyulur duyulmaz yetkililere haber vermek çok önemlidir.
09:02:26
AI Öğretmen
Yetkililer gerekli ekipmanlara, yeterli eğitime ve uygun araçlara sahip oldukları için çığdan etkilenen insanların nasıl kurtarılacağını bilirler.
09:02:26
AI Öğretmen
Ülkemizde sık sık görülen bir başka afet ise seldir.
09:02:27
AI Öğretmen
Sel, aşırı yağışlardan sonra toprağın suyu emme gücünü kaybetmesiyle, yüzeyde akmaya başlayan su kütlelerinin oluşturduğu baskınlardır.
09:02:28
AI Öğretmen
Bu büyük su kütleleri önlerine çıkan pek çok şeyi sürükleyerek yıkıcı bir güce ulaşır.
09:02:29
AI Öğretmen
Sel sırasında özellikle alçakta bulunan evler ve iş yerleri su ve çamur altında kalır.
09:02:30
AI Öğretmen
Çarpık kentleşmiş, betonarme yapıların çoğunlukta olduğu ve nehir yataklarına evlerin yapıldığı bölgelerde sellerin verdiği zarar çok daha fazladır.
09:02:32
AI Öğretmen
Sellerden korunmak için akarsu yatakları konut yapımına kapatılmalıdır.
09:02:33
AI Öğretmen
Ayrıca akarsu yataklarına setler yapılmalı ve toprak ile ağaç varlığına dost, yani doğayla uyumlu kentler inşa edilmelidir.
09:02:33
AI Öğretmen
Afetler sonrasında bir süre evlerimize geri dönemeyebiliriz.
09:02:35
AI Öğretmen
Fakat bu süre boyunca temel ihtiyaçlarımız devam eder.
09:02:36
AI Öğretmen
Bu ihtiyaçların karşılanabilmesi için afet ve acil durum çantamızı önceden hazırlamış olmamız gerekir.
09:02:37
AI Öğretmen
Afetten sonra ihtiyaç duyabileceğimiz malzemelerin bulunduğu bu çantanın, kolay ulaşılabilecek bir yerde olması önemlidir.
09:02:38
AI Öğretmen
Afet ve acil durum çantaları sadece evler için değil, iş yerlerinde ve okullarda da hazırlanabilir.
09:02:39
AI Öğretmen
Afet ve acil durum çantasında ailemizde varsa yaşlılar, bebekler ve engelliler için gerekli eşyalar da bulunmalıdır.
09:02:40
AI Öğretmen
Bakımını üstlendiğimiz evcil hayvanlarımızın da bizimle olacağı düşünülerek, onlar için gerekli bazı malzemeler de çantaya konmalıdır.
09:02:41
AI Öğretmen
Afet ve acil durum çantalarına; su, konserveler, kuru gıdalar, meyve suları konur.
09:02:42
AI Öğretmen
Kimlik kartı gibi önemli belgelerin fotokopileri, banka cüzdanları ve giyecekler de çantada yer almalıdır.
09:02:44
AI Öğretmen
Ayrıca dezenfektanlar, ıslak mendil, tuvalet kâğıdı gibi hijyen malzemeleri, bir ilk yardım çantası, uyku tulumu, kolay kurulabilen çadır ve battaniye bulundurulmalıdır.
09:02:47
AI Öğretmen
Eldiven, çakı, ip, tornavida, düdük, makas, kâğıt, kalem, pilli radyo, el feneri ve ışıldak da her birey için yeterli miktarda çantaya konmalıdır.
09:02:48
AI Öğretmen
Bunların dışında gerekli görülen başka malzemeler de çantaya eklenebilir.
09:02:49
AI Öğretmen
Bu malzemelerin çantaya konulmasının nedeni, afetten sonra dışarıda geçireceğimiz sürede hayatımızı kolaylaştırmaktır.
09:02:51
AI Öğretmen
Bu malzemelerin bir kısmı, afet ve acil durum ekipleri gelene kadar afetten etkilenen diğer insanlara yardımcı olmamızı da sağlayabilir.
09:02:52
AI Öğretmen
Afetler öncesinde, afet sırasında ve afet sonrasında alınması gereken bazı önlemler vardır.
09:02:53
AI Öğretmen
Ailemizden başlayarak okulumuzda ve yakın çevremizde bu önlemlerin alınmasına katkıda bulunmalıyız.
09:02:54
AI Öğretmen
Ailemin Afet ve Acil Durum Planı kapsamında afetlerden önce yapılması gerekenler belirlenmiştir.
09:02:55
AI Öğretmen
Bunlar; ailemiz için bir afet ve acil durum planı geliştirmek ve bir afet ve acil durum çantası oluşturmaktır.
09:02:56
AI Öğretmen
Ayrıca en son acil durum uyarıları hakkında bilgi sahibi olmak da önemlidir.
09:02:56
AI Öğretmen
Tahliye durumunda gidilebilecek güvenli yerleri belirlememiz gerekir.
09:02:57
AI Öğretmen
Tahliye planlarının hazırlanmasına destek olmak ve yapılan tatbikatlara katılmak da bu hazırlıkların parçasıdır.
09:02:59
AI Öğretmen
Biz bu kapsamda önce bir afet ve acil durum çantası oluşturduk.
09:03:00
AI Öğretmen
Çantamızın içine su, yiyecek, battaniye ve ilk yardım malzemeleri koyduk.
09:03:00
AI Öğretmen
Ayrıca fazladan kıyafetler, ilaçlar ve diğer gerekli eşyaları da paketledik.
09:03:02
AI Öğretmen
Kuru gıdalar ve konserveleri de ekleyerek çantamızı evimizde belirlediğimiz tahliye yoluna yakın bir yere yerleştirdik.
09:03:03
AI Öğretmen
Evimizdeki ve yakın çevremizdeki güvenli bölgeleri de belirledik.
09:03:03
AI Öğretmen
Evimizde yaşam üçgeni oluşturabileceğimiz alanları seçtik.
09:03:04
AI Öğretmen
Bunları yaparken uzmanların önerilerini dikkate aldık.
09:03:05
AI Öğretmen
Sonrasında en yakın acil toplanma alanına nasıl ulaşacağımızla ilgili bir plan yaptık.
09:03:06
AI Öğretmen
Acil durum numaralarını da gözden geçirdik.
09:03:07
AI Öğretmen
Ailem bana, ülkemizde birden fazla olan acil çağrı numarasının tek numara (112) altında toplandığını anlattı.
09:03:08
AI Öğretmen
Ayrıca bu numarayı nasıl aramam gerektiğini öğretti.
09:03:09
AI Öğretmen
Bu numarayı yalnızca gerçek bir acil durumda kullanmam gerektiğini biliyorum.
09:03:11
AI Öğretmen
Afetlerle ilgili doğru bilgileri takip etmeyi de öğrendim.
09:03:11
AI Öğretmen
Ailemle birlikte yaşadığımız yerdeki olası afetlerle ilgili güncellemeleri nasıl kontrol edebileceğimizi konuştuk.
09:03:12
AI Öğretmen
Bunun için günlük olarak okuduğumuz haberleri ve yetkililerin yaptığı duyuruları birbirimizle paylaşmaya karar verdik.
09:03:13
AI Öğretmen
Bir iletişim planı da oluşturduk.
09:03:13
AI Öğretmen
Acil bir durumda nerede buluşacağımızı ve kimi arayacağımızı önceden planladık.
09:03:14
AI Öğretmen
Acil durum tatbikatları da yaptık.
09:03:15
AI Öğretmen
Acil bir durumda tam olarak ne yapacağımızı bilmek için evde tatbikatlar gerçekleştirdik.
09:03:16
AI Öğretmen
Afet esnasında yapılması gerekenler de belirlenmiştir.
09:03:16
AI Öğretmen
Afet sırasında kapı ve pencerelerden uzak durmak ve asansörleri kullanmamak gerekir.
09:03:18
AI Öğretmen
Elektriği ve gazı kapatmak da önemlidir.
09:03:18
AI Öğretmen
Afetin zararından korunmak için önceden belirlediğimiz güvenli alanlara gitmeliyiz.
09:03:19
AI Öğretmen
Ben ve ailem, afet anında hazırladığımız plana uyarak belirlediğimiz acil durum tahliye yolunu kullanacağız.
09:03:20
AI Öğretmen
Ayrılırken afet ve acil durum çantamızı yanımıza almayı da unutmayacağız.
09:03:21
AI Öğretmen
Afet sonrasında yapılması gerekenler de vardır.
09:03:21
AI Öğretmen
Afet yardımı sağlayan yerel ve ulusal kuruluşlardan yardım istemek bunlardan biridir.
09:03:22
AI Öğretmen
Yetkililerin yönlendirmelerini dikkatle takip etmeli ve bu yönlendirmelere uymalıyız.
09:03:24
AI Öğretmen
Yaralanma olup olmadığını kontrol etmeli ve gerekiyorsa tıbbi yardım almalıyız.
09:03:24
AI Öğretmen
Mümkün olduğunca sakin kalmaya çalışmalı ve afetten etkilenen diğer insanlara da yardımcı olmalıyız.
09:03:26
AI Öğretmen
Ben ve ailem, afet sonrasında güvende kalmamızı sağlayacak önlemleri biliyoruz.
09:03:26
AI Öğretmen
Planımıza uygun hareket ederek afet sonrasındaki süreci daha iyi yönetebileceğimizi düşünüyoruz.
09:03:27
AI Öğretmen
Herhangi bir afet ya da acil durumda bizi korumak için ailemin bir planı olduğunu biliyorum.
09:03:28
AI Öğretmen
Bu plan sayesinde afetlerden önce gerekli önlemleri aldık.
09:03:28
AI Öğretmen
Artık afet sırasında ve sonrasında ne yapmamız gerektiğini biliyoruz.
09:03:30
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anladın mı, yoksa yönler veya afetlerle ilgili açıklamamda sormak istediğin bir şey var mı?
09:20:47
Öğrenci
Anladım
09:20:51
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
09:20:56
AI Öğretmen
Bu derste yönler, yön bulma yöntemleri, mahalle ve çevremizdeki doğal ile beşerî unsurlar, hava durumu, haritalar, nüfus dağılımı ve doğal afetler konularını öğrendik.
Afetlere karşı alınması gereken önlemler ve afet sırasında yapılması gerekenler hakkında da bilgi sahibi olduk.
Çok güzel çalıştın, kendine iyi bak, bir sonraki derste görüşmek üzere!