← Geri Ana Sayfa / EMİR KAYRA KOÇ / Oturum Detayları

AI Etüt Oturumu

Oturum Bilgileri

Başlangıç
22 December 2025, 19:06
Bitiş
22 December 2025, 19:25
Süre
18 dakika
Durum
Tamamlandı

📜 Oturum Detayları

19:06:46
Öğrenci
Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
19:06:48
💭 AI Öğretmen
Harika, başlıyoruz
19:06:51
AI Öğretmen
Sıfat-fiil, başka bir adıyla ortaç, fiil köklerine veya gövdelerine belirli ekler getirilerek oluşturulur.
19:06:53
AI Öğretmen
Bu ekler sayesinde, fiiller anlamlarını korur ama cümlede sıfat ya da isimleşmiş sıfat görevini de üstlenebilirler.
19:06:55
AI Öğretmen
Sıfat-fiil yapan ekler şunlardır: -an, -ası, -mez, -ar, -dık, -ecek, -mış.
19:06:57
AI Öğretmen
Bir fiil köküne ya da gövdesine bu eklerden biri geldiğinde ve fiilin anlamı hala devam ediyorsa, o kelime sıfat-fiil olmuştur.
19:06:59
AI Öğretmen
Bu ekler geldiğinde, fiil tamamen isim olmaz; fiil köküyle yapılan iş, oluş ya da hareket anlatılır ve o fiil artık bir sıfat işlevi kazanır.
19:07:00
AI Öğretmen
Sıfat-fiiller, fiil çekimlerinde görülen zaman, kip ve kişi gibi ekleri almazlar.
19:07:02
AI Öğretmen
Bunun yerine, tıpkı isimler gibi cümlede tamlayan-tamlanan ilişkisi kurarak niteleme veya belirtme görevini üstlenirler.
19:07:04
AI Öğretmen
Sıfat-fiiller cümlede bir ismin önüne gelip onu niteleyebilir, yani ismin nasıl olduğunu gösterebilir.
19:07:06
AI Öğretmen
Bazen de sıfat-fiiller adlaşarak tek başına isim gibi kullanılabilir, fakat ne olursa olsun köklerinde fiil anlamı hep hissedilir.
19:07:08
AI Öğretmen
Sıfat-fiiller konusunu anladın mı?
19:08:40
Öğrenci
Evet, kaldığımız yerden devam edelim hocam!
19:08:40
💭 AI Öğretmen
En son kaldığımız yeri hızlıca bir tekrar edelim
19:08:45
AI Öğretmen
Sıfat-fiil ya da diğer adıyla ortaç, bir fiilin köküne veya gövdesine bazı ekler eklenerek oluşturulur ve bu yapılar hem fiilin anlamını taşır hem de sıfat gibi görev yapar.
19:08:47
AI Öğretmen
Yani bir fiil kökünün ya da gövdesinin sonuna "-an, -ası, -mez, -ar, -dık, -ecek, -mış" gibi ekler getirildiğinde ortaya sıfat-fiil çıkar.
19:08:48
AI Öğretmen
Sıfat-fiiller, fiil anlamını kaybetmez; iş, oluş veya hareket bildirme özelliklerini sürdürürler fakat bir ismi nitelendirirler.
19:08:51
AI Öğretmen
Bu ekler, fiil köküne geldiğinde o kelimeyi tamamen bir isim yapmaz; kelime hem fiil anlamı taşır hem de sıfat gibi olur.
19:08:53
AI Öğretmen
Sıfat-fiiller, fiil çekim eki (yani zaman, kip, şahıs ekleri) almazlar, çünkü artık sıfat gibi davranırlar.
19:08:54
AI Öğretmen
Aynı zamanda isim soylu sözcükler gibi bir ismi niteler veya belirtirler, yani tamlayan-tamlanan ilişkisi kurabilirler.
19:08:58
AI Öğretmen
Bazı durumlarda ise, sıfat-fiiller artık başında niteledikleri bir isim olmadan da tek başına kullanılabilir ve adlaşmış sıfat rolünü üstlenebilirler, ama köklerinde fiil anlamı yine de hissedilir.
19:08:59
AI Öğretmen
Şimdi sıfat-fiiller konusunu daha iyi anladın mı?
19:09:50
Öğrenci
Anladım
19:09:53
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
19:09:53
❓ Soru basic
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil kullanılmamıştır?
19:10:19
Öğrenci
Cevabım B Şıkkıdır.
19:10:20
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
19:10:24
AI Öğretmen
Cevabınız doğru değil, nedenini açıklayayım.
19:10:26
AI Öğretmen
Sıfat-fiil, bir fiilin üzerine ek alarak ismi niteleyen kelimelerdir. Örneğin, "-an", "-ecek", "-mış" gibi ekler alır ve bu kelimeler isimleri tanımlar.
19:10:28
AI Öğretmen
B seçeneğinde "gelecek" kelimesi "-ecek" eki almış ve "gelecek günler" ifadesinde günleri niteleyen sıfat-fiildir. Bu yüzden B şıkkında sıfat-fiil vardır.
19:10:30
AI Öğretmen
D seçeneğinde ise "satacak" kelimesi cümlenin yüklemidir, yani gelecek zaman kipiyle fiili belirtir, isimleri niteleyen bir sıfat-fiil değildir.
19:10:32
AI Öğretmen
Bu yüzden sıfat-fiil kullanılmayan cümle D seçeneğidir.
19:10:34
AI Öğretmen
Özetle, sıfat-fiil eklerini ve görevlerini doğru anlamak önemli. Bu yüzden doğru cevap "Abim, yarın satacak köydeki evi ve arsayı." cümlesidir.
19:10:34
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
19:11:07
Öğrenci
Olur, devam edelim
19:11:09
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
19:11:18
Görsel
Görsel
19:11:22
AI Öğretmen
Fiil kök ve gövdelerine eklenen sıfat-fiil ekleri, kelimenin anlamında bir hareket yani fiil anlamını korur ama cümlede isimlerin önüne gelip onları tanımlar.
19:11:24
AI Öğretmen
Bu eklerle yapılan kelimelere sıfat-fiil denir ve bu sözcükler cümlede genellikle sıfat olarak kullanılır.
19:11:27
AI Öğretmen
Sıfat-fiil eklerini kolayca hatırlamak için “Anası mezar dikecekmiş” cümlesindeki harf sıralamasını kullanabiliriz.
19:11:30
AI Öğretmen
Bu harfler sıfat-fiil eklerini aklımızda tutmamıza yardımcı olur: -an, -ası, -mez, -ar, -dık, -ecek, -mış.
19:11:32
AI Öğretmen
Örneğin “konuşan Türkiye” ifadesindeki “konuşan”, fiilden türemiş bir sıfat-fiildir ve Türkiye kelimesini açıklar.
19:11:36
AI Öğretmen
“Görünmez kaza”da “görünmez” sözcüğü de fiil köküne eklenen “-mez” ekiyle oluşturulmuş sıfat-fiildir ve “kaza” ismini nitelemektedir.
19:11:39
AI Öğretmen
“Kör olası rapçiler”, “bildik sorular”, “çıkar yol”, “verecek cevap”, “eskimiş ayakkabı” kelime gruplarındaki altı çizili sözcükler de sıfat-fiil ekleriyle yapılan ve önlerindeki isimlere özellik katan, onları anlatan sözcüklerdir.
19:11:42
AI Öğretmen
Bu örneklerde görüldüğü gibi, sıfat-fiil ekleriyle fiilden yeni bir sözcük türetilir ve bu sözcük yanındaki ismi niteler, yani sıfat olur.
19:11:43
AI Öğretmen
Sıfat-fiil ekleriyle ilgili bu açıklamayı anladın mı?
19:12:34
Öğrenci
Anladım
19:12:37
💭 AI Öğretmen
Hadi devam edelim
19:12:39
AI Öğretmen
Cümlede sıfat olarak kullanılan her kelime sıfat-fiil değildir.
19:12:41
AI Öğretmen
Bir kelimenin sıfat-fiil yani ortaç olabilmesi için, o kelimenin sıfat-fiil eklerinden birini alması gerekir.
19:12:43
AI Öğretmen
Ayrıca, bu kelime cümlede sıfat ya da adlaşmış sıfat olarak kullanılmalıdır.
19:12:44
AI Öğretmen
Bu şekilde kullanılan kelimeler hem fiil anlamını taşır hem de bir ismi niteleyerek sıfat görevini üstlenir.
19:12:45
AI Öğretmen
Örneğin: Toplantıya katılmayan üyelere uyarı mektubu gönderilecek.
19:12:47
AI Öğretmen
Bu cümlede “katılmayan” hem “katılmak” fiilinin anlamını sürdürür hem de “üyeler” kelimesini nitelediği için sıfat-fiildir.
19:12:49
AI Öğretmen
Bir başka örnek: Çalışkan öğrencilere büyük ödüller verilecekmiş.
19:12:51
AI Öğretmen
Burada “çalışkan” kelimesi “çalışmak”tan türemiş, artık kalıcı hale gelmiş bir sıfattır.
19:12:52
AI Öğretmen
“Çalışkan” kelimesi sıfat-fiil eki almadığı ve *çalışkanma* gibi bir olumsuzu yapılamadığı için sıfat-fiil değildir.
19:12:53
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anladın mı?
19:13:31
Öğrenci
Anladım
19:13:34
💭 AI Öğretmen
Pekala, devam edelim
19:13:34
❓ Soru basic
Fiil kök veya gövdelerine -an /-en, -ası /-esi, -maz /-mez gibi belirli eklerin getirilmesiyle sıfat-fiil oluşturulur. Sıfat-fiiller tıpkı sıfatlar gibi isimleri niteleme görevi üstlenir. Bu açıklamaya göre, Büyük bir bahçe... Ortasında köşk biçiminde yapılmış(I) bir ev... Sağ köşesinde her zaman oturduğumuz(II) beyaz perdeli oda... Sabahları annem beni bir bebek gibi pencerenin kenarına oturtur, dersimi tekrarlatır, sütümü içirirdi. Bu pencereden görünen(III) avlunun öbür yanındaki büyük toprak rengi yapının camsız, kapaksız(IV) tek bir penceresi vardı. metninde numaralanmış sözcüklerden hangisi sıfat-fiil değildir?
19:14:50
Öğrenci
Bir ipucu verir misiniz hocam?
19:14:52
💭 AI Öğretmen
Hemen bakalım şimdi
19:14:55
AI Öğretmen
Sana sıfat-fiilin nasıl oluştuğunu hatırlatmak istiyorum: Fiil köklerine hangi ekler geldiğinde sıfat-fiil olur?
19:14:56
AI Öğretmen
Numaralanmış sözcüklerin her birinde bu eklerden biri var mı, yok mu diye bakabilir misin?
19:14:58
AI Öğretmen
Peki, sıfat-fiil olmayan bir sıfatın fiil kökünden türemediğini söyleyebilir miyiz? Bu düşünceyi metindeki sözcüklerle karşılaştırabilir misin?
19:16:20
Öğrenci
Cevabım D Şıkkıdır.
19:16:20
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
19:16:25
AI Öğretmen
Harika bir iş çıkardın! Cevabın kesinlikle doğru!
19:16:26
AI Öğretmen
"Kapaksız" kelimesi bir isim olan "kapak" kökünden türemiş bir sıfattır, fiil kökünden türemediği için sıfat-fiil değildir.
19:16:28
AI Öğretmen
Sıfat-fiillerin her zaman fiil kök veya gövdelerinden türediğini ve isimleri nitelediğini hatırlamak çok önemli.
19:16:29
AI Öğretmen
Bu konuyu çok iyi kavramışsın, tebrik ederim!
19:16:30
AI Öğretmen
Doğru cevap D şıkkıdır.
19:16:30
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
19:16:48
Öğrenci
Olur, devam edelim
19:16:50
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
19:16:56
Görsel
Görsel
19:16:59
AI Öğretmen
Sıfat-fiil ekleri ile kip ekleri bazen aynı şekilde görünebilir, yani bazı ekler hem sıfat-fiil hem de kip eki olarak kullanılabilir.
19:17:00
AI Öğretmen
Ancak bu eklerin, cümle içinde üstlendikleri görevler farklıdır.
19:17:04
AI Öğretmen
“Bu konuda size söyleyecek söz bulamıyorum.” cümlesinde “söyleyecek” sözcüğü bir sıfat-fiildir ve “söz”ü niteliyor.
19:17:07
AI Öğretmen
“Bu konuda son sözü o söyleyecek.” cümlesinde ise, “söyleyecek” kip eki almış bir yüklemdir ve cümlenin fiilini oluşturur.
19:17:09
AI Öğretmen
“Tanıdık kişilerin de fikirleri önemli.” cümlesinde “tanıdık” kelimesi sıfat-fiildir ve “kişiler” kelimesini niteliyor.
19:17:11
AI Öğretmen
“Zor da olsa birbirimizi tanıdık.” cümlesindeyse, “tanıdık” kelimesi kip ve kişi eki almış çekimli bir fiildir, yani yüklemdir.
19:17:13
AI Öğretmen
“Silinmiş dosyaları kurtarmaya çalışıyordu.” cümlesinde “silinmiş” kelimesi sıfat-fiil olarak “dosyalar”ı niteliyor.
19:17:16
AI Öğretmen
“Tahtada yazılanların bir kısmı silinmiş.” cümlesinde ise “silinmiş” kelimesi yüklem göreviyle, kip eki almış bir fiil olarak kullanılmış.
19:17:20
AI Öğretmen
“Koşar adımlarla yanımıza geldi.” cümlesinde “koşar” kelimesi sıfat-fiil olarak görev yapıp “adımlar” kelimesini niteliyor.
19:17:23
AI Öğretmen
“Kısa olduğuna bakmayın, o çok hızlı koşar.” cümlesinde ise “koşar” kelimesi geniş zaman kip eki almış çekimli bir fiildir ve fiilin yüklemidir.
19:17:25
AI Öğretmen
Aynı ekin hem sıfat-fiil hem kip eki olabilmesi, kelimenin cümlede hangi görevi üstlendiğine ve hangi ögeyi nitelediğine, yüklem olup olmadığına göre anlaşılır.
19:17:26
AI Öğretmen
Bu kısmı anladınız mı?
19:18:18
Öğrenci
Anladım
19:18:21
💭 AI Öğretmen
Pekala, devam edelim
19:18:22
❓ Soru basic
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “-acak/-ecek” eki alan sözcük, çekimli fiil görevinde kullanılmıştır?
19:18:52
Öğrenci
Cevabım B Şıkkıdır.
19:18:52
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
19:18:57
AI Öğretmen
Harika bir iş çıkardın! Cevabın kesinlikle doğru!
19:18:58
AI Öğretmen
Burada "gelecek" kelimesi, bir eylemin gelecekte yapılacağını belirten bir çekimli fiil olarak kullanılmış.
19:18:59
AI Öğretmen
Fiillerin zaman ekleri alarak çekimlenmesi ve cümlenin yüklemi olması, onların çekimli fiil olduğunu gösterir.
19:19:01
AI Öğretmen
Diğer şıklarda ise "-acak/-ecek" eki, isimleri niteleyen sıfat-fiil olarak görev yapmıştı.
19:19:02
AI Öğretmen
Doğru cevap B şıkkıdır.
19:19:02
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
19:19:23
Öğrenci
Olur, devam edelim
19:19:24
💭 AI Öğretmen
Pekala, ilerleyelim
19:19:31
Görsel
Görsel
19:19:35
AI Öğretmen
Adlaşmış sıfat-fiil, sıfat-fiil grubunda bulunan ismin yani tamlanan kısmının düşmesiyle oluşan ve bu isme ait eklerin sıfat-fiile geçmesiyle meydana gelen bir kelimedir.
19:19:38
AI Öğretmen
Bu durumda sıfat-fiil, nitelediği ismin yerine geçer ve artık yalnız başına isim gibi kullanılabilir.
19:19:40
AI Öğretmen
Örneğin, “geç gelen öğrenciler” tamlamasında “öğrenciler” ismini çıkarırsak ve çoğul ekini “geç gelen” kısmına eklersek “geç gelenler” kelimesi ortaya çıkar, bu kelime adlaşmış sıfat-fiil olur.
19:19:43
AI Öğretmen
Başka bir örnek olarak, “gördüğüm yerler” ifadesinde “yerler” sözcüğünü atıp, çokluk ve iyelik eklerini “gördüğüm” kelimesine eklersek “gördüklerim” kelimesini elde ederiz ve bu da adlaşmış sıfat-fiildir.
19:19:45
AI Öğretmen
Adlaşmış sıfat-fiiller, görünüş olarak sıfat-fiil eki taşırlar fakat cümle içinde özne ya da nesne gibi isim görevlerinde bulunurlar.
19:19:45
AI Öğretmen
Adlaşmış sıfat-fiiller konusunu anladın mı?
19:20:27
Öğrenci
Anladım
19:20:29
💭 AI Öğretmen
Hadi devam edelim
19:20:30
❓ Soru basic
Sıfat-fiil ekini alan sözcükten sonraki isim düşerse sıfat-fiil ismin yerine kullanılır. Buna adlaşmış sıfat-fiil denir. Buna göre aşağıdaki dizelerin hangisinde adlaşmış sıfat-fiil kullanılmamıştır?
19:21:52
Öğrenci
Cevabım B Şıkkıdır.
19:21:53
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
19:21:58
AI Öğretmen
Harika bir iş çıkardın! Cevabın kesinlikle doğru.
19:21:59
AI Öğretmen
B şıkkındaki "söylenmeyen" kelimesi, kendisinden sonra gelen "dizeler" ismini nitelemeye devam ettiği için adlaşmış sıfat-fiil değildir.
19:22:02
AI Öğretmen
Adlaşmış sıfat-fiil olabilmesi için nitelediği ismin düşmesi ve sıfat-fiilin ismin yerine geçmesi gerekir. Sen bu ayrımı çok iyi yakalamışsın!
19:22:02
AI Öğretmen
Dolayısıyla doğru cevap B şıkkıdır.
19:22:03
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
19:22:23
Öğrenci
Olur, devam edelim
19:22:24
💭 AI Öğretmen
Hmm
19:22:36
AI Öğretmen
Kalıcı ad, kökeninde fiil olan bir kelimenin zamanla fiil özelliğini kaybedip bir varlık ya da kavramın adı hâline gelmesidir.
19:22:37
AI Öğretmen
Bu yüzden kalıcı adlar fiilimsi olarak kabul edilmez.
19:22:39
AI Öğretmen
Örneğin dolmuş, açacak, keser, yiyecek, giyecek, yazar, yaramaz, çağlayan gibi sözcükler başta bir fiilden türetilmiştir.
19:22:40
AI Öğretmen
Ancak bu kelimeler şu anda bir eşya, kişi ya da kavramın ismi olarak kullanılmaktadır.
19:22:42
AI Öğretmen
" Dolmuşa binmek için biraz yürümeniz gerekiyor." cümlesindeki "dolmuş" artık bir taşıtın adıdır.
19:22:45
AI Öğretmen
" Gelecek, şu anki eylemlerinizle şekillenir." cümlesinde ise "gelecek" kelimesi zaman adını belirtir.
19:22:46
AI Öğretmen
"Her yazarın özgün bir üsluba sahip olması gerekir." cümlesinde de "yazar" kelimesi bir meslek adıdır.
19:22:47
AI Öğretmen
Anlatılan kalıcı ad kavramını anladın mı?
19:23:20
Öğrenci
Anladım
19:23:22
💭 AI Öğretmen
Pekala, devam edelim
19:23:23
❓ Soru basic
“Kışa hazırlanmak için yakacak aldık.” cümlesindeki “yakacak” sözcüğü sıfat-fiil eki yardımıyla türemiş ve kalıcı isim olmuştur. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde buna benzer bir kullanım vardır?
19:23:39
Öğrenci
Cevabım B Şıkkıdır.
19:23:39
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
19:23:43
AI Öğretmen
Harika bir iş çıkardın! Cevabın kesinlikle doğru!
19:23:45
AI Öğretmen
"Dolmuş" kelimesi, "dolmak" fiilinden türeyen "-muş" sıfat-fiil ekini alarak zamanla bir taşıtın kalıcı adı haline gelmiştir.
19:23:48
AI Öğretmen
Tıpkı "yakacak" kelimesinin odun veya kömür gibi bir maddeyi ifade etmesi gibi, "dolmuş" da belirli bir toplu taşıma aracını ifade eden kalıcı bir isimdir.
19:23:49
AI Öğretmen
Bu, sıfat-fiillerin nasıl kalıcı isimlere dönüşebileceğini gösteren güzel bir örnek.
19:23:50
AI Öğretmen
Doğru cevap B şıkkıdır.
19:23:50
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
19:24:12
Öğrenci
Olur, devam edelim
19:24:13
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
19:24:37
AI Öğretmen
Bu derste sıfat-fiil kavramını, yani fiil köklerine eklenen ve fiil anlamını koruyarak cümlede sıfat ya da adlaşmış sıfat görevini üstlenen ekleri öğrendik. Ayrıca, sıfat-fiil ekleriyle kip eklerinin bazen aynı görünebileceğini ancak görevlerinin farklı olduğunu, adlaşmış sıfat-fiillerin nasıl oluştuğunu ve kalıcı adların fiil kökünden türeyip zamanla isimleşmesini inceledik. Bu konularla ilgili herhangi bir sorunuz var mı?
19:25:07
Öğrenci
yok
19:25:12
AI Öğretmen
Bir sonraki derste görüşmek üzere!

Voltran Okul Analiz Sistemi