← Ana Rapor / ELİF BEREN ÖZYÜKSEL / Oturum Detayları

AI Etüt Oturumu

Oturum Bilgileri

Başlangıç
01 November 2025, 08:20
Bitiş
01 November 2025, 08:55
Süre
15 dakika
Durum
Tamamlandı

📜 Oturum Detayları

08:20:37
Öğrenci
Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
08:20:38
💭 AI Öğretmen
Harika, başlıyorum hemen
08:20:38
Görsel
Görsel
08:20:42
AI Öğretmen
Eş anlamlı sözcükler, anlamdaş sözcükler olarak da bilinir. Bunlar, yazılışları ve okunuşları farklı olan ama aynı anlamı taşıyan kelimelerdir.
08:20:44
AI Öğretmen
Türkçede bu tür sözcük çiftlerinden genellikle biri Türkçedir, diğeri ise başka bir dilden gelmiştir. Mesela, "bellek" Türkçedir, "hafıza" ise Arapça kökenlidir. İkisi de aynı anlama gelir.
08:20:46
AI Öğretmen
"Deprem" ve "zelzele" sözcükleri de aynı anlamı taşır. "Acele" ile "çabuk" ve "ivedi" kelimeleri de anlamdaş, yani eş anlamlıdır.
08:20:48
AI Öğretmen
Aynı şekilde "akıl" ile "us" kelimeleri de eş anlamlıdır. Hepsi farklı şekilde yazılır ve söylenir ama aynı şeyi ifade eder.
08:20:51
AI Öğretmen
Eş anlamlı sözcüklerin gereksiz yere aynı cümlede birlikte kullanılması anlatım bozukluğuna, yani dilde yanlışlığa yol açar. Mesela, "Ayağı iyileşene dek istirahat edip dinlenmesi gerekiyormuş." cümlesinde "istirahat" da "dinlenmek" de aynı anlama gelir, bu cümle bu yüzden yanlıştır.
08:20:53
AI Öğretmen
Fakat eş ya da yakın anlamlı kelimelerle yapılan ikilemeler anlatımı güçlendirir ve yanlış olmaz. Örneğin, "Eş dost herkesi burada görmek beni mutlu etti." cümlesinde "eş" de "dost" da yakın anlamlıdır, ama burada böyle kullanılınca cümlede bir sorun olmaz.
08:20:54
AI Öğretmen
Eş anlamlı sözcükler konusunu anladın mı?
08:21:48
Öğrenci
Anladım
08:21:51
💭 AI Öğretmen
Şimdi bir soru soracağım
08:21:51
❓ Soru medium
Eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılmasının anlatımı pekiştiren bir ikileme oluşturmasıyla gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğuna yol açması arasındaki temel fark nedir? Açıklayınız.
08:30:13
Öğrenci
Cevabım: pekiştirme anlamı güçlendirir,anlatım bozukluğu ise gereksiz tekrar yapar
08:30:14
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
08:30:19
AI Öğretmen
Harika bir cevap! Tam isabet!
08:30:21
AI Öğretmen
Eş anlamlı sözcüklerin kullanımında, amacın anlamı güçlendirmek mi yoksa gereksiz bir tekrar mı yapmak olduğu arasındaki farkı çok güzel özetlemişsin.
08:30:23
AI Öğretmen
İkilemeler anlatıma zenginlik katarken, gereksiz sözcük kullanımı cümlenin akıcılığını ve duruluğunu bozar. Bu ayrımı fark etmen çok önemli bir dil bilgisi becerisi!
08:30:23
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
08:50:17
Öğrenci
Olur, devam edelim
08:50:18
💭 AI Öğretmen
Devam ediliyor
08:50:24
Görsel
Görsel
08:50:26
AI Öğretmen
Yakın anlamlı sözcükler, anlamları tamamen aynı olmasa da birbirine çok yakın olan, fakat aralarında küçük farklar bulunan sözcüklerdir.
08:50:27
AI Öğretmen
Mesela, “dost” ve “ahbap” kelimeleri yakın anlamlıdır.
08:50:29
AI Öğretmen
Dost; güçlü ve güvenilir arkadaş anlamına gelirken, ahbap ise daha çok samimi tanıdık anlamına gelir.
08:50:30
AI Öğretmen
Bir diğer örnek ise “beklemek” ve “durmak” sözcükleridir.
08:50:32
AI Öğretmen
Beklemek, bir şeyin olmasını istemek ve bunun için zaman geçirmek demektir.
08:50:33
AI Öğretmen
Durmak ise yapılan hareketi kesmek, yani herhangi bir hareketi sonlandırmak anlamına gelir.
08:50:34
AI Öğretmen
Yakın anlamlı sözcükler konusunu anladın mı?
08:51:08
Öğrenci
Anladım
08:51:10
💭 AI Öğretmen
Şimdi diğer konuya geçiyoruz
08:51:10
Görsel
Görsel
08:51:13
AI Öğretmen
Zıt anlamlı (karşıt anlamlı) sözcükler, anlam bakımından birbirinin tam tersi olan kelimelerdir.
08:51:15
AI Öğretmen
Örneğin, maddi–manevi, çabuk–yavaş, alt–üst, ağır–hafif gibi sözcükler zıt anlamlıdır.
08:51:18
AI Öğretmen
Bunlara ek olarak kısa–uzun, ölü–diri, ince–kaba, açık–kapalı; aç–tok, alçak–yüksek, ihtiyar–genç, iyi–kötü, bol–dar, sıcak–soğuk, büyük–küçük gibi kelimeler de zıt anlamlıdır.
08:51:19
AI Öğretmen
Olumsuzluk ile karşıt anlamlılık birbirine karıştırılmamalıdır.
08:51:21
AI Öğretmen
Mesela, çekmek (bir şeyi kendine doğru alma) ile itmek (karşı tarafa doğru kuvvet uygulama) zıt anlamlıdır; çekmemek ise sadece eylemin yapılmamasıdır, zıt anlam değildir.
08:51:22
AI Öğretmen
Zıt anlamlı kelimeler konusunu anladın mı?
08:51:59
Öğrenci
Anladım
08:52:02
💭 AI Öğretmen
Şimdi yeni konuya geçiyoruz
08:52:02
Görsel
Görsel
08:52:15
AI Öğretmen
Eş sesli ya da sesteş sözcükler, yazılışları ve okunuşları tamamen aynı olan fakat anlamca birbirinden farklı olan kelimelerdir.
08:52:17
AI Öğretmen
Bu tür sözcükler, her iki anlamında da temel bir anlam taşır ve aralarındaki tek ortaklık yazılış ve okunuş biçimleridir.
08:52:19
AI Öğretmen
Örneğin, "çay" kelimesi hem içilecek bir sıcak içecek anlamında kullanılabilir hem de "küçük dere" yani coğrafi bir terim olarak kullanılabilir.
08:52:21
AI Öğretmen
Aynı şekilde, "bağ" kelimesiyle hem "üzüm yetiştirilen alan" kastedilebilir hem de "iki şeyi birbirine bağlayan ilişki" anlatılabilir.
08:52:24
AI Öğretmen
"Dolu" sözcüğü ise hem bir yağış türü olarak hem de "komple, tamamı dolmuş" anlamında kullanılabilir.
08:52:25
AI Öğretmen
Bir kelimenin birden fazla temel ve tamamen birbirinden farklı anlamı varsa, bu kelimeler arasında sesteşlik ilişkisi olduğu kabul edilir.
08:52:27
AI Öğretmen
Düzeltme işareti yani şapka (^) ile yazılan sözcükler ise sesteş kabul edilmez; çünkü bu işaret yazılışı değiştirir.
08:52:29
AI Öğretmen
Örneğin, "hala" (akraba olan teyze) ile "hâlâ" (zaman zarfı: şimdiye kadar) veya "alem" (bayrak) ile "âlem" (dünya, evren) sesteş olmazlar çünkü aralarında yazılış farkı vardır.
08:52:31
AI Öğretmen
Okunuşları benzer olsa bile yazılışları farklı olan kelimeler de sesteş değildir, mesela "ad" (isim) ile "at" (hayvan) arasında da sesteşlik yoktur.
08:52:33
AI Öğretmen
Sesteşlik ile çok anlamlılık birbirine karıştırılmamalıdır; çünkü çok anlamlılıkta bir kelimenin temel anlamından türemiş yan veya mecaz anlamları olur, ancak sesteşlikte tamamen farklı iki anlam birden bulunur.
08:52:35
AI Öğretmen
Bir kelime aynı kökten türeyip zamir, isim veya fiil olarak farklı formlarda kullanılıyorsa bunlara "ortak köklü sözcükler" denir ve bunlar sesteş sayılmaz, çünkü aralarında anlam ilişkisi devam eder.
08:52:37
AI Öğretmen
Mesela, "boyayla" (isim, duvarı boyamak için kullanılan madde) ile "boyadı" (fiil, duvarı boyama eylemi) kelimeleri ortak köklüdür; sesteş değildir.
08:52:39
AI Öğretmen
Bu konuyu anladın mı, yoksa açıklamamda net olmayan bir yer var mı?
08:54:01
Öğrenci
Anladım
08:54:04
💭 AI Öğretmen
Şimdi diğer konuya geçiyoruz
08:54:12
AI Öğretmen
Bu derste eş anlamlı, yakın anlamlı, zıt anlamlı ve eş sesli (sesteş) sözcükler konularını öğrendik. Eş anlamlıların gereksiz kullanımı anlatım bozukluğuna yol açarken, ikilemeler anlatımı güçlendirir; yakın anlamlılar birbirine çok yakın ama tam aynı olmayan kelimelerdir; zıt anlamlılar ise birbirinin tam tersi anlamları taşır; eş sesliler ise yazılış ve okunuşları aynı ama anlamları farklı kelimelerdir. Bu konularla ilgili sorunuz var mı?
08:55:17
Öğrenci
Yok.
08:55:20
AI Öğretmen
Bir sonraki derste görüşmek üzere!

Voltran Okul Analiz Sistemi