Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
09:05:19
💭 AI Öğretmen
Başlıyoruz şimdi
09:05:19
Görsel
09:05:21
AI Öğretmen
Beş duyu organımız; göz, kulak, burun, dil ve deridir.
09:05:23
AI Öğretmen
Eğer bir varlığı gözümüzle görebiliyor, kulağımızla duyabiliyor, burnumuzla kokusunu alabiliyor, dilimizle tadabiliyor veya derimizle dokunabiliyorsak, bu varlığı algılayabiliyoruz demektir.
09:05:24
AI Öğretmen
Beş duyu organımızdan biri veya birkaçıyla algılanabilen varlıkları karşılayan sözcüklere somut anlamlı sözcükler denir.
09:05:26
AI Öğretmen
Örneğin; masa, kalem, sıcak, acı, hava gibi kelimeler somut anlamlıdır, çünkü bu varlıkları görebilir, dokunabilir veya hissedebiliriz.
09:05:29
AI Öğretmen
Beş duyu organımızla algılayamadığımız kavram, durum veya varlık isimlerine ise soyut anlamlı sözcükler denir.
09:05:32
AI Öğretmen
Mutluluk, korku, özlem, endişe gibi duyguları veya kavramları göremeyiz, duyamayız, koklayamayız, tadamayız, dokunamayız. Bu yüzden bunlar soyut anlamlı sözcüklerdir.
09:05:34
AI Öğretmen
Bir kelimenin somut veya soyut olması, bazen kullanıldığı cümleye göre değişebilir.
09:05:35
AI Öğretmen
Ayrıca bazı somut anlamlı sözcükler, “-lık” eki aldıklarında soyut hâle gelirler.
09:05:37
AI Öğretmen
Mesela “anne” kelimesi somuttur çünkü annemizi görebiliriz. Ama “annelik” dediğimizde bu bir kavram olur ve soyuttur.
09:05:39
AI Öğretmen
Aynı şekilde “insan” kelimesi somuttur ama “insanlık” kavramı soyut bir anlam taşır.
09:05:40
AI Öğretmen
Anlattığım kısmı anladın mı?
09:06:37
Öğrenci
Anladım
09:06:40
💭 AI Öğretmen
Hemen devam edelim
09:06:41
Görsel
09:06:43
AI Öğretmen
Aynı gruba ait olan tüm varlıkları anlatan sözcüklere genel anlamlı sözcükler denir.
09:06:44
AI Öğretmen
Sadece tek bir varlığı belirten sözcüklere ise özel anlamlı sözcükler adı verilir.
09:06:45
AI Öğretmen
Genel anlamdan özel anlama doğru giderken kapsadığı varlıkların sayısı azalır.
09:06:48
AI Öğretmen
Örneğin, "Bitki", "Ağaç", "Çam", "Kızıl Çam" diye sıralarsak, en genel olan bitkiden en özel olan kızıl çama doğru bir sıra oluşur.
09:06:51
AI Öğretmen
Bu zincirde "Bitki" tüm bitkileri kapsar, "Ağaç" sadece ağaçları kapsar, "Çam" yalnızca çam ağaçlarını, "Kızıl Çam" ise sadece kızıl çamı gösterir.
09:06:52
AI Öğretmen
Bir sözcüğün genel mi, özel mi olduğu cümledeki kullanımına göre de değişebilir.
09:06:55
AI Öğretmen
"Günümüzde kullanımı azalan mektup, bir düşünce yazısıdır." cümlesinde 'mektup' kelimesi, bütün mektupları anlatacak şekilde genel anlamda kullanılmıştır.
09:06:57
AI Öğretmen
"Oğlumdan gelen mektubu okuyunca içimi bir sevinç kapladı." cümlesinde ise 'mektup', sadece oğlundan gelen belli bir mektubu belirttiği için özel anlamlıdır.
09:06:58
AI Öğretmen
Anlattığım kısım senin için anlaşılır oldu mu?
09:07:44
Öğrenci
Anladım
09:07:47
💭 AI Öğretmen
Şimdi soru zamanı
09:07:47
❓ Soru basic
Sözcükler, bazen söylenişte tekil olsalar da kendi türlerinin tamamını ifade edebilirler. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ağaç” sözcüğü genel anlamda kullanılmıştır?
09:08:16
Öğrenci
Cevabım C Şıkkıdır.
09:08:16
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
09:08:21
AI Öğretmen
Harika bir iş çıkardın! Cevabın kesinlikle doğru!
09:08:24
AI Öğretmen
"Ağaç, beşikten mezara insanın dostudur." cümlesinde "ağaç" kelimesi, belirli bir ağacı değil, tüm ağaç türünü kapsayacak şekilde genel bir anlamda kullanılmıştır.
09:08:26
AI Öğretmen
Bu, sözcüklerin bazen tekil görünse de kendi türlerinin tamamını ifade edebileceği "genel anlam" kavramını çok iyi anladığını gösteriyor. Süpersin!
09:08:28
AI Öğretmen
Doğru cevap C şıkkıdır.
09:08:28
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
09:08:48
Öğrenci
Olur, devam edelim
09:08:49
💭 AI Öğretmen
Devam edelim o halde
09:08:55
Görsel
09:08:58
AI Öğretmen
Nicel anlamlı sözcükler; sayılabilen, ölçülebilen özellikleri ifade eden kelimelerdir.
09:09:00
AI Öğretmen
Nitel anlamlı sözcükler ise ölçülemeyen, sayılamayan, bir şeyin nasıl olduğunu anlatan kelimelerdir.
09:09:01
AI Öğretmen
Bir sözcük, kullanıldığı cümleye göre nicel ya da nitel anlam taşıyabilir.
09:09:03
AI Öğretmen
Mesela "Üst sokakta birbirine çok yakın evler vardı." cümlesindeki "yakın" kelimesi nicel anlamdadır; çünkü evlerin mesafesi ölçülebilir bir şekilde ifade edilmiştir.
09:09:05
AI Öğretmen
"Onlar çok yakın arkadaşlardı." cümlesinde ise "yakın" kelimesi nitel anlamdadır; burada insanlar arasındaki arkadaşlık derecesi anlatılmakta ve bu ölçülemeyen bir özelliktir.
09:09:08
AI Öğretmen
Başka örneklerde; "İyi bir insana benziyor." cümlesinde "iyi" kelimesi nitel anlamdadır, çünkü bu insanın nasıl biri olduğu hakkında ölçülemeyen bir değerlendirme yapılır.
09:09:10
AI Öğretmen
"İyi para kazanıyor." cümlesindeki "iyi" kelimesi nicel anlamdadır, burada kazanılan para miktarı ölçülebilir.