← Geri Ana Sayfa / REYHAN ŞAYAKCI / Oturum Detayları

AI Etüt Oturumu

Oturum Bilgileri

Başlangıç
11 January 2026, 20:05
Bitiş
11 January 2026, 20:20
Süre
15 dakika
Durum
Tamamlandı

📜 Oturum Detayları

20:05:25
Öğrenci
Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
20:05:27
💭 AI Öğretmen
Harika, başlıyoruz
20:05:29
AI Öğretmen
Türkçede kullandığımız sözcükler, bulundukları duruma yani hangi cümlede ya da hangi bağlamda kullanıldıklarına göre anlam açısından farklı sınıflara ayrılır.
20:05:30
AI Öğretmen
Bir sözcüğün herkes tarafından bilinen, sözlükte ilk olarak yer alan ve akla ilk gelen anlamına gerçek anlam denir.
20:05:32
AI Öğretmen
Bir sözcük temel anlamının dışında, ona benzer bir özelliğe dayandırılarak yeni bir anlam kazanırsa bu yeni anlamına yan anlam diyoruz, ancak bu yan anlam hâlâ temel anlamdan çok uzak değildir.
20:05:34
AI Öğretmen
Bazı sözcükler ise bilim, sanat, spor, meslek ya da teknik konularda, belirli bir kavrama özel olarak kullanılır ve o zaman terim anlam kazanmış olur.
20:05:35
AI Öğretmen
Yani aynı sözcük, cümle içinde bulunduğu yere göre gerçek, yan ya da terim anlam taşıyabilir.
20:05:36
AI Öğretmen
Bu üç farklı anlam türünü bilmemiz, cümlelerdeki sözcüklerin görevini ve anlatılmak isteneni daha iyi anlamamıza yardımcı olur.
20:05:37
AI Öğretmen
Anlattığım kısmı anladın mı?
20:06:23
Öğrenci
Anladım
20:06:25
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
20:06:25
❓ Soru basic
Aşağıdaki görselde “perde” sözcüğü üç farklı cümle içinde kullanılmıştır. ![Figure](https://pajxpzsolirfrzhpksii.supabase.co/storage/v1/object/public/question-images/question_08a14fc4-56eb-4690-afb1-30a287ebd7f8.png) Bu görselden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
20:06:35
Öğrenci
Cevabım C Şıkkıdır.
20:06:35
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
20:06:40
AI Öğretmen
Verdiğin C şıkkı yanlıştır.
20:06:41
AI Öğretmen
Doğru cevap B şıkkıdır: “Bazı sözcükler hem gerçek hem mecaz hem de terim anlama sahip olabilir.”
20:06:44
AI Öğretmen
Görselde sadece “perde” kelimesinin bu üç anlamda da kullanılabildiği gösteriliyor; buradan tüm sözcükler için (C şıkkındaki gibi) genelleme yapılamaz. Muhtemel karışıklık, tek bir örnekten yola çıkarak bütün sözcüklerin de aynı özelliğe sahip olduğunu sanmandan kaynaklanmış olabilir. Dolayısıyla doğru cevap B şıkkıdır.
20:06:45
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
20:07:14
Öğrenci
Olur, devam edelim
20:07:15
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
20:07:22
AI Öğretmen
Sözcükler, dilde anlam taşıyan en küçük birimler arasında bulunur ve cümlelerin kurulmasında temel görev üstlenir.
20:07:23
AI Öğretmen
Bazı sözcükler, tek başına kullanıldıklarında bile bir ya da birden fazla anlamı karşılayabilirler.
20:07:24
AI Öğretmen
Bazı sözcüklerin ise tek başına belirgin bir anlamı yoktur; bu tür sözcükler, ancak cümle içinde, diğer sözcüklerle kurdukları ilişki sayesinde anlam kazanırlar.
20:07:25
AI Öğretmen
Türkçede sözcük anlamları, kullanım bağlamına göre üç grupta incelenir: gerçek anlam, mecaz anlam ve terim anlam.
20:07:26
AI Öğretmen
Gerçek anlam, bir sözcüğün varlıkları ve durumları doğrudan adlandırdığı ilk ve temel anlamdır.
20:07:28
AI Öğretmen
Mecaz anlam, sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşarak benzetme veya çağrışım yoluyla kazandığı yeni anlamdır.
20:07:29
AI Öğretmen
Terim anlam ise bilim, sanat, spor gibi belirli alanlarda bulunan kavramları karşılayan özel anlamdır.
20:07:30
AI Öğretmen
Aynı sözcük, kullanıldığı bağlama göre bu üç anlam türünden biriyle kullanılabilir.
20:07:30
AI Öğretmen
Anlattıklarımı bu kısmına kadar anladın mı?
20:08:25
Öğrenci
Anladım
20:08:28
💭 AI Öğretmen
Hadi devam edelim
20:08:28
Görsel
Görsel
20:08:31
AI Öğretmen
Gerçek anlam, bir kelimenin hiçbir şekilde mecaz yani farklı bir anlam taşımadan, doğrudan doğruya bir nesneyi, kavramı veya durumu anlattığı anlamıdır.
20:08:32
AI Öğretmen
Bir kelimenin hem temel anlamı hem de bu temel anlamdan zamanla ortaya çıkan yan anlamları, gerçek anlam başlığı içinde düşünülür.
20:08:33
AI Öğretmen
Temel anlam, bir sözcüğün akla ilk gelen, zihinde hemen canlanan ve genellikle en çok kullanılan anlamıdır.
20:08:34
AI Öğretmen
Sözlüklerde bir kelimenin temel anlamı, ilgili başlığın altında genellikle birinci sırada yani "1." olarak yazılır.
20:08:35
AI Öğretmen
Temel anlam, bir kelimenin anlam dünyasının merkezindedir. Yani diğer yan anlamlar da bu merkezden, çağrışım veya benzerlik yoluyla ortaya çıkar.
20:08:36
AI Öğretmen
Gerçek anlam ve temel anlam kavramlarını anladınız mı?
20:09:29
Öğrenci
Anladım
20:09:32
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
20:09:32
❓ Soru basic
I. Bu işlere beni karıştırma, başımı yakacaksın. II. Mangal yapmak için ateşi yaktı. III. Onun bu sözleri içimi yaktı. IV. Tiyatroya geç gidince biletini yaktı. Bu cümlelerin hangisinde “yakmak” sözcüğü gerçek anlamda kullanılmıştır?
20:09:39
Öğrenci
Cevabım A Şıkkıdır.
20:09:39
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
20:09:44
AI Öğretmen
Verdiğin cevap (A şıkkı) yanlış.
20:09:45
AI Öğretmen
“Yakmak” sözcüğü yalnızca II. cümlede “ateşi yakmak” ifadesiyle gerçek anlamında (ateşi tutuşturmak) kullanılmıştır; bu yüzden doğru cevap B şıkkıdır.
20:09:48
AI Öğretmen
Muhtemelen “başımı yakacaksın” ifadesindeki “yakmak” fiilini gerçek gibi düşünmüş olabilirsin, ama burada “zor duruma sokmak” anlamında mecaz kullanılmıştır. Dolayısıyla doğru cevap B şıkkıdır.
20:09:48
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
20:10:22
Öğrenci
Olur, devam edelim
20:10:23
💭 AI Öğretmen
Tamam, devam ediyoruz
20:10:32
AI Öğretmen
Temel anlam, bir kelimenin sözlükte ilk olarak verilen ve en önemli olan anlamıdır.
20:10:34
AI Öğretmen
Bu anlam, kelimenin varlıkları veya durumları en açık ve doğrudan şekilde adlandırmasını sağlar.
20:10:35
AI Öğretmen
"Anahtar" kelimesi bir isimdir ve temel anlamı olarak "kilidi açıp kapamak için kullanılan araç" demektir.
20:10:37
AI Öğretmen
"Kapının üzerinde bir halkaya asılı anahtarlar vardı." cümlesinde, anahtar kelimesi kilidi açıp kapamaya yarayan araç anlamında kullanıldığı için burada temel anlamında yer almaktadır.
20:10:38
AI Öğretmen
"Kanat" kelimesi de bir isimdir ve temel anlamı kuşlarda ve böceklerde uçmaya yarayan organdır.
20:10:39
AI Öğretmen
"Kuş, kanatlarını iyice gererek gökyüzünde süzülüyordu." cümlesinde kanat kelimesi, kuşun uçmasını sağlayan organı anlatıyor ve temel anlamında kullanılmış oluyor.
20:10:40
AI Öğretmen
Temel anlam kavramını ve örneklerini anladınız mı?
20:11:25
Öğrenci
Anladım
20:11:28
💭 AI Öğretmen
Hadi devam edelim
20:11:30
AI Öğretmen
Yan (yakıştırma) anlam, bir kelimenin temel anlamından yola çıkarak, görünüş veya görev benzerliği nedeniyle kazandığı yeni anlamdır.
20:11:31
AI Öğretmen
Yani bir sözcük, asıl anlamını kaybetmeden, bir şeye ya da duruma benzediği için başka varlık ya da durumu da anlatabilir.
20:11:33
AI Öğretmen
"Kanat" kelimesi, kuşlarda ya da böceklerde uçmayı sağlayan uzuv anlamında temel anlamındadır.
20:11:35
AI Öğretmen
Ancak, bir uçağın havada durmasını sağlayan yatay yüzey için de "kanat" kelimesi kullanılır, çünkü uçağın bu parçası da tıpkı kuş kanadı gibi uçağın havada kalmasına yardımcı olur.
20:11:36
AI Öğretmen
"Sağ kanadında yaşanan problem yüzünden uçak zorunlu iniş yaptı." cümlesindeki "kanat" kelimesi işte bu anlamda, yani yan anlamda kullanılmıştır.
20:11:38
AI Öğretmen
" Ayak" kelimesi, bacakların bilekten aşağıda bulunan ve yere dokunan kısmı olarak temel anlamdadır.
20:11:40
AI Öğretmen
Ama ayrıca, bir nesnenin yerde durmasını sağlayan destek bölümlerine de "ayak" denir, örneğin sehpanın altındaki, yere değen parçalar.
20:11:41
AI Öğretmen
"Sehpanın bir ayağı kırılmış." derken, burada "ayak" sözcüğü sehpanın yere basan bölümü anlamında, biçim ve görev benzerliğinden dolayı yan anlamda kullanılmıştır.
20:11:42
AI Öğretmen
Anlattığım yan anlam konusunu anladın mı?
20:12:42
Öğrenci
Anladım
20:12:45
💭 AI Öğretmen
Hadi devam edelim
20:12:46
Görsel
Görsel
20:12:48
AI Öğretmen
Terim anlam, bir kelimenin bilim, sanat, spor ya da belirli bir meslek alanına özgü kavramları karşılamak için kazandığı özel anlamdır.
20:12:49
AI Öğretmen
Günlük hayatta kullandığımız bir kelime, eğer özel bir bilgi alanında teknik bir kavramı anlatmak için kullanılıyorsa, bu durumda terim olur.
20:12:50
AI Öğretmen
Örneğin "hız" kelimesine bakalım.
20:12:51
AI Öğretmen
"Günlük konuşmada yağmur hızını artırdı" dediğimizde, hız burada özel bir anlam taşımaz ve terim olmaz.
20:12:53
AI Öğretmen
Ama "Alınan yolun harcanan zamana oranı hızı verir" cümlesinde, fizik alanında özel bir kavramdan söz edildiği için hız burada bir fizik terimi olur.
20:12:54
AI Öğretmen
Bir kelimenin terim olup olmaması, o kelimenin kullanıldığı alan ve cümlede taşıdığı özel anlam ile belirlenir.
20:12:55
AI Öğretmen
Terim anlamıyla ilgili anlattıklarımı anladın mı?
20:13:34
Öğrenci
Anladım
20:13:36
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
20:13:37
❓ Soru basic
I. Rıdvan, muhteşem bir pasla Tanju'yu gördü. II. Şu karşıdaki tepeleri görüyor musun? III. İkramiyeyi alınca bizi de görürsün artık. IV. Evimiz ancak öğleye kadar güneş görüyor. Yukarıdaki cümlelerin hangisinde “görmek” sözcüğü terim anlamda kullanılmıştır?
20:13:42
Öğrenci
Cevabım C Şıkkıdır.
20:13:42
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
20:13:47
AI Öğretmen
Verdiğin cevap C şıkkı, bu yanlış. Doğru cevap A şıkkıdır (I. cümle).
20:13:50
AI Öğretmen
“I. Rıdvan, muhteşem bir pasla Tanju'yu gördü.” cümlesinde “görmek”, futbolda pas atılacak oyuncuyu fark etmek anlamında, yani spor alanına özgü bir terim olarak kullanılmıştır.
20:13:51
AI Öğretmen
Senin işaretlediğin III. cümledeki “görmek” ise “hatırlamak, ilgilenmek” anlamında mecazdır; bu yüzden terim anlam sayılmaz. Dolayısıyla doğru cevap A şıkkıdır.
20:13:51
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
20:14:15
Öğrenci
Olur, devam edelim
20:14:16
💭 AI Öğretmen
Hemen devam ediyorum
20:14:24
AI Öğretmen
Sözcükler, kullanıldıkları cümleye göre farklı anlamlar taşıyabilirler.
20:14:25
AI Öğretmen
Bir kelime, cümlede **temel anlam**, **yan anlam** veya **terim anlam** kazanabilir.
20:14:26
AI Öğretmen
Temel anlam, bir kelimenin ilk akla gelen, herkes tarafından bilinen, gerçek ve genelde sözlükte ilk verilen anlamıdır.
20:14:28
AI Öğretmen
Örneğin “Bebek eline geçirdiği her şeyi ağzına atıyordu.” cümlesinde “el” kelimesi, herkesin bildiği vücut parçası anlamında yani temel anlamda kullanılmıştır.
20:14:29
AI Öğretmen
Yan anlamda ise kelime, temel anlamıyla bir ilişki kurularak, benzerlik veya yakınlık yoluyla yeni bir anlam kazanır.
20:14:30
AI Öğretmen
Mesela “Kitaplar, çekmecenin üst gözünde.” cümlesinde “göz”, çekmecenin bölmesi anlamına gelir ki burada temel anlamdan hareketle yan anlam oluşmuştur.
20:14:32
AI Öğretmen
Ayrıca “Elimdeki bütün parayı bu eve yatırdım.” cümlesindeki “yatırmak” fiili de “parasını bir işe bağlamak” anlamında yan anlamla kullanılmıştır.
20:14:33
AI Öğretmen
Terim anlam ise bilim, sanat, spor ya da meslek gibi özel alanlarda, o alanın kavramlarını anlatmak için kullanılan özel anlamlara denir.
20:14:34
AI Öğretmen
Örneğin “Ressam şövalede daha rahat resim yapıyor.” cümlesindeki “şövale” kelimesi, resim sanatında kullanılan özel bir terimdir.
20:14:36
AI Öğretmen
Bir kelime, bulunduğu cümleye ve alanına göre temel, yan ya da terim anlamda kullanılabilir ve bu şekilde anlamı değişebilir.
20:14:36
AI Öğretmen
Anlattıklarımızı anladın mı?
20:16:05
Öğrenci
Anladım
20:16:08
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
20:16:08
❓ Soru basic
Bir sözcüğün spor, sanat ve bilim alanlarına ait özel anlamlarına terim anlam denir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde “doğru” sözcüğü terim anlamıyla kullanılmıştır?
20:16:26
Öğrenci
Cevabım D Şıkkıdır.
20:16:26
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
20:16:31
AI Öğretmen
Verdiğin cevap (D şıkkı) ne yazık ki yanlış.
20:16:32
AI Öğretmen
Doğru cevap B şıkkıdır: “Tahtaya çizdiği doğru üzerine sırayla sayıları yerleştirdi.”
20:16:34
AI Öğretmen
B seçeneğinde “doğru”, matematikte kullanılan bir geometri terimi (iki ucu sonsuza giden çizgi) anlamındadır; bu nedenle terim anlamdır.
20:16:36
AI Öğretmen
Büyük ihtimalle D şıkkındaki “doğru”yu “gerçek, doğru bilgi” anlamıyla karıştırdın; bu ise günlük anlamdır, terim değildir. Dolayısıyla doğru cevap B şıkkıdır.
20:16:36
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
20:17:01
Öğrenci
Olur, devam edelim
20:17:02
💭 AI Öğretmen
Hmm
20:17:09
Görsel
Görsel
20:17:12
AI Öğretmen
Mecaz (değişmece) anlam, bir kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı, daha soyut bir özellik taşıyan yeni anlamdır.
20:17:13
AI Öğretmen
Burada, kelime artık temel anlamıyla doğrudan ilişkili olmaz, çağrışım veya benzetme yoluyla yeni bir anlam kazanır.
20:17:15
AI Öğretmen
Sözlüklerde kelimelerin mecaz anlamları genellikle “mec.” kısaltmasıyla gösterilir.
20:17:15
AI Öğretmen
Anahtar kelimesi, temel anlamıyla bir kilidi açmaya veya kapamaya yarayan nesnedir.
20:17:17
AI Öğretmen
Ama mecaz anlamda, anahtar kelimesi “vesile, araç, vasıta” gibi, bir şeyi sağlayan öğe anlamında kullanılır.
20:17:18
AI Öğretmen
Mesela, “Azim, başarının anahtarıdır.” cümlesinde anahtar kelimesi, başarıya ulaşmayı sağlayan şey yani vesile veya araç anlamında kullanılmıştır ve mecaz anlam taşır.
20:17:20
AI Öğretmen
Kanat kelimesi ise gerçek anlamında, kuşların veya bazı hayvanların uçmaya yarayan organıdır.
20:17:22
AI Öğretmen
Mecaz anlamda ise, özellikle “kol kanat germek” ifadesinde korumak, himaye etmek, yani birini gözetip kollamak anlamında kullanılır.
20:17:25
AI Öğretmen
Örneğin, “Fatih Sultan Mehmet; yazarlara, şairlere, ressamlara kol kanat geren bir padişahtı.” cümlesinde kol kanat geren ifadesi, sanatçıları koruyup onlara destek olan anlamında kullanılmıştır, bu da mecaz anlam örneğidir.
20:17:26
AI Öğretmen
Mecaz anlam konusunu anladın mı, yoksa açıklamamı daha detaylı yapmamı ister misin?
20:18:37
Öğrenci
Anladım
20:18:40
💭 AI Öğretmen
Hmm
20:18:40
❓ Soru basic
Bu kitap seni sardı galiba, yanından ayırmıyorsun. Bu cümlede “sarmak” sözcüğü aşağıdaki anlamlardan hangisiyle kullanılmıştır?
20:18:49
Öğrenci
Cevabım D Şıkkıdır.
20:18:50
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
20:18:53
AI Öğretmen
Verdiğin cevap yanlış. Doğru cevap B şıkkıdır.
20:18:55
AI Öğretmen
Bu cümlede “Bu kitap seni sardı” ifadesi, kitabın kişiyi etkilediğini, hoşuna gittiğini ve elinden düşürmediğini anlatıyor; yani “hoşuna gitmek, zevkini okşamak” anlamı var.
20:18:58
AI Öğretmen
Muhtemelen “sarmak” kelimesini günlük hayatta “etrafını sarmak, çevrelemek” anlamıyla sık duyduğun için D şıkkına yöneldin, ama burada fiziksel değil mecaz bir kullanım söz konusu. Dolayısıyla doğru cevap B şıkkıdır.
20:18:58
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
20:19:26
Öğrenci
Olur, devam edelim
20:19:27
💭 AI Öğretmen
Hmm
20:19:39
AI Öğretmen
Bu derste sözcüklerin anlam türlerini öğrendik; gerçek anlamın temel ve yan anlamları kapsadığını, terim anlamın ise bilim, sanat ve spor gibi özel alanlarda kullanıldığını gördük. Ayrıca mecaz anlamın gerçek anlamdan uzaklaşıp yeni ve soyut bir anlam kazandırdığını inceledik. Anlattıklarım hakkında soruların var mı?
20:20:06
Öğrenci
yok
20:20:14
AI Öğretmen
Bir sonraki derste görüşmek üzere!

Voltran Okul Analiz Sistemi