Beş duyu organımız göz, kulak, burun, dil ve deridir.
17:03:21
AI Öğretmen
Bir şeyi görebiliyor, dokunabiliyor, duyabiliyor, koklayabiliyor veya tadabiliyorsak buna somut denir.
17:03:23
AI Öğretmen
Somut anlamlı sözcükler, beş duyu organımızdan biriyle algılayabildiğimiz varlıkları anlatır.
17:03:25
AI Öğretmen
Örneğin; masa kelimesini görebiliriz ve dokunabiliriz, bu yüzden somuttur.
17:03:26
AI Öğretmen
Kalem, sıcak, acı ve hava kelimeleri de somuttur çünkü hepsini duyu organlarımızdan en az biriyle algılayabiliriz.
17:03:28
AI Öğretmen
Beş duyu organımızla algılayamadığımız duyguları, durumları ya da kavramları anlatan sözcükler ise soyut anlamlıdır.
17:03:30
AI Öğretmen
Mutluluk, korku, özlem ve endişe gibi kelimeler soyuttur, çünkü bunları göremeyiz, dokunamayız, tadamayız, koklayamayız ya da duyamayız.
17:03:32
AI Öğretmen
Bir kelimenin anlamı, bazen cümledeki kullanılışına göre somut veya soyut olabilir.
17:03:33
AI Öğretmen
Bazı somut sözcüklere “-lık” eki eklendiğinde, kelimenin anlamı soyut olur.
17:03:35
AI Öğretmen
Örneğin, anne kelimesi somutken, annelik kelimesi soyut olur.
17:03:36
AI Öğretmen
Aynı şekilde insan kelimesi somut, insanlık kelimesi soyut anlamda kullanılır.
17:03:37
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anladın mı?
17:04:31
Öğrenci
anladım
17:04:34
💭 AI Öğretmen
Şimdi diğer konuya geçiyoruz
17:04:34
Görsel
17:04:37
AI Öğretmen
Aynı türdeki bütün varlıkları kapsayan sözcüklere genel anlamlı sözcükler denir.
17:04:39
AI Öğretmen
Sadece tek bir varlığı belirten sözcüklere ise özel anlamlı sözcükler adı verilir.
17:04:40
AI Öğretmen
Bu şekilde, genel anlamdan özel anlama doğru gittikçe kapsanan varlık sayısı azalır.
17:04:44
AI Öğretmen
Mesela, "Bitki" kelimesi çok fazla varlığı kapsar, "Ağaç" biraz daha az, "Çam" daha az ve "Kızıl Çam" ise en özel olanıdır.
17:04:45
AI Öğretmen
Yani "Bitki → Ağaç → Çam → Kızıl Çam" sıralamasıyla genelden özele inmiş oluruz.
17:04:46
AI Öğretmen
Genel anlamlı bir sözcük çok fazla şeyi kapsar, özel anlam ise yalnızca belirli bir şeyi anlatır.
17:04:49
AI Öğretmen
Bir sözcüğün genel mi özel mi olacağı, bulunduğu cümleye göre de değişebilir.
17:04:52
AI Öğretmen
"Günümüzde kullanımı azalan mektup, bir düşünce yazısıdır." cümlesindeki "mektup" kelimesi, bütün mektupları anlattığı için genel anlamlıdır.
17:04:56
AI Öğretmen
"Oğlumdan gelen mektubu okuyunca içimi bir sevinç kapladı." cümlesinde ise "mektup" tek bir mektubu anlattığı için özel anlamlıdır.
17:04:57
AI Öğretmen
Bu kısmı anladın mı, yoksa açıklamamı istediğin bir yer var mı?
17:06:27
Öğrenci
canlı, hayvan, kedi ,siyah kedi doğrumu
17:06:30
💭 AI Öğretmen
Güzel soru, bakıyorum
17:06:33
AI Öğretmen
Evet, "canlı", "hayvan", "kedi" ve "siyah kedi" kelimeleri genelden özele doğru bir sıralama oluşturur.
17:06:35
AI Öğretmen
"Canlı" en genel kavramdır, tüm canlı varlıkları kapsar.
17:06:36
AI Öğretmen
"Hayvan" canlılar içinde daha özel bir grubu, yani hayvanları ifade eder.
17:06:39
AI Öğretmen
"Kedi" hayvanlar içinde belirli bir türü belirtir.
17:06:42
AI Öğretmen
"Siyah kedi" ise kedilerin içinde daha özel, belirli bir rengi olan tek bir grubu anlatır.
17:06:42
AI Öğretmen
Bu yüzden sıralaman doğru ve genelden özele doğru gitmektedir.
17:06:43
AI Öğretmen
Anladın mı, başka bir yerini açıklamamı ister misin?
17:07:15
Öğrenci
yok hocam anladım
17:07:18
💭 AI Öğretmen
Şimdi biraz düşünelim
17:07:18
❓ Soru basic
Sözcükler, bazen söylenişte tekil olsalar da kendi türlerinin tamamını ifade edebilirler. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ağaç” sözcüğü genel anlamda kullanılmıştır?
17:07:40
Öğrenci
Cevabım C Şıkkıdır.
17:07:40
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
17:07:44
AI Öğretmen
Harika bir iş çıkardın! Cevabın kesinlikle doğru!
17:07:48
AI Öğretmen
"Ağaç, beşikten mezara insanın dostudur" cümlesindeki "ağaç" kelimesi, tek bir ağacı değil, tüm ağaç türünü kapsayan genel bir anlam taşıyor.
17:07:49
AI Öğretmen
Bu, kelimelerin bazen tekil görünse de kendi türlerinin tamamını ifade edebileceğini gösteren harika bir örnek. Genel ve özel anlam arasındaki farkı çok iyi yakaladın!
17:07:50
AI Öğretmen
Dolayısıyla doğru cevap C şıkkıdır.
17:07:50
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
17:08:17
Öğrenci
Olur, devam edelim
17:08:18
💭 AI Öğretmen
Devam ediyoruz şimdi
17:08:23
Görsel
17:08:25
AI Öğretmen
Nicel anlamlı sözcükler; sayılabilen, ölçülebilen özellikleri ifade eden kelimelerdir.
17:08:27
AI Öğretmen
Nitel anlamlı sözcükler ise ölçülemeyen, sayılamayan, bir şeyin nasıl olduğunu anlatan kelimelerdir.
17:08:28
AI Öğretmen
Bir sözcük, kullanıldığı cümleye göre nicel ya da nitel anlam taşıyabilir.
17:08:31
AI Öğretmen
Örneğin, "Üst sokakta birbirine çok yakın evler vardı." cümlesinde "yakın" sözcüğü fiziksel olarak ölçülebildiği için nicel anlam taşır.
17:08:34
AI Öğretmen
"Onlar çok yakın arkadaşlardı." cümlesinde ise "yakın", ilişkideki samimiyeti yani ölçülemeyen bir özelliği anlatır, bu yüzden nitel anlamlıdır.
17:08:36
AI Öğretmen
Başka örneklere bakalım: "İyi bir insana benziyor." cümlesinde "iyi" sözcüğü nitel anlamdadır çünkü kişinin karakteri ölçülemez.
17:08:40
AI Öğretmen
"İyi para kazanıyor." cümlesinde ise "iyi" sözcüğü kazanılan paranın miktarını belirtir ve bu ölçülebilir olduğu için nicel anlamlıdır.
17:08:41
AI Öğretmen
"Derin düşüncelere dalmıştı." cümlesinde "derin" ölçülemeyen bir kavramı anlattığı için nitel anlamlıdır.
17:08:45
AI Öğretmen
"Suyun derinliği istediği gibi değildi." cümlesinde ise derinlik ölçülebildiğinden "derinlik" nicel anlam kazanır.
17:08:47
AI Öğretmen
"Yüksek makamlarda tanıdığı vardı." cümlesinde "yüksek," makamların prestijini anlatır ve ölçülemediği için nitel anlamlıdır.
17:08:51
AI Öğretmen
"Yüksek bir bina yapmaya karar verdi." cümlesinde "yüksek" kelimesi bina boyunu, yani ölçülebilen bir özelliği belirttiği için nicel anlam taşır.
17:08:52
AI Öğretmen
Nicel ve nitel anlamlı sözcükler konusunu anladın mı?
17:09:44
Öğrenci
Anladım
17:09:47
💭 AI Öğretmen
Şimdi diğer konuya geçelim
17:09:51
AI Öğretmen
Bu derste somut ve soyut anlamlı sözcükleri, genel ve özel anlamlı sözcükleri ile nicel ve nitel anlamlı sözcükleri öğrendik.
17:09:53
AI Öğretmen
Somut sözcüklerin beş duyu organımızla algılanabilen varlıkları, soyut sözcüklerin ise algılanamayan kavramları ifade ettiğini gördük.
17:09:56
AI Öğretmen
Genel anlamlı sözcüklerin tüm türü kapsadığını, özel anlamlıların ise belirli bir varlığı gösterdiğini öğrendik.
17:09:58
AI Öğretmen
Son olarak, nicel sözcüklerin ölçülebilen, sayılabilen özellikleri anlattığını, nitel sözcüklerin ise ölçülemeyen, sayılamayan özellikleri ifade ettiğini inceledik.
17:10:00
AI Öğretmen
Bu konularla ilgili herhangi bir sorunuz var mı? Yardımcı olmaktan mutluluk duyarım!
17:10:41
Öğrenci
bana soru sorsana
17:10:54
AI Öğretmen
Tamam, sana bir soru sorayım:
"Aşağıdaki sözcüklerden hangisi soyut anlamlıdır?
A) Kitap
B) Sevgi
C) Kalem
D) Masa"
Cevabın ne olur?