Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
15:18:59
💭 AI Öğretmen
Harika, başlayalım
15:18:59
Görsel
15:19:01
AI Öğretmen
Beş duyu organımız vardır: göz, kulak, burun, dil ve deri.
15:19:03
AI Öğretmen
Bu organlarımız ile görebildiğimiz, duyabildiğimiz, koklayabildiğimiz, tadabildiğimiz ya da dokunabildiğimiz şeyleri ifade eden sözcüklere somut anlamlı sözcükler denir.
15:19:04
AI Öğretmen
Mesela masa, kalem, sıcak, acı, hava gibi sözcükler, beş duyumuzdan en az biriyle algılanabildiği için somuttur.
15:19:06
AI Öğretmen
Beş duyu organımızla algılayamadığımız kavram, duygu veya durumları bildiren sözcüklere ise soyut anlamlı sözcükler denir.
15:19:07
AI Öğretmen
Örneğin mutluluk, korku, özlem, endişe gibi duyguları duyu organlarımızla hissedemeyiz, onlar soyuttur.
15:19:08
AI Öğretmen
Bir sözcüğün somut veya soyut olma durumu, bazen cümledeki kullanılışına bağlı olarak değişebilir.
15:19:10
AI Öğretmen
Bazı somut anlamlı sözcükler “-lık” eki aldıklarında soyut bir anlama dönüşebilir.
15:19:11
AI Öğretmen
Örneğin "anne" somut bir kelimeyken, “annelik” kelimesi soyut bir kavram haline gelir. Aynı şekilde "insan" somut bir kavramken, "insanlık" soyut olur.
15:19:12
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anladın mı?
15:20:02
Öğrenci
Anladım
15:20:05
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
15:20:06
Görsel
15:20:08
AI Öğretmen
Aynı türden olan varlıkların hepsini kapsayan sözcüklere genel anlamlı sözcükler denir.
15:20:09
AI Öğretmen
Sadece tek bir varlığı gösteren sözcüklere ise özel anlamlı sözcükler adı verilir.
15:20:11
AI Öğretmen
Yani, kapsam olarak bakarsak genel anlamdan özel anlama doğru gidildikçe belirttiğimiz varlıkların sayısı azalır.
15:20:14
AI Öğretmen
Bir örnek verelim: "Bitki" sözcüğü çok genel bir sözcüktür, "Ağaç" daha özeldir, "Çam" daha da özeldir ve "Kızıl Çam" ise en özel olanıdır.
15:20:16
AI Öğretmen
Bu sırayla ilerlediğimizde, kapsadığı varlıkların sayısı giderek azalır.
15:20:17
AI Öğretmen
Bir sözcüğün genel mi, özel mi olduğu, kullanıldığı cümleye göre de değişebilir.
15:20:19
AI Öğretmen
Mesela "Günümüzde kullanımı azalan mektup, bir düşünce yazısıdır." cümlesinde "mektup" kelimesi, bütün mektupları genel olarak kapsar, yani genel anlamlıdır.
15:22:11
Öğrenci
derse devam etmeyecek miyiz
15:22:13
💭 AI Öğretmen
Derse devam edelim
15:22:13
Görsel
15:22:15
AI Öğretmen
Aynı türden varlıkların hepsini kapsayan kelimelere genel anlamlı sözcükler denir.
15:22:16
AI Öğretmen
Sadece tek bir varlığı gösteren kelimelere ise özel anlamlı sözcükler adı verilir.
15:22:17
AI Öğretmen
Burada kapsam daralır, yani önce genel olan sözcükten başlanır, sonra özel olana doğru gidilir.
15:22:20
AI Öğretmen
Mesela, "Bitki → Ağaç → Çam → Kızıl Çam" şeklinde genelden özele doğru sıralayabiliriz.
15:22:20
AI Öğretmen
Genel anlamdan özel anlamlıya doğru gidildikçe, kapsanan varlık sayısı azalır.
15:22:23
AI Öğretmen
Bir kelime, bulunduğu cümleye göre genel anlamda veya özel anlamda kullanılabilir.
15:22:25
AI Öğretmen
Örneğin, "Günümüzde kullanımı azalan mektup, bir düşünce yazısıdır." cümlesinde 'mektup' kelimesi tüm mektupları anlatır ve genel anlamlıdır.
15:22:27
AI Öğretmen
"Oğlumdan gelen mektubu okuyunca içimi bir sevinç kapladı." cümlesinde ise 'mektup' sadece oğlundan gelen belirli bir mektubu gösterir ve özel anlamlı olur.
15:22:28
AI Öğretmen
Anlattığım kısımları anladın mı?
15:23:13
Öğrenci
Anladım
15:23:16
💭 AI Öğretmen
Güzel, şimdi ilerleyelim
15:23:16
❓ Soru basic
Sözcükler, bazen söylenişte tekil olsalar da kendi türlerinin tamamını ifade edebilirler. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ağaç” sözcüğü genel anlamda kullanılmıştır?
15:23:33
Öğrenci
Cevabım C Şıkkıdır.
15:23:34
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
15:23:38
AI Öğretmen
Harika bir iş çıkardın! Cevabın kesinlikle doğru!
15:23:40
AI Öğretmen
"Ağaç, beşikten mezara insanın dostudur" cümlesinde "ağaç" kelimesi, belirli bir ağacı değil, tüm ağaç türünü kastederek genel bir anlamda kullanılmıştır.
15:23:42
AI Öğretmen
Bu, bir sözcüğün bazen tekil görünse de kendi türünün tamamını ifade edebileceğini gösteren güzel bir örnek.
15:23:44
AI Öğretmen
Genel ve özel anlam ayrımını çok iyi kavramışsın, tebrik ederim!
15:23:44
AI Öğretmen
Dolayısıyla doğru cevap C şıkkıdır.
15:23:45
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
15:24:06
Öğrenci
Olur, devam edelim
15:24:07
💭 AI Öğretmen
Güzel, devam edelim
15:24:16
Görsel
15:24:19
AI Öğretmen
Nicel anlamlı sözcükler; sayılabilen, ölçülebilen özellikleri ifade eden kelimelerdir.
15:24:20
AI Öğretmen
Nitel anlamlı sözcükler ise ölçülemeyen, sayılamayan, bir şeyin nasıl olduğunu anlatan kelimelerdir.
15:24:22
AI Öğretmen
Bir sözcük, kullanıldığı cümleye göre nicel ya da nitel anlam taşıyabilir.
15:24:23
AI Öğretmen
Örnek olarak, "Üst sokakta birbirine çok yakın evler vardı." cümlesinde yakın kelimesi nicel anlamdadır çünkü evlerin arasındaki mesafe ölçülebilir.
15:24:25
AI Öğretmen
"Onlar çok yakın arkadaşlardı." cümlesinde ise yakın kelimesi nitel anlam taşır çünkü burada arkadaşların dostluk derecesi anlatılmaktadır, bu da ölçülemez.
15:24:26
AI Öğretmen
Bazı örnekler verelim:
15:24:28
AI Öğretmen
"İyi bir insana benziyor." cümlesinde iyi kelimesi nitel anlamdadır çünkü burada adamın karakteri anlatılıyor, ölçemez veya sayamazsınız.
15:24:29
AI Öğretmen
"İyi para kazanıyor." cümlesinde iyi kelimesi nicel anlamdadır çünkü kazandığı para miktarı ölçülebilir.
15:24:32
AI Öğretmen
"Derin düşüncelere dalmıştı." ifadesinde derin kelimesi nitel anlamdadır çünkü burada düşüncelerin büyüklüğü ya da yoğunluğu anlatılıyor, ölçülemiyor.
15:24:33
AI Öğretmen
"Suyun derinliği istediği gibi değildi." cümlesinde derinlik kelimesi nicel anlamlıdır çünkü suyun derinliği metreyle ölçülebilir.
15:24:35
AI Öğretmen
"Yüksek makamlarda tanıdığı vardı." cümlesindeki yüksek kelimesi nitel anlamdadır çünkü burada makamların önemi, yani prestiji anlatılıyor.
15:24:36
AI Öğretmen
"Yüksek bir bina yapmaya karar verdi." ifadesinde yüksek kelimesi nicel anlam taşır çünkü binanın yüksekliği ölçülebilir.
15:24:37
AI Öğretmen
Nicel ve nitel anlamlı sözcüklerle ilgili anlattıklarımı anladın mı?
15:27:06
Öğrenci
Anladım
15:27:10
💭 AI Öğretmen
Hadi devam edelim
15:27:12
AI Öğretmen
Bu derste somut ve soyut anlamlı sözcükler, genel ve özel anlamlı sözcükler ile nicel ve nitel anlamlı sözcükler konularını işledik.
15:27:13
AI Öğretmen
Somut sözcüklerin beş duyu organıyla algılanabilen varlıkları, soyut sözcüklerin ise algılanamayan kavramları ifade ettiğini gördük.
15:27:14
AI Öğretmen
Genel anlamlı sözcüklerin bir türün tamamını kapsadığı, özel anlamlıların ise sadece belirli bir varlığı gösterdiği üzerinde durduk.
15:27:16
AI Öğretmen
Nicel anlamlı sözcüklerin ölçülebilen, sayılabilen özellikleri, nitel anlamlıların ise ölçülemeyen, sayılamayan özellikleri ifade ettiğini örneklerle açıkladık.
15:27:17
AI Öğretmen
Bu konularla ilgili herhangi bir sorunuz var mı? Yardımcı olmaktan mutluluk duyarım!