← Geri Ana Sayfa / ZEYNEP BOĞA / Oturum Detayları

AI Etüt Oturumu

Oturum Bilgileri

Başlangıç
31 January 2026, 12:30
Bitiş
31 January 2026, 12:46
Süre
16 dakika
Durum
Tamamlandı

📜 Oturum Detayları

12:30:19
Öğrenci
Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
12:30:20
💭 AI Öğretmen
Harika, başlıyorum
12:30:21
AI Öğretmen
Türkçede sözcüklerin taşıdığı anlamlar, kullanım durumlarına göre sınıflandırılır.
12:30:22
AI Öğretmen
Bir sözcüğün herkes tarafından bilinen, sözlükte ilk verilen, akla ilk gelen temel anlamı gerçek anlam olarak adlandırılır.
12:30:24
AI Öğretmen
Sözcüğün temel anlamından hareketle, biçimsel ya da işlevsel benzerlik sonucu kazandığı yeni anlamları yan anlam olarak adlandırırız; bu anlamlar hâlâ gerçek anlam çerçevesi içindedir.
12:30:25
AI Öğretmen
Bilim, sanat, spor, meslek ve teknik alanlarda, belirli bir kavramı karşılamak üzere özelleşmiş biçimde kullanılan sözcükler ise terim anlam kazanmış olur.
12:30:26
AI Öğretmen
Böylece aynı sözcük, içinde yer aldığı cümleye ve bağlama göre gerçek, yan ya da terim anlamlı biçimde kullanılabilir.
12:30:27
AI Öğretmen
Bu üçlü ayrım, sözcüklerin cümle içindeki işlevini ve metnin iletisini doğru kavramamıza yardım eder.
12:30:28
AI Öğretmen
Anlattığım bu kısım senin için anlaşılır oldu mu?
12:31:14
Öğrenci
Anladım
12:31:16
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
12:31:17
❓ Soru basic
Aşağıdaki görselde “perde” sözcüğü üç farklı cümle içinde kullanılmıştır. ![Figure](https://pajxpzsolirfrzhpksii.supabase.co/storage/v1/object/public/question-images/question_08a14fc4-56eb-4690-afb1-30a287ebd7f8.png) Bu görselden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
12:31:37
Öğrenci
Cevabım A Şıkkıdır.
12:31:38
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
12:31:42
AI Öğretmen
Verdiğin cevap (A şıkkı) yanlış.
12:31:44
AI Öğretmen
Doğru cevap B şıkkıdır: “Bazı sözcükler hem gerçek hem mecaz hem de terim anlama sahip olabilir.”
12:31:46
AI Öğretmen
Görselde “perde” kelimesi önce gerçek (camdaki perde), sonra mecaz (gözlerine perde inmiş), sonra da terim anlamda (tiyatronun birinci perdesi) kullanılıyor; yani tek bir sözcükte üç anlam türü de var.
12:31:47
AI Öğretmen
Muhtemel karışıklık, A şıkkındaki “aldığı eklerden dolayı” ifadesi; oysa örneklerde ek değil, kelimenin kullanıldığı bağlam anlamı değiştiriyor. Dolayısıyla doğru cevap B şıkkıdır.
12:31:47
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
12:32:19
Öğrenci
Olur, devam edelim
12:32:21
💭 AI Öğretmen
Güzel, ilerleyelim
12:32:30
AI Öğretmen
Sözcükler, dilde anlam taşıyan en küçük birimler arasında yer alır ve cümlelerin kurulmasında temel görevi üstlenir.
12:32:31
AI Öğretmen
Bazı sözcükler, tek başına kullanıldıklarında bile bir ya da birden fazla anlamı karşılayabilen yapılardır.
12:32:33
AI Öğretmen
Buna karşılık, bazı sözcüklerin tek başına belirgin bir anlamı yoktur; bu tür sözcükler ancak cümle içinde, diğer sözcüklerle kurdukları ilişki sayesinde anlam kazanır.
12:32:33
AI Öğretmen
Türkçede sözcük anlamları, kullanım bağlamına göre gerçek anlam, mecaz anlam ve terim anlam olmak üzere üç grupta incelenir.
12:32:34
AI Öğretmen
Gerçek anlam, sözcüğün varlık ve durumları doğrudan adlandırdığı ilk ve temel anlamıdır.
12:32:36
AI Öğretmen
Mecaz anlam, bu gerçek anlamdan uzaklaşarak benzetme veya çağrışım yoluyla kazandığı yeni anlamı ifade eder.
12:32:36
AI Öğretmen
Terim anlam ise bilim, sanat, spor gibi belirli alanlarda kavramları karşılayan özel anlamı ifade eder.
12:32:37
AI Öğretmen
Aynı sözcük, bağlama göre bu üç anlam türünden biriyle kullanılabilir.
12:32:38
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anladın mı, yoksa açıklamamı istediğin bir kısım var mı?
12:33:31
Öğrenci
Anladım
12:33:34
💭 AI Öğretmen
Hadi devam edelim
12:33:34
Görsel
Görsel
12:33:37
AI Öğretmen
Gerçek anlam, bir sözcüğün hiçbir benzetme, mecaz, anlam kayması taşımadan, somut ya da soyut varlık ve durumları doğrudan karşılayan anlamlarının genel adıdır.
12:33:38
AI Öğretmen
Yani bir kelimenin hem temel anlamı hem de bu temel anlamdan zamanla ortaya çıkan yan anlamları, gerçek anlam başlığı içinde düşünülür.
12:33:38
AI Öğretmen
Temel anlam, bir sözcüğün varlıkları ve durumları adlandırmak için kullanılan, zihinde uyandırdığı ilk ve en yaygın anlamdır.
12:33:39
AI Öğretmen
Bir sözcük söylendiğinde akla ilk gelen bu temel anlam, sözlüklerde genellikle o kelimenin altında "1." numarayla gösterilir.
12:33:41
AI Öğretmen
Temel anlam, sözcüğün anlam alanının merkezini oluşturur; diğer yan anlamlar ise bu merkezden çağrışım ve benzerlik ilişkileriyle zamanla türeyip gelişir.
12:33:41
AI Öğretmen
Gerçek anlam ve temel anlam kavramlarını anladın mı?
12:34:25
Öğrenci
Anladım
12:34:28
💭 AI Öğretmen
Pekala, devam edelim
12:34:28
❓ Soru basic
I. Bu işlere beni karıştırma, başımı yakacaksın. II. Mangal yapmak için ateşi yaktı. III. Onun bu sözleri içimi yaktı. IV. Tiyatroya geç gidince biletini yaktı. Bu cümlelerin hangisinde “yakmak” sözcüğü gerçek anlamda kullanılmıştır?
12:34:41
Öğrenci
Cevabım B Şıkkıdır.
12:34:41
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
12:34:47
AI Öğretmen
Harika, “yakmak” fiilinin sadece II. cümlede gerçekten ateşi tutuşturma anlamında kullanıldığını doğru tespit etmişsin. Diğer cümlelerdeki “başını yakmak, içimi yakmak, biletini yakmak” ifadeleri ise mecaz anlamlıdır.
12:34:48
AI Öğretmen
Dolayısıyla doğru cevap B şıkkıdır.
12:34:48
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
12:35:06
Öğrenci
Olur, devam edelim
12:35:07
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
12:35:14
AI Öğretmen
Temel anlam, bir sözcüğün sözlükte yer alan ilk ve en temel anlamıdır.
12:35:15
AI Öğretmen
Bu temel anlam, varlıkların ve durumların doğrudan adlandırılmasını sağlar.
12:35:16
AI Öğretmen
"Anahtar" sözcüğü, isim türünde bir kelimedir.
12:35:17
AI Öğretmen
Bu kelimenin temel anlamı, "kilidi açıp kapamak için kullanılan araç, açar, açkı" şeklindedir.
12:35:18
AI Öğretmen
"Kapının üzerinde bir halkaya asılı anahtarlar vardı." cümlesinde geçen "anahtar" sözcüğü, kilidi açıp kapamaya yarayan araç anlamında kullanılmıştır.
12:35:19
AI Öğretmen
Bu yüzden bu cümlede "anahtar" sözcüğü temel anlamıyla yer almaktadır.
12:35:20
AI Öğretmen
"Kanat" sözcüğü de isim türünde bir kelimedir.
12:35:21
AI Öğretmen
"Kanat" sözcüğünün temel anlamı, "kuşlarda ve böceklerde uçmayı sağlayan organ"dır.
12:35:22
AI Öğretmen
"Kuş, kanatlarını iyice gererek gökyüzünde süzülüyordu." cümlesinde "kanat" sözcüğü, kuşun uçmasını sağlayan organı belirtmektedir.
12:35:23
AI Öğretmen
Bu nedenle bu cümlede de "kanat" sözcüğü temel anlamıyla kullanılmaktadır.
12:35:24
AI Öğretmen
Temel anlam kavramını ve örneklerini anladınız mı?
12:36:25
Öğrenci
Anladım
12:36:28
💭 AI Öğretmen
Hadi devam edelim
12:36:31
AI Öğretmen
Yan (yakıştırma) anlam, bir sözcüğün temel anlamından yola çıkarak, görünüş yani biçim bakımından ya da görev yani işlev bakımından benzerlik kurularak kazandığı yeni anlamdır.
12:36:33
AI Öğretmen
Burada sözcük, gerçek varlık ya da durumdan tamamen uzaklaşmaz, sadece benzerlik ilişkisi kurarak başka varlık ve durumları da adlandırmaya başlar.
12:36:35
AI Öğretmen
"Kanat" sözcüğü, kuşlarda ve böceklerde uçmayı sağlayan organ anlamıyla kullanıldığında bu, sözcüğün temel anlamıdır.
12:36:36
AI Öğretmen
Aynı "kanat" sözcüğü, bir uçağın havada durmasını sağlayan yatay yüzey için de kullanılır; burada ise görev benzerliği olduğu için sözcük yan anlam kazanmış olur.
12:36:38
AI Öğretmen
"Sağ kanadında yaşanan problem yüzünden uçak zorunlu iniş yaptı." cümlesinde "kanat" sözcüğü, bu yeni, yan anlamıyla kullanılmıştır.
12:36:39
AI Öğretmen
"Ayak" sözcüğü, bacakların bilekten aşağıda kalan ve yere basan bölümü için kullanıldığında temel anlamdadır.
12:36:41
AI Öğretmen
Bunun yanında, bazı nesnelerin yerden yüksekte durmasını sağlayan dayanak, destek bölümlerine de "ayak" denir.
12:36:42
AI Öğretmen
"Sehpanın bir ayağı kırılmış." cümlesinde "ayak" sözcüğü, hem şekil (biçim) hem de görev (işlev) benzerliği nedeniyle yan anlamda kullanılmıştır.
12:36:43
AI Öğretmen
Bu kısmı anladın mı?
12:37:40
Öğrenci
Anladım
12:37:44
💭 AI Öğretmen
Hadi devam edelim
12:37:44
Görsel
Görsel
12:37:46
AI Öğretmen
Terim anlam, bir sözcüğün bilim, sanat, spor ya da belirli bir meslek alanına özgü kavramları karşılamak üzere kazandığı özel anlamdır.
12:37:48
AI Öğretmen
Gündelik dilde kullanılan bir kelime, belirli bir bilgi alanında teknik bir kavramı karşılamak için kullanıldığında terim niteliği kazanır.
12:37:49
AI Öğretmen
"Hız" sözcüğü günlük konuşmada, "Yağmur hızını artırdı." örneğinde olduğu gibi sıradan bir nitelik bildirir ve terim değildir.
12:37:51
AI Öğretmen
Aynı sözcük, "Alınan yolun harcanan zamana oranı hızı verir." cümlesinde fizik bilim dalında tanımlanmış özel bir kavramı adlandırır ve bu kullanımında bir fizik terimi olur.
12:37:52
AI Öğretmen
Böylece bir kelimenin terim olup olmaması, ait olduğu alan ve cümlede yüklendiği özel kavrama göre belirlenir.
12:37:53
AI Öğretmen
Anlattığım kısım hakkında sorunuz veya anlamadığınız bir yer var mı?
12:41:16
Öğrenci
Anladım
12:41:19
💭 AI Öğretmen
Şimdi pekiştirelim
12:41:19
❓ Soru basic
I. Rıdvan, muhteşem bir pasla Tanju'yu gördü. II. Şu karşıdaki tepeleri görüyor musun? III. İkramiyeyi alınca bizi de görürsün artık. IV. Evimiz ancak öğleye kadar güneş görüyor. Yukarıdaki cümlelerin hangisinde “görmek” sözcüğü terim anlamda kullanılmıştır?
12:41:38
Öğrenci
Cevabım A Şıkkıdır.
12:41:38
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
12:41:43
AI Öğretmen
Harika, “görmek” fiilinin I. cümlede futbola özgü, pas atma sırasında takım arkadaşını fark etme anlamıyla bir terim olarak kullanıldığını çok iyi yakalamışsın. Böylece kelimenin spor alanına özgü özel anlamını, diğer cümlelerdeki gerçek ve mecaz anlamlardan doğru şekilde ayırt etmiş oldun.
12:41:44
AI Öğretmen
Dolayısıyla doğru cevap A şıkkıdır.
12:41:44
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
12:42:05
Öğrenci
Olur, devam edelim
12:42:07
💭 AI Öğretmen
Pekala, devam
12:42:16
AI Öğretmen
Sözcükler, içinde bulundukları cümleye göre temel anlam, yan anlam ya da terim anlam kazanabilir.
12:42:17
AI Öğretmen
Temel anlam, bir kelimenin duyduğumuzda aklımıza ilk gelen, herkes tarafından bilinen, somut olan ve sözlükte genellikle ilk sırada verilen anlamıdır.
12:42:19
AI Öğretmen
“Bebek eline geçirdiği her şeyi ağzına atıyordu.” cümlesinde “el” sözcüğü, vücudumuzun bir parçası olan gerçek “el” anlamında, yani temel anlamında kullanılmıştır.
12:42:20
AI Öğretmen
Yan anlam, kelimenin temel anlamıyla bağı kopmadan, benzerlik ya da yakınlık kurularak kazandığı yeni anlamdır.
12:42:22
AI Öğretmen
“Kitaplar, çekmecenin üst gözünde.” cümlesinde “göz” sözcüğü, çekmecenin bir bölmesi anlamında kullanılmış ve bu kullanımda yan anlam söz konusudur.
12:42:24
AI Öğretmen
“Elimdeki bütün parayı bu eve yatırdım.” cümlesinde “yatırmak” fiili, “parasını bir işe bağlamak” anlamında kullanılmış ve yine yan anlamlı bir kullanım ortaya çıkmıştır.
12:42:25
AI Öğretmen
Terim anlam ise bilim, sanat, spor, meslek gibi özel alanlarda, o alanın kavramlarını karşılamak için kullanılan özel anlamdır.
12:42:26
AI Öğretmen
“Ressam şövalede daha rahat resim yapıyor.” cümlesinde geçen “şövale” kelimesi, resim sanatına ait özel bir terimdir ve terim anlam taşır.
12:42:27
AI Öğretmen
Böylece aynı kelime, içinde bulunduğu bağlama göre temel anlamda, yan anlamda ya da terim anlamda kullanılabilir.
12:42:28
AI Öğretmen
Yani sözcüğün cümledeki görevi ve ait olduğu alan değiştikçe, kazandığı anlam türü de değişebilmektedir.
12:42:29
AI Öğretmen
Anlattığım bu konu hakkında bir sorunuz ya da anlamadığınız bir kısım var mı?
12:43:41
Öğrenci
Anladım
12:43:43
💭 AI Öğretmen
Şimdi devam edelim
12:43:44
❓ Soru basic
Bir sözcüğün spor, sanat ve bilim alanlarına ait özel anlamlarına terim anlam denir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde “doğru” sözcüğü terim anlamıyla kullanılmıştır?
12:43:54
Öğrenci
Cevabım B Şıkkıdır.
12:43:55
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
12:43:59
AI Öğretmen
Harika iş çıkardın, terim anlamı tam da olması gerektiği gibi yakalamışsın! B seçeneğinde “doğru”, matematikte kullanılan geometrik bir çizgiyi ifade ettiği için terim anlamlıdır.
12:43:59
AI Öğretmen
Dolayısıyla doğru cevap B şıkkıdır.
12:44:00
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
12:44:16
Öğrenci
Olur, devam edelim
12:44:17
💭 AI Öğretmen
Hemen devam edelim
12:44:25
Görsel
Görsel
12:44:27
AI Öğretmen
Mecaz (değişmece) anlam, bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı, daha soyut nitelikli yeni anlamdır.
12:44:28
AI Öğretmen
Bu anlamda sözcük, temel anlamıyla doğrudan ilişkisi bulunmayan, çağrışıma ve benzetmeye dayalı yeni bir anlam yüklenir.
12:44:29
AI Öğretmen
Sözlüklerde sözcüklerin mecaz anlamları genellikle “mec.” kısaltmasıyla gösterilir.
12:44:30
AI Öğretmen
“Anahtar” sözcüğü temel anlamıyla bir kilidi açmaya veya kapamaya yarayan araçtır.
12:44:31
AI Öğretmen
Ancak mecaz anlamda “vesile, araç, vasıta” karşılığında kullanılır.
12:44:32
AI Öğretmen
“Azim, başarının anahtarıdır.” cümlesinde geçen “anahtar” sözcüğü, başarıya ulaşmayı sağlayan şey, yani “vesile, araç” anlamındadır; bu nedenle mecaz anlam taşır.
12:44:33
AI Öğretmen
“Kanat” sözcüğü ise temel anlamıyla kuşların ve bazı hayvanların uçmaya yarayan uzvunu ifade eder.
12:44:34
AI Öğretmen
Mecaz anlamda ise özellikle “kol kanat germek” deyimi içinde “korumak, himayesi altına almak” anlamında kullanılır.
12:44:36
AI Öğretmen
“Fatih Sultan Mehmet; yazarlara, şairlere, ressamlara kol kanat geren bir padişahtı.” cümlesinde “kol kanat geren” ifadesi, sanatçıları koruyan, onları gözeten anlamına gelmekte ve bu kullanımıyla mecaz anlam örneği oluşturmaktadır.
12:44:37
AI Öğretmen
Mecaz anlam kavramını ve örneklerini anladınız mı?
12:45:38
Öğrenci
Anladım
12:45:41
💭 AI Öğretmen
Hmm
12:45:42
❓ Soru basic
Bu kitap seni sardı galiba, yanından ayırmıyorsun. Bu cümlede “sarmak” sözcüğü aşağıdaki anlamlardan hangisiyle kullanılmıştır?
12:45:54
Öğrenci
Cevabım B Şıkkıdır.
12:45:55
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
12:46:01
AI Öğretmen
Harika yorumlamışsın, “sarmak” fiilinin burada gerçek anlamda değil, mecaz olarak “hoşuna gitmek, zevkini okşamak” anlamında kullanıldığını çok iyi açıklamışsın. Bu tür sorularda kelimenin bağlamdan nasıl anlam değiştirdiğini fark etmek dil becerini güçlendirir.
12:46:02
AI Öğretmen
Dolayısıyla doğru cevap B şıkkıdır.
12:46:02
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
12:46:34
Öğrenci
Olur, devam edelim
12:46:36
💭 AI Öğretmen
Hemen devam edelim
12:46:46
AI Öğretmen
Bu derste sözcüklerin gerçek, yan (mecaz) ve terim anlamları üzerinde durduk. Sözcüklerin bağlama göre farklı anlamlar kazanabileceğini ve bu anlamların cümledeki işlevini öğrendik. Harika iş çıkardın, sonraki derste görüşmek üzere!

Voltran Okul Analiz Sistemi