Tam sayılı kesirlerle işlem yapacaksak, önce bu kesirleri bileşik kesre çevirmeliyiz.
16:27:22
AI Öğretmen
Bir doğal sayı ile kesir çarpılıyorsa, önce doğal sayının paydasına 1 yazılır yani kesir haline getirilir ve çarpma aynı şekilde yapılır.
16:27:25
AI Öğretmen
Şimdi ilk örneğe bakalım: $\frac{4}{5}$ sayısını $\frac{3}{8}$ ile çarparsak, $\frac{4}{5} \times \frac{3}{8} = \frac{4 \times 3}{5 \times 8} = \frac{12}{40}$ olur.
16:27:26
AI Öğretmen
Sonrasında, sonucu sadeleştirirsek $\frac{12}{40} = \frac{3}{10}$ elde ederiz.
16:27:27
AI Öğretmen
İkinci örneğe bakalım: $2\frac{1}{3}$ ile $6$'yı çarpmak istiyoruz.
16:27:29
AI Öğretmen
$2\frac{1}{3}$ bileşik kesre çevrilirse $\frac{7}{3}$ olur, 6 ise kesir olarak $\frac{6}{1}$ yazılır.
16:27:31
AI Öğretmen
Şimdi çarparsak: $\frac{7}{3} \times \frac{6}{1} = \frac{42}{3}$ eder, bu da sadeleştirildiğinde $14$ olarak bulunur.
16:27:33
AI Öğretmen
Çapraz sadeleştirme yönteminde, çarpmadan önce bir kesrin payı ile diğerinin paydası arasında ortak bölen varsa sadeleştirme yapılır.
16:27:35
AI Öğretmen
Örneğin, $\frac{4}{5} \times \frac{3}{8}$ işlemi yapılırken, çapraz sadeleştirme ile $\frac{1}{5} \times \frac{3}{2}$ olur ve sonuç yine $\frac{3}{10}$ elde edilir.
16:27:35
AI Öğretmen
Kesirlerle çarpma işlemlerinde asla payda eşitleme yapılmaz.
16:27:37
AI Öğretmen
Ancak, çoğu öğrenci yanlışlıkla payda eşitlemeye çalışır, bu ise sık yapılan bir kavram yanılgısıdır.
16:27:38
AI Öğretmen
Kesirlerle çarpma konusunu anladın mı?
16:29:00
Öğrenci
Anladım
16:29:03
💭 AI Öğretmen
O halde devam edelim
16:29:03
Görsel
16:29:05
AI Öğretmen
Kesirlerle bölme işlemi, çarpma işlemine çevrilerek yapılır.
16:29:06
AI Öğretmen
Bir kesri başka bir kesre bölerken “ters çevir-çarp yöntemi” uygulanır.
16:29:08
AI Öğretmen
İlk kesir aynen yazılır, ikinci kesrin payı ile paydası yer değiştirilir yani ters çevrilir ve ilk kesirle çarpılır.
16:29:12
AI Öğretmen
Bunun kuralı şu şekildedir: $\frac{a}{b} \div \frac{c}{d} = \frac{a}{b} \times \frac{d}{c} = \frac{a \times d}{b \times c}$
16:29:13
AI Öğretmen
Eğer kesirler tam sayılı ise önce bu kesirler bileşik kesre çevrilir, sonra ters çevir-çarp yöntemi ile işleme devam edilir.
16:29:14
AI Öğretmen
Bu şekilde, kesirlerle bölme işlemi aslında kesirlerle çarpma işlemi gibi çözülmüş olur.
16:29:16
AI Öğretmen
Şimdi örnek üzerinden gidelim: $3\frac{1}{2}$ metrelik bir kurdeleyi, $\frac{1}{4}$ metrelik eş parçalara ayırmak istiyoruz.
16:29:17
AI Öğretmen
Yani $3\frac{1}{2}$'nin içinde kaç tane $\frac{1}{4}$ var, bunu bulmamız gerek.
16:29:19
AI Öğretmen
İlk olarak, $3\frac{1}{2}$’yi bileşik kesre çeviriyoruz: $3\frac{1}{2} = \frac{(3 \times 2)+1}{2} = \frac{7}{2}$
16:29:21
AI Öğretmen
Daha sonra bölme işlemini kuruyoruz: $\frac{7}{2} \div \frac{1}{4}$
16:29:23
AI Öğretmen
Şimdi ters çevirip çarpıyoruz: Birinci kesir $\frac{7}{2}$ aynen kalıyor, ikinci kesir $\frac{1}{4}$ ters çevrilip $\frac{4}{1}$ oluyor.