Oturum Detayları - 9cd8a95e-eaa4-4922-ad51-7e2c646116f0

13:38:44

Öğrenci

Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?

13:38:45

💭 AI Öğretmen

Harika, başlıyoruz hemen

13:38:45

Görsel

13:38:48

AI Öğretmen

Eş anlamlı ya da anlamdaş sözcükler, yazılışları ve okunuşları birbirinden farklı olan fakat aynı kavramı ya da anlamı karşılayan kelimeler olarak bilinir.

13:38:50

AI Öğretmen

Türkçede bu tür sözcük çiftlerinden genellikle biri Türkçe kökenli, diğeri ise yabancı kökenli olur.

13:38:51

AI Öğretmen

Örneğin, "bellek" ve "hafıza" kelimeleri aynı anlama gelir ama "hafıza" yabancı kökenlidir.

13:38:53

AI Öğretmen

Buna başka örnekler vermek gerekirse; "deprem" ile "zelzele", "acele" ile "çabuk" ya da "ivedi", "akıl" ile "us" kelimeleri de aynı anlamı taşır.

13:38:54

AI Öğretmen

Aynı anlamı taşıyan sözcüklerin bir cümlede gereksiz yere yan yana kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar.

13:38:57

AI Öğretmen

Örneğin, "Ayağı iyileşene dek istirahat edip dinlenmesi gerekiyormuş." cümlesinde hem "istirahat" hem de "dinlenme" aynı anlama geldiği için bu bir anlatım bozukluğudur.

13:38:59

AI Öğretmen

Fakat, eş ya da yakın anlamlı sözcüklerden oluşturulan ikilemeler ise anlatımı güçlendirir ve anlatım bozukluğuna neden olmaz.

13:39:03

AI Öğretmen

Mesela, "Eş dost herkesi burada görmek beni mutlu etti." cümlesinde "eş" ve "dost" birlikte kullanılarak anlam pekiştirilmiştir.

13:39:04

AI Öğretmen

Eş anlamlı sözcüklerle ilgili anlattıklarımı anladın mı?

13:40:38

Öğrenci

Anladım

13:40:40

💭 AI Öğretmen

Şimdi bir soru olacak

13:40:40

❓ Soru medium

Eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılmasının anlatımı pekiştiren bir ikileme oluşturmasıyla gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğuna yol açması arasındaki temel fark nedir? Açıklayınız.

13:41:00

Öğrenci

Bir ipucu verir misiniz hocam?

13:41:01

💭 AI Öğretmen

Bir bakalım

13:41:03

AI Öğretmen

Eş anlamlı sözcüklerin birlikte kullanılması senin için neden bazen gereksiz, bazen ise anlamı güçlendiren bir durum olabilir diye düşünüyorsun değil mi?

13:41:05

AI Öğretmen

Bir cümlede aynı anlama gelen iki kelimeyi yan yana koyduğunda, bu kelimeler cümlenin anlamını nasıl etkiler?

13:41:06

AI Öğretmen

Peki ya ikileme şeklinde kullanılan eş anlamlılar, anlamı nasıl değiştirebilir ya da güçlendirebilir? Bu konuda ne düşünüyorsun?

13:43:00

Öğrenci

Cevabım: Eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılmasının anlatımı pekiştiren bir ikileme yan anlamlı ama gereksiz söz kullanımından kaynaklanan bir anlattı mbozukluğu eş anlamlı

13:43:01

💭 AI Öğretmen

Hemen Bakıyorum

13:43:06

AI Öğretmen

Cevabınız doğru değil, nedenini açıklayayım.

13:43:09

AI Öğretmen

Eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılmasının iki farklı durumu vardır: biri anlatımı pekiştiren ikileme, diğeri ise gereksiz sözcük kullanımı nedeniyle oluşan anlatım bozukluğudur.

13:43:10

AI Öğretmen

Anlatım bozukluğunda, eş anlamlı kelimeler aynı anlamı tekrar ettiği için birisi gereksiz olur ve cümleden çıkarıldığında anlamda bir kayıp olmaz. Bu durum cümlenin akıcılığını ve netliğini bozar.

13:43:12

AI Öğretmen

Örneğin, "Ayağı iyileşene dek istirahat edip dinlenmesi gerekiyormuş." cümlesinde "istirahat etmek" ve "dinlenmek" aynı şeyi ifade ettiğinden biri gereksizdir.

13:43:14

AI Öğretmen

İkilemeler ise kalıplaşmış ifadelerdir ve anlamı güçlendirmek, vurguyu artırmak için kullanılır. Burada sözcüklerden biri çıkarılırsa anlam daralır veya zayıflar.

13:43:16

AI Öğretmen

Mesela, "Eş dost herkesi burada görmek beni mutlu etti." ifadesinde "eş dost" ikilemesi, sadece "dost" demekten daha geniş ve güçlü bir anlam taşır.

13:43:18

AI Öğretmen

Bu nedenle, temel fark; gereksiz sözcük kullanımında anlamda daralma olmaz ve anlatım bozukluğu oluşur, ikilemede ise anlam pekişir ve anlatım zenginleşir.

13:43:18

AI Öğretmen

Bu ayrımı yaparak cümlelerdeki sözcüklerin işlevini ve anlam katkısını dikkatlice değerlendirmek önemlidir.

13:43:21

AI Öğretmen

Bu açıklamalar doğrultusunda, doğru cevap anlatımı pekiştiren ikilemelerin anlamı güçlendirdiği, gereksiz sözcük kullanımının ise anlatım bozukluğuna yol açtığıdır.

13:43:21

AI Öğretmen

Derse devam edelim mi?

13:44:21

Öğrenci

Olur, devam edelim

13:44:22

💭 AI Öğretmen

Devam edelim o halde

13:44:29

Görsel

13:44:33

AI Öğretmen

Yakın anlamlı sözcükler, birbirine çok benzeyen ama tam olarak aynı anlama gelmeyen kelimelerdir.

13:44:35

AI Öğretmen

Bu kelimeler arasında küçük farklar bulunur, yani anlamları birbirine yakındır fakat tamamen aynı değildir.

13:44:36

AI Öğretmen

Örneğin, "dost" ve "ahbap" kelimeleri yakın anlamlıdır.

13:44:37

AI Öğretmen

"Dost" kelimesi, güçlü ve güvenilir bir arkadaşı anlatırken; "ahbap" ise samimi bir tanıdığı ifade eder.

13:44:38

AI Öğretmen

Bir diğer örnek olarak, "beklemek" ve "durmak" kelimelerini inceleyebiliriz.

13:44:40

AI Öğretmen

"Beklemek", bir şeyin olmasını istemek ve bunun için zaman geçirmek demektir.

13:44:41

AI Öğretmen

"Durmak" ise herhangi bir hareketi kesmek, yani bir şeyi yapmayı bırakmak anlamına gelir.

13:44:42

AI Öğretmen

Yakın anlamlı sözcükler konusunu anladın mı?

13:45:14

Öğrenci

Anladım

13:45:17

💭 AI Öğretmen

Şimdi diğer konuya geçiyoruz

13:45:17

Görsel

13:45:19

AI Öğretmen

Zıt anlamlı ya da karşıt anlamlı sözcükler, anlam olarak birbirinin tamamen tersi olan kelimelerdir.

13:45:22

AI Öğretmen

Örneğin, maddi ile manevi zıt anlamlıdır çünkü biri para veya eşya ile ilgiliyken diğeri ruhsal ya da içsel anlamı taşır.

13:45:23

AI Öğretmen

Çabuk–yavaş, alt–üst, ağır–hafif gibi sözcükler de zıt anlamlı olan kelimelere örnektir.

13:45:25

AI Öğretmen

Bunlara ek olarak kısa–uzun, ölü–diri, ince–kaba, açık–kapalı, aç–tok, alçak–yüksek, ihtiyar–genç, iyi–kötü de zıt anlamlı sözcükler arasında yer alır.

13:45:27

AI Öğretmen

Aynı şekilde bol–dar, sıcak–soğuk, büyük–küçük kelimeleri de birbirinin tam tersi anlamındadır, yani zıt anlamlıdır.

13:45:30

AI Öğretmen

Olumsuzluk ile karşıt anlamlılık birbiriyle karıştırılmamalıdır, çünkü bunlar farklı şeylerdir.

13:45:31

AI Öğretmen

Örneğin, çekmek bir nesneyi kendine doğru almak, itmek ise karşı tarafa doğru kuvvet uygulamaktır ve bu iki fiil zıt anlamlıdır.

13:45:32

AI Öğretmen

Ancak, çekmemek sadece çekmek fiilinin yapılmadığını anlatır, yani olumsuzluktur; itmek ile çekmek kadar karşıt anlam taşımaz.

13:45:33

AI Öğretmen

Zıt anlamlı kelimelerle ilgili anlattıklarımı anladın mı?

13:46:22

Öğrenci

Zıt anlamlı kelimeler cümle içinde nasıl kullanılır?

13:46:24

💭 AI Öğretmen

Konuyu açıklıyorum

13:46:27

AI Öğretmen

Zıt anlamlı kelimeler cümle içinde genellikle karşıtlık veya zıtlık vurgulamak için kullanılır.

13:46:29

AI Öğretmen

Örneğin, "Hava bugün çok sıcak ama dün oldukça soğuktu." cümlesinde "sıcak" ve "soğuk" kelimeleri zıt anlamlı olarak kullanılmıştır.

13:46:30

AI Öğretmen

Bu tür kelimeler, cümlenin anlamını daha net ve etkili hale getirir.

13:46:32

AI Öğretmen

Başka bir örnek: "Oda çok büyük, salon ise küçük." Burada "büyük" ve "küçük" kelimeleri zıt anlamlıdır.

13:46:34

AI Öğretmen

Zıt anlamlı kelimeleri cümle içinde doğru kullanmak, anlatımı güçlendirir ve karşıtlıkları belirginleştirir.

13:46:35

AI Öğretmen

Zıt anlamlı kelimelerin cümle içinde kullanımı hakkında soruların var mı?

13:47:06

Öğrenci

Anladım

13:47:08

💭 AI Öğretmen

Şimdi yeni konuya geçiyoruz

13:47:08

Görsel

13:47:11

AI Öğretmen

Eş sesli ya da sesteş sözcükler, hem yazılışları hem de okunuşları tamamen aynı olan, fakat farklı anlamlara gelen kelimelerdir.

13:47:13

AI Öğretmen

Bu sözcüklerin her biri kendi içinde ana, yani temel bir anlam taşır; birbiriyle alakalı olmayan kavramlara işaret ederler.

13:47:15

AI Öğretmen

Örneğin, "çay" kelimesi hem bir içecek hem de küçük bir dereyi ifade edebilir. Yani, aynı yazıldığı ve söylendiği halde bambaşka iki şeyi anlatır.

13:47:17

AI Öğretmen

"Bağ" kelimesi de sesteştir; bir yandan üzüm yetiştirilen yere bağ denir, diğer taraftan iki nesne ya da kavramın birbiriyle ilişkisi anlamında da kullanılır.

13:47:18

AI Öğretmen

"Dolu" kelimesi ise hem bir yağış türünü tarif eder hem de bir şeyin tamamen dolmuş olduğunu belirtir.

13:47:20

AI Öğretmen

Bir kelimenin birden fazla, ama tamamen farklı ve ana anlamı varsa bu farklı anlamlar arasında sesteşlik ilişkisi olur.

13:47:21

AI Öğretmen

Üzerinde düzeltme işareti (şapka: ^) olan sözcükler ise sesteş sayılmaz; çünkü yazılırken farklıdırlar.

13:47:23

AI Öğretmen

Örneğin, "hala" (teyze anlamında akraba) ile "hâlâ" (şimdiye kadar, halen) yazılışları farklı olduğu için sesteş değildir.

13:47:25

AI Öğretmen

Yine "alem" (bayrak) ile "âlem" (dünya, evren anlamında) arasında da sesteşlik yoktur; şapkanın olması yazılışlarını değiştirir.

13:47:27

AI Öğretmen

Aynı şekilde, okunuşu benzer ama yazılışı farklı olan kelimeler de sesteş değildir. Mesela "ad" (isim) ile "at" (bir hayvan) hem farklı yazılır hem de sesteş değildir.

13:47:29

AI Öğretmen

Çok anlamlılık ile sesteşlik birbirinden farklıdır; çok anlamlılıkta kelimenin ana anlamından türemiş yan anlam ya da mecaz anlamlar vardır, ama sesteşlikte tamamen başka anlamlar taşır.

13:47:31

AI Öğretmen

Aynı kökten gelen, örneğin isim ya da fiil olarak kullanılan "ortak köklü" kelimeler sesteş değildir; çünkü bu kelimeler arasında hala bir anlam bağlantısı bulunur.

13:47:34

AI Öğretmen

Örneğin, "boyayla" (isim, duvarı boyamak için kullanılan madde) ile "boyadı" (fiil, duvarı boyama işi) kelimeleri ortak köklüdür ve aralarında sesteşlik yoktur.

13:47:34

AI Öğretmen

Eş sesli sözcükler konusunu anladın mı?

13:48:58

Öğrenci

Anladım

13:49:01

💭 AI Öğretmen

Şimdi yeni konuya geçiyoruz

13:49:06

AI Öğretmen

Bugünkü derste eş anlamlı, yakın anlamlı, zıt anlamlı ve eş sesli sözcükler konularını işledik. Eş anlamlıların cümlede doğru ve yanlış kullanımlarını, yakın anlamlıların küçük anlam farklarını, zıt anlamlıların karşıtlıklarını ve eş sesli sözcüklerin farklı anlamlarını öğrendik. Bu konularla ilgili soruların var mı?

13:50:57

Öğrenci

anladım

13:51:07

AI Öğretmen

Bir sonraki derste görüşmek üzere!

AI Etüt Oturumu

Oturum Bilgileri

📜 Oturum Detayları