← Geri Ana Sayfa / NİL DEFNE KÖSE / Oturum Detayları

AI Etüt Oturumu

Oturum Bilgileri

Başlangıç
24 February 2026, 15:22
Bitiş
Devam ediyor
Süre
22 dakika
Durum
Devam Ediyor

📜 Oturum Detayları

15:23:06
Öğrenci
Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
15:23:07
💭 AI Öğretmen
Güzel, başlayalım
15:23:07
Görsel
Görsel
15:23:10
AI Öğretmen
Geçişli fiiller, nesne alabilen fiillerdir ve cümlede nesne-yüklem ilişkisine göre geçişli çatıda değerlendirilir.
15:23:12
AI Öğretmen
Bir cümlenin yüklemini tek başına düşünürüz; yüklemden önce “onu” sözcüğünü getirebiliyorsak o yüklem, yani fiil, geçişli kabul edilir.
15:23:17
AI Öğretmen
“Bu kitabı üç günde bitirdim.” cümlesine bakalım; bu cümlede “(onu) bitirdim” diyebildiğimiz için fiil geçişlidir.
15:23:19
AI Öğretmen
Aynı cümledeki “Bu kitabı” sözü, nesne belirtme hâli eki olan (-ı) ekini aldığı için belirtili, yani B’li nesne örneğidir.
15:23:21
AI Öğretmen
“Doğum günü için ona da bir hediye aldık.” cümlesine baktığımızda da “(onu) aldık” diyebildiğimiz için fiil yine geçişlidir.
15:23:24
AI Öğretmen
Bu cümledeki “bir hediye” sözü ise belirtme hâli eki almadığı için belirtisiz, yani B’siz nesne sayılır.
15:23:26
AI Öğretmen
“Kitaplarını yine okulda unuttum.” cümlesinde “(onu) unuttum” diyebildiğimiz için bu cümlenin fiili de geçişlidir.
15:23:28
AI Öğretmen
Burada “kitaplarını” kelimesi belirtme hâli eki aldığı için B’li nesne ile kurulmuş bir cümle örneğidir.
15:23:29
AI Öğretmen
Anlattıklarımı bu kadarla anladınız mı?
15:23:40
Öğrenci
Evet, kaldığımız yerden devam edelim hocam!
15:23:40
💭 AI Öğretmen
En son kaldığımız yeri hızlıca bir tekrar edelim
15:23:40
Görsel
Görsel
15:23:42
AI Öğretmen
Geçişli fiiller, cümlede nesne alan fiillerdir ve nesne ile yüklem arasındaki ilişkiye göre geçişli çatı içinde değerlendirilir.
15:23:44
AI Öğretmen
Bir cümlenin yüklemini yalnız başına düşünürüz ve yüklemden hemen önce “onu” kelimesini getirebiliyorsak, o yüklem geçişli sayılır.
15:23:48
AI Öğretmen
“Bu kitabı üç günde bitirdim.” cümlesine bakalım, “(onu) bitirdim” diyebildiğimiz için buradaki “bitirdim” fiili geçişlidir.
15:23:51
AI Öğretmen
Aynı cümlede “kitabı” sözcüğü, nesne belirtme hâli eki olan -ı ekini aldığı için bu nesne, belirtili nesne yani B’li nesne örneğidir.
15:23:53
AI Öğretmen
“Doğum günü için ona da bir hediye aldık.” cümlesinde de “(onu) aldık” diyebildiğimiz için “aldık” fiili geçişlidir.
15:23:56
AI Öğretmen
Bu cümledeki “bir hediye” sözcüğü nesnedir fakat belirtme hâli eki almadığı için belirtisiz nesne, yani B’siz nesne kabul edilir.
15:23:59
AI Öğretmen
“Kitaplarını yine okulda unuttum.” cümlesine baktığımızda “(onu) unuttum” diyebildiğimiz için “unuttum” fiili de geçişli bir fiildir.
15:24:01
AI Öğretmen
Buradaki “kitaplarını” sözcüğü, belirtme hâli eki aldığı için B’li nesne ile kurulmuş bir cümle örneğidir.
15:24:01
AI Öğretmen
Şimdi geçişli fiiller ve nesne türleri hakkında daha iyi anladınız mı?
15:25:06
Öğrenci
Evet anladım.
15:25:08
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
15:25:08
❓ Soru medium
Geçişli bir fiilin cümlede belirtili ya da belirtisiz nesne alması, fiilin geçişlilik özelliğini değiştirir mi? Metindeki örneklerden yola çıkarak bu durumu açıklayınız.
15:25:32
Öğrenci
Bir ipucu verir misiniz hocam?
15:25:34
💭 AI Öğretmen
Hemen bakıyorum
15:25:36
AI Öğretmen
Geçişli bir fiilin temel özelliği nedir, fiilin nesne alabilme durumu nasıl belirlenir sizce?
15:25:37
AI Öğretmen
Bir cümlede nesne belirtili ya da belirtisiz olabilir, peki bu nesnenin biçimi fiilin geçişliliğini nasıl etkiler?
15:25:39
AI Öğretmen
Örnek cümlelerde "onu" kelimesini fiilin önüne getirerek deneme yaparsanız, fiilin geçişli olup olmadığını nasıl anlarsınız?
15:25:58
Öğrenci
Cevabım: hayır değiştirmez
15:25:58
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
15:26:07
AI Öğretmen
Cevabın çok yerinde; “hayır değiştirmez” diyerek fiilin geçişlilik özelliğinin nesnenin belirtili ya da belirtisiz olmasından etkilenmediğini doğru yakalamışsın. Önemli olan fiilin “onu” zamirini alabilme potansiyeline sahip olmasıdır, nesnenin türü bu özelliği değiştirmez. Therefore, the correct answer is hayır, değiştirmez.
15:26:07
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
15:26:30
Öğrenci
Olur, devam edelim
15:26:31
💭 AI Öğretmen
Hmm
15:26:42
Görsel
Görsel
15:26:44
AI Öğretmen
Geçişsiz fiiller, nesne alamayan fiillerdir.
15:26:46
AI Öğretmen
Yani bu fiillerin yanında “kimi, neyi?” sorusuna cevap veren bir nesne bulunmaz.
15:26:48
AI Öğretmen
Yüklem tek başına düşünüldüğünde, yüklemin başına “onu” sözcüğü getirilemiyorsa fiil geçişsiz kabul edilir.
15:26:51
AI Öğretmen
Başka bir deyişle, fiilin hemen önüne “onu” kelimesini koyup deneme yaptığımızda, cümle kulağa düzgün gelmiyorsa bu fiil geçişsizdir.
15:26:55
AI Öğretmen
“Zor günlerimizde bize hep o yardım etti.” cümlesinde “(onu) yardım etti” denemesi yapılamadığı için yüklem geçişsizdir.
15:26:58
AI Öğretmen
Burada “yardım etti” fiilinin önüne “onu” getirdiğimizde anlamlı ve doğru bir kullanım oluşmadığından, “yardım etti” geçişsiz fiildir.
15:27:01
AI Öğretmen
“Çocuğun kolu dünkü kazada kırılmış.” cümlesinde de “(onu) kırılmış” kullanımı mümkün olmadığından fiil geçişsizdir.
15:27:03
AI Öğretmen
Aynı şekilde “O günkü törene annesi ve ablasıyla katılmıştı.” örneğinde de “(onu) katılmıştı” denemesi yapılamadığı için fiil geçişsizdir.
15:27:04
AI Öğretmen
Bir fiilin geçişli sayılması için nesne alabilir nitelikte olması yeterlidir.
15:27:05
AI Öğretmen
Yani bu fiilin anlamca bir nesneyle kullanılmaya uygun olması gerekir; cümlede o an nesne bulunmasa bile fiil geçişli kabul edilir.
15:27:06
AI Öğretmen
Nesnenin cümlede mutlaka yer alması gerekmez; önemli olan fiilin nesne alabilme özelliğidir.
15:27:07
AI Öğretmen
Bu durumda da pratik kontrol, fiilin başına “onu” getirmektir.
15:27:10
AI Öğretmen
Eğer fiilin önüne “onu” getirince cümle kurulabiliyor ve kulağa doğal geliyorsa, fiil geçişli sayılır.
15:27:11
AI Öğretmen
Örneğin “Ali dün mutlaka senden öğrenmiştir.” cümlesinde “(onu) öğrenmiştir” denebildiği için yüklem geçişlidir.
15:27:13
AI Öğretmen
Burada cümlede açık bir nesne yoktur ama “onu öğrenmiştir” denebilmesi, “öğrenmek” fiilinin geçişli olduğunu gösterir.
15:27:15
AI Öğretmen
“Bütün gece okudum.” cümlesinde de “(onu) okudum” diyebildiğimiz için yüklem geçişlidir.
15:27:17
AI Öğretmen
Yani “onun” yerine kitap, mektup gibi bir nesne gelebilir; bu da “okumak” fiilinin nesne alabildiğini gösterir.
15:27:19
AI Öğretmen
“Sen de yaz.” cümlesinde “(onu) yaz” denebildiği için yüklem geçişlidir.
15:27:21
AI Öğretmen
Bu örneklerde yüklemler geçişli olduğu hâlde cümlelerde nesne kullanılmamıştır, fakat fiillerin nesne alabilir özelliği onları geçişli yapar.
15:27:21
AI Öğretmen
Anlattığım kısımlar senin için anlaşılır oldu mu?
15:28:48
Öğrenci
Anladım
15:28:51
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
15:28:51
❓ Soru medium
Bir cümlenin içinde nesne bulunmamasına rağmen o cümlenin yükleminin geçişli bir fiil olarak kabul edilmesini sağlayan temel ilke nedir? Bu durumu nasıl tespit edebileceğimizi açıklayınız.
15:29:06
Öğrenci
Bir ipucu verir misiniz hocam?
15:29:08
💭 AI Öğretmen
Hemen bir bakalım
15:29:10
AI Öğretmen
Bir cümlenin içinde nesne olmasa bile yüklemin geçişli sayılmasının temelinde ne yatar sizce?
15:29:12
AI Öğretmen
Peki, fiilin geçişli olup olmadığını anlamak için yüklemin önüne hangi kelimeyi getirip denemek faydalı olabilir?
15:29:13
AI Öğretmen
Bu deneme sonucunda ortaya çıkan anlamlılık ya da anlamsızlık, bize ne hakkında bilgi verir?
15:29:32
Öğrenci
Bir ipucu verir misiniz hocam?
15:29:34
💭 AI Öğretmen
Hemen bakıyorum
15:29:36
AI Öğretmen
Bir fiilin nesne alıp almadığını anlamak için hangi zamiri veya kelimeyi kullanarak fiilin önüne getirebiliriz?
15:29:38
AI Öğretmen
Bu denemeyi yaparken, fiilin anlamında ne gibi değişiklikler olup olmadığına nasıl karar veririz?
15:29:40
AI Öğretmen
Fiilin nesne alabilme potansiyeli, cümlede nesne bulunmasa bile nasıl anlaşılabilir sizce?
15:30:21
Öğrenci
Cevabım: neyi kimi ve ne sorularını sorarak
15:30:21
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
15:30:27
AI Öğretmen
Cevabın tam doğru değil; sadece “neyi, kimi, ne” sorularını söylemen yeterli olmuyor.
15:30:30
AI Öğretmen
Doğru olan ilke şu: Bir fiilin geçişli sayılmasını belirleyen şey, anlamca nesne alabilme POTANSİYELİDİR; cümlede o an nesne bulunmasa bile bu potansiyel varsa fiil geçişlidir.
15:30:36
AI Öğretmen
Bunu tespit etmek için yüklemin önüne “onu” zamirini getiririz; “onu + fiil” anlamlıysa fiil nesne alabiliyordur ve geçişlidir, anlamsızsa geçişsizdir. Sen muhtemelen sadece nesne bulma sorularını (neyi/kimi/ne) geçişliliğin temeli sanıp, bu “onu” testi ve potansiyel alma ilkesini atladın; dolayısıyla doğru cevap: “Fiilin anlamca nesne alabilme potansiyeline sahip olması ve bunun ‘onu’ zamiri ile denenmesi”dir.
15:30:36
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
15:31:15
Öğrenci
Olur, devam edelim
15:31:17
💭 AI Öğretmen
Pekala devam edelim
15:31:31
Görsel
Görsel
15:31:34
AI Öğretmen
Bazı fiiller, içinde bulundukları cümlede nesne alıp almadıklarına göre geçişli ya da geçişsiz olabilir.
15:31:36
AI Öğretmen
Yani aynı fiil, bir cümlede nesne alarak geçişli, başka bir cümlede nesne almadan geçişsiz kullanılabilir.
15:31:38
AI Öğretmen
Bu tür fiillerde fiilin geçişli olup olmaması, sözlükte yazan temel anlamından çok, cümlede kurduğu nesne-yüklem ilişkisine göre belirlenir.
15:31:40
AI Öğretmen
“Koş-” fiiline bakalım: “Sahipsiz at saatlerce koştu.” cümlesinde fiilden etkilenen bir nesne yok, bu yüzden “koştu” burada geçişsizdir.
15:31:43
AI Öğretmen
Ama “Yüz metreyi çok iyi bir dereceyle koştu.” cümlesinde “yüz metreyi” sözcüğü fiilden etkilenen nesnedir, bu yüzden “koştu” burada geçişlidir.
15:31:47
AI Öğretmen
“Geç-” fiili de buna benzer: “Selimiye'de karşı kıyıya bot ile geçtik.” cümlesinde fiilin etkilediği bir nesne yoktur, bu yüzden “geçtik” geçişsizdir.
15:31:50
AI Öğretmen
“Önümüzdeki kalabalığı hızla geçtik.” cümlesinde ise “önümüzdeki kalabalığı” nesnedir, bu nedenle “geçtik” fiili bu cümlede geçişlidir.
15:31:53
AI Öğretmen
Aynı durum “sür-” fiili için de geçerlidir: “Bu tarlayı dedem ile sürdük.” cümlesinde “bu tarlayı” nesnesi vardır, bu yüzden “sürdük” geçişlidir.
15:31:56
AI Öğretmen
“Oynanan tenis maçı uzun sürdü.” cümlesinde ise fiilin etkilediği bir nesne yoktur, bu nedenle “sürdü” geçişsizdir.
15:31:59
AI Öğretmen
“Gez-” fiilinde de aynı değişikliği görürüz: “Çeşme'yi yarım saatte gezdik.” cümlesinde “Çeşme'yi” nesnedir, bu yüzden “gezdik” geçişlidir.
15:32:02
AI Öğretmen
“Kemeraltı'nda saatlerce gezdik.” cümlesinde ise fiilin etkilediği bir nesne yoktur, dolayısıyla “gezdik” bu cümlede geçişsizdir.
15:32:03
AI Öğretmen
Bu açıklamayı anladın mı?
15:33:21
Öğrenci
Ben buradaki amacı anlamadım.
15:33:24
💭 AI Öğretmen
Güzel, açıklayayım
15:33:34
AI Öğretmen
Buradaki amaç, bazı fiillerin kullanıldıkları cümleye göre geçişli ya da geçişsiz olabileceğini göstermek. Yani bir fiil, bazı cümlelerde nesne alarak geçişli olurken, başka cümlelerde nesne almadan geçişsiz olabilir. Bu durum, fiilin anlamından çok cümledeki nesne-yüklem ilişkisine bağlıdır. Örneğin “koşmak” fiili nesne almadığında geçişsiz, nesne aldığında ise geçişli olur. Anlatılan bu esnekliği kavraman önemli, anladın mı?
15:34:04
Öğrenci
Anladım
15:34:08
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
15:34:09
❓ Soru medium
Bir fiilin, kullanıldığı cümleye göre hem geçişli hem de geçişsiz olabilmesinin altında yatan temel ilkeyi açıklayınız ve bu durumu metinde verilmeyen bir fiil kullanarak, kendi oluşturacağınız iki cümleyle örneklendiriniz.
15:36:32
Öğrenci
Cevabım: temel ilke fiillerin ek alarak geçişliyken geçişsiz yada geçişsizken geçişli olamasın sağlamak. örnek bulamadim
15:36:33
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
15:36:41
AI Öğretmen
Cevabın yanlış; çünkü temel ilke, fiilin ek alması değil, cümlede nesne alıp almamasıdır.
15:36:43
AI Öğretmen
Doğru açıklama: Bir fiilin geçişli/geçişsiz olması, sözlükteki anlamına değil, cümlede kendisine “neyi/kimi?” sorularına cevap veren bir nesne bağlanıp bağlanmamasına bağlıdır; nesne varsa geçişli, yoksa geçişsizdir.
15:36:51
AI Öğretmen
Örneğin “açmak” fiiliyle: “Pencereyi **açtı**.” (Neyi açtı? Pencereyi → geçişli) / “Hava birden **açtı**.” (Nesne yok → geçişsiz). Buradaki yaygın yanılgı, fiilin geçişliliğini sadece aldığı eklerle (örn. -ı, -dir vb.) açıklamaya çalışmak ve cümlede nesne olup olmadığını gözden kaçırmaktır; dolayısıyla doğru cevap, fiilin cümlede nesneyle kurduğu ilişkiye göre geçişli/geçişsiz olduğudur.
15:36:51
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
15:37:33
Öğrenci
Olur, devam edelim
15:37:34
💭 AI Öğretmen
Pekala devam edelim
15:37:43
Görsel
Görsel
15:37:46
AI Öğretmen
Ettirgen fiil, geçişli bir fiilin geçişliliğini “-r, -t, -tir” ekleriyle artıran fiildir.
15:37:47
AI Öğretmen
Ettirgen çatıda özne işi bizzat yapmaz, işi bir başkasına yaptırır; yani cümlede bir “yaptırma” anlamı vardır.
15:37:49
AI Öğretmen
Örnek olarak “(onu) boyamış” fiili “-t” ekiyle “(onu) boyatmış” biçimine dönüşür.
15:37:50
AI Öğretmen
Yine “(onu) yazmış” fiili “-tır” ekiyle “(onu) yazdırmış” biçimine dönüşür.
15:37:52
AI Öğretmen
“(onu) içti” fiili ise “-r” ekiyle “(onu) içirdi” biçimine dönüşür.
15:37:53
AI Öğretmen
Bu örneklerin her ikisinde de fiil geçişlidir, yani fiiller nesne alabilmektedir.
15:37:54
AI Öğretmen
Ettirgen fiillerde ayrıca eylemin geçişlilik derecesinin artırılması söz konusudur.
15:37:55
AI Öğretmen
“Olay yerine hemen doktor çağırttım.” cümlesinde yüklem ettirgen çatılıdır.
15:37:57
AI Öğretmen
Burada “(onu) çağırdım” fiili, “(onu) çağırttım” biçimini almıştır.
15:37:57
AI Öğretmen
Bu cümlede çatı eki çıkarılsa bile fiilin geçişli olduğu görülür.
15:37:58
AI Öğretmen
Ettirgen fiil konusunu anladın mı?
15:38:38
Öğrenci
Anladım
15:38:40
💭 AI Öğretmen
Devam edelim şimdi
15:38:40
❓ Soru medium
Ettirgen bir fiilin, zaten geçişli olan bir fiile eklenerek oluşturulması ne anlama gelmektedir ve bu durum fiilin anlamını "geçişlilik derecesinin artırılması" bağlamında nasıl değiştirir?
15:39:29
Öğrenci
Cevabım: başkasına yaptırma anlamı sağlar
15:39:30
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
15:39:39
AI Öğretmen
Cevabın tam doğru değil; sadece "başkasına yaptırma" demek bu soruyu karşılamıyor. Ettirgen ek zaten geçişli olan bir fiile geldiğinde, özne işi doğrudan yapmaz, işi bir başkasına yaptıran konuma geçer; bu da eyleme yeni bir aracı (yapan kişi) ekler.
15:39:42
AI Öğretmen
Bu yüzden buna "geçişlilik derecesinin artırılması" denir; çünkü fiil artık özne → aracı kişi → nesne şeklinde daha karmaşık bir etki zinciri kurar (örn. "evi boyadı" → "evi boyattı").
15:39:47
AI Öğretmen
Büyük ihtimalle sen sadece ettirgenliğin genel anlamını (başkasına yaptırma) düşündün, ama sorunun asıl vurgusu zaten geçişli fiilde etki zincirinin ve aracı sayısının artmasıydı. Dolayısıyla doğru cevap: Ettirgen ek, geçişli fiilde özneyi "yaptıran" konumuna getirerek fiilin geçişlilik derecesini artırır; eylem artık bir aracı üzerinden nesneye yönelir.
15:39:47
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
15:40:37
Öğrenci
Olur, devam edelim
15:40:39
💭 AI Öğretmen
Tamam, devam edelim
15:40:45
Görsel
Görsel
15:40:50
AI Öğretmen
Oldurgan fiiller, geçişsiz fiillerin sonuna -r, -t, -tir ekleri getirilerek geçişli hâle dönüştürülmesiyle oluşan fiillerdir.
15:40:53
AI Öğretmen
Bu çatıda, normalde nesne almayan bir fiil bu ekleri alınca nesne alabilir duruma gelir ve böylece fiilin geçişliliği bu ekler sayesinde sağlanmış olur.
15:40:56
AI Öğretmen
Verilen örneklerde “(onu) çıktı → (onu) çıkardı”, “(onu) kızıyor → (onu) kızdırdı”, “(onu) büyüdü → (onu) büyüttü” dönüşümlerinde, başta nesne almayan geçişsiz fiillerin ek alarak geçişli bir yapıya geçtiği görülür.
15:40:59
AI Öğretmen
Oldurgan çatılı fiiller, aldıkları bu ekler sayesinde geçişli hâle geldikleri için, bir oldurgan fiil için aynı zamanda “geçişlidir” ifadesi de kullanılabilir.
15:41:01
AI Öğretmen
“Güzelim çiçeği iki günde soldurdun.” cümlesinde yüklem olan “soldurdun” fiili oldurgan çatılıdır.
15:41:04
AI Öğretmen
Çünkü “(onu) soldun” biçimi geçişsizken, ek alarak “(onu) soldurdun” biçimine dönüşmüş ve bu hâliyle geçişli, yani oldurgan olmuştur.
15:41:05
AI Öğretmen
Oldurgan fiillerle ilgili anlattıklarımızı anladın mı?
15:42:02
Öğrenci
Ben oldurgan fiilleri anlamadım. Tekrar anlatabilir misin hocam?
15:42:05
💭 AI Öğretmen
Hadi tekrar bakalım
15:42:05
🎥 Video
15:42:06
AI Öğretmen
Şimdi oldurgan fiiller konusunda daha iyi anladınız mı?
15:42:49
Öğrenci
Anladım
15:42:54
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
15:42:54
❓ Soru medium
Geçişsiz bir fiilin '-r, -t, -tir' eklerinden birini alarak oldurgan hâle gelmesi, fiilin cümledeki işlevini ve nesneyle olan ilişkisini nasıl değiştirir? Bu dönüşümü metinden bir örnekle açıklayınız.
15:44:01
Öğrenci
Cevabım: başkasına yaptırma anlamı katar örnek soldu\soldurdu
15:44:01
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
15:44:11
AI Öğretmen
Aferin, cevabın doğru yolda çünkü oldurgan eklerin “başkasına yaptırma” anlamı kattığını çok net yakalamışsın. Bu ekler fiili hem başkasına yaptırma anlamına getirir hem de geçişsizken geçişli yapıp nesne alabilir hâle dönüştürür; “soldu → soldurdu” örneğin de buna güzel bir örnek.
15:44:14
AI Öğretmen
Therefore, the correct answer is "Geçişsiz bir fiil, '-r, -t, -tir' eklerinden birini aldığında başkasına yaptırma anlamı kazanır ve geçişli hâle gelip nesne alabilir; örnek: 'soldu → soldurdu'."
15:44:14
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?

Voltran Okul Analiz Sistemi