Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
16:15:56
💭 AI Öğretmen
Başlayalım o halde
16:15:56
Görsel
16:15:59
AI Öğretmen
Beş duyu organımız göz, kulak, burun, dil ve deridir.
16:16:00
AI Öğretmen
Bir nesneyi ya da durumu bu duyu organlarımızdan biriyle ya da birkaç tanesiyle hissedebiliyorsak, o şeyi anlatan kelimelere somut anlamlı sözcükler denir.
16:16:01
AI Öğretmen
Örneğin; masa, kalem gibi nesneleri görebiliriz, sıcak veya acı gibi kavramları hissedebilir ya da hava gibi varlıkları teneffüs edebiliriz.
16:16:02
AI Öğretmen
Bu yüzden masa, kalem, sıcak, acı, hava gibi kelimeler somut anlamlıdır.
16:16:04
AI Öğretmen
Eğer bir şeyi beş duyu organımızla hissedemiyorsak, yani göremiyor, duyamıyor, dokunamıyor, tadamıyor veya koklayamıyorsak; o şeyi anlatan kelimelere ise soyut anlamlı sözcük denir.
16:16:07
AI Öğretmen
Mutluluk, korku, özlem, endişe gibi duyguları gözümüzle göremeyiz veya elimizle tutamayız; bu yüzden bu kelimeler soyut anlamlıdır.
16:16:10
AI Öğretmen
Bir kelime, cümlede kullanıma göre somut ya da soyut anlam kazanabilir.
16:16:11
AI Öğretmen
Bazı somut anlamlı kelimeler "-lık" eki alınca soyut hale dönüşebilir.
16:16:13
AI Öğretmen
Mesela, "anne" kelimesi somuttur çünkü bir kişiden bahsederiz ama "annelik" dediğimizde annelik bir kavram olur ve soyutlaşır.
16:16:15
AI Öğretmen
Aynı şekilde, "insan" kelimesi somuttur ancak "insanlık" dediğimizde insanlarla ilgili bir durumu, kavramı veya duyguyu anlatır ve bu da soyut anlamlı olur.
16:16:16
AI Öğretmen
Anlattığım kısım senin için anlaşılır oldu mu?
16:17:14
Öğrenci
Anladım
16:17:16
💭 AI Öğretmen
Şimdi devam ediyoruz
16:17:16
Görsel
16:17:18
AI Öğretmen
Aynı türden olan bütün varlıkları içine alan sözcüklere genel anlamlı sözcükler denir.
16:17:20
AI Öğretmen
Sadece tek bir varlığı belirten, yani bir taneyi gösteren sözcüklere ise özel anlamlı sözcükler denir.
16:17:22
AI Öğretmen
Genel anlamdan özel anlama giderken, sözcüğün kapsadığı varlıkların sayısı azalır yani kapsam daralır.
16:17:24
AI Öğretmen
Bir örnek verirsek, hiyerarşik olarak "Bitki"den başlayıp, "Ağaç", sonra "Çam" ve en son "Kızıl Çam" diyebiliriz.
16:17:26
AI Öğretmen
Bu sıralamada en genel olan "Bitki", en özel olan ise "Kızıl Çam"dır.
16:17:27
AI Öğretmen
Genel anlamdan özel anlama indiğimizde, sözcüğün içine aldığı varlıkların sayısı azalır.
16:17:28
AI Öğretmen
Sözcükler cümlede bulundukları yere göre de genel veya özel anlam kazanabilirler.
16:17:30
AI Öğretmen
Mesela "Günümüzde kullanımı azalan mektup, bir düşünce yazısıdır." cümlesinde 'mektup' kelimesi bütün mektupları kapsayacak şekilde genel bir anlam taşımış olur.
16:17:32
AI Öğretmen
Ama "Oğlumdan gelen mektubu okuyunca içimi bir sevinç kapladı." cümlesinde 'mektup' kelimesi sadece belli bir mektubu gösterdiği için özel anlamlıdır.
16:17:33
AI Öğretmen
Anlattığım kısım senin için anlaşılır oldu mu?
16:18:32
Öğrenci
Anladım
16:18:34
💭 AI Öğretmen
Şimdi bir soru geliyor
16:18:34
❓ Soru basic
Sözcükler, bazen söylenişte tekil olsalar da kendi türlerinin tamamını ifade edebilirler. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ağaç” sözcüğü genel anlamda kullanılmıştır?
16:18:46
Öğrenci
Cevabım C Şıkkıdır.
16:18:46
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
16:18:50
AI Öğretmen
Harika bir cevap! Tebrikler!
16:18:52
AI Öğretmen
"Ağaç, beşikten mezara insanın dostudur" cümlesinde "ağaç" kelimesi, tek bir ağacı değil, tüm ağaç türünü kapsayacak şekilde genel bir anlamda kullanılmıştır.
16:18:53
AI Öğretmen
Bu, bir kelimenin bazen tüm türünü temsil edebileceği "genel anlam" kavramını çok iyi anladığını gösteriyor.
16:18:54
AI Öğretmen
Böylece doğru cevap C şıkkıdır.
16:18:54
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
16:19:12
Öğrenci
Olur, devam edelim
16:19:13
💭 AI Öğretmen
Devam edelim şimdi
16:19:19
Görsel
16:19:22
AI Öğretmen
Nicel anlamlı sözcükler, sayılabilen veya ölçülebilen özellikleri anlatan ifadelerdir.
16:19:23
AI Öğretmen
Nitel anlamlı sözcükler ise ölçülemeyen, sayılamayan ve bir şeyin nasıl olduğunu belirten kelimelerdir.
16:19:26
AI Öğretmen
Bir kelime, içinde bulunduğu cümleye göre nicel ya da nitel anlam kazanabilir.
16:19:27
AI Öğretmen
“Üst sokakta birbirine çok yakın evler vardı.” cümlesindeki “yakın” kelimesi ölçülebilir bir mesafeyi anlatır ve nicel anlam taşır.
16:19:30
AI Öğretmen
“Onlar çok yakın arkadaşlardı.” cümlesinde ise “yakın” kelimesi aralarındaki ilişkiyi yani dostluğun derecesini anlatır, bu yüzden nitel anlamlıdır.
16:19:32
AI Öğretmen
“İyi bir insana benziyor.” cümlesinde “iyi” kelimesi bir kişinin özelliğini, yani nasıl biri olduğunu anlatıyor; bu nedenle nitel anlamlıdır.
16:19:35
AI Öğretmen
“İyi para kazanıyor.” cümlesindeki “iyi” kelimesi ise kazanılan paranın miktarıyla ilgilidir ve ölçülebilir bir özelliktir, bu yüzden nicel anlamlıdır.
16:19:37
AI Öğretmen
“Derin düşüncelere dalmıştı.” ifadesinde “derin” kelimesi düşüncelerin yoğunluğunu ve karmaşıklığını ifade ettiği için nitel anlamlıdır.
16:19:39
AI Öğretmen
“Suyun derinliği istediği gibi değildi.” cümlesinde “derinlik” ölçülebildiği için nicel anlam taşır.
16:19:42
AI Öğretmen
“Yüksek makamlarda tanıdığı vardı.” burada “yüksek” kelimesi makamların prestijini, yani değerini vurgular ve nitel anlamlıdır.
16:19:44
AI Öğretmen
“Yüksek bir bina yapmaya karar verdi.” cümlesindeki “yüksek” ise binanın fiziksel olarak ölçülebilir yüksekliğini ifade ettiği için nicel anlamlıdır.
16:19:44
AI Öğretmen
Bu açıklamayı anladın mı, yoksa bir kısmını tekrar mı anlatmamı istersin?
16:21:53
Öğrenci
öznel bir yargıdaki sıfat nitel olabilir mi
16:21:55
💭 AI Öğretmen
Güzel soru, düşünüyorum
16:21:59
AI Öğretmen
Evet, öznel bir yargıdaki sıfat nitel olabilir çünkü nitel anlam, bir şeyin nasıl olduğunu, kalitesini ya da durumunu ifade eder ve bu genellikle kişisel değerlendirmeye dayanır.
16:22:01
AI Öğretmen
Örneğin "iyi", "güzel", "kötü" gibi sıfatlar genellikle öznel yargılarda kullanılır ve nitel anlam taşırlar.
16:22:03
AI Öğretmen
Yani, bir sıfatın nitel olması için mutlaka nesnel ve ölçülebilir olması gerekmez; öznel değerlendirmelerde de nitel olabilir.
16:22:04
AI Öğretmen
Bu açıklama senin için yeterli oldu mu?
16:22:31
Öğrenci
Öznel yargıdaki sıfatların nitel olduğunu nasıl anlarız?
16:22:34
💭 AI Öğretmen
Konuyu detaylandırıyorum
16:22:37
AI Öğretmen
Öznel yargıdaki sıfatların nitel olduğunu anlamak için o sıfatın ölçülebilir olup olmadığına bakarız.
16:22:38
AI Öğretmen
Eğer sıfat, bir şeyin nasıl olduğunu, kalitesini ya da durumunu anlatıyorsa ve bu kişisel bir değerlendirmeye dayanıyorsa nitel anlam taşır.
16:22:40
AI Öğretmen
Örneğin "güzel", "iyi", "kötü" gibi sıfatlar genellikle öznel yargılar içerir ve nitel anlamlıdır.
16:22:41
AI Öğretmen
Özetle, ölçülemeyen, kişisel değerlendirme içeren sıfatlar nitel anlamlıdır.
16:22:43
AI Öğretmen
Bunu anladın mı, yoksa başka bir örnekle açıklamamı ister misin?
16:23:07
Öğrenci
Anladım
16:23:10
💭 AI Öğretmen
Şimdi diğer konuya geçelim
16:23:12
AI Öğretmen
Bu derste somut ve soyut anlamlı sözcükler, genel ve özel anlamlı sözcükler ile nicel ve nitel anlamlı sözcüklerin farklarını ve kullanım şekillerini öğrendik.
16:23:14
AI Öğretmen
Somut sözcüklerin beş duyu organıyla algılanabilen varlıkları, soyut sözcüklerin ise algılanamayan kavramları ifade ettiğini gördük.
16:23:17
AI Öğretmen
Genel anlamlı sözcüklerin bir türün tamamını kapsadığını, özel anlamlıların ise tek bir varlığı belirttiğini; nicel anlamlıların ölçülebilen özellikleri, nitel anlamlıların ise ölçülemeyen, kişisel değerlendirmeye dayanan özellikleri anlattığını konuştuk.
16:23:19
AI Öğretmen
Sence de bu konularla ilgili herhangi bir sorunuz var mı? Varsa sormaktan çekinme, yoksa dersi burada sonlandırabiliriz.