Bir kelimeden bütün ekler çıkarıldığında geriye kalan, tek başına anlamı olan en küçük parça köktür.
17:34:02
AI Öğretmen
Kök, bir kelimenin en temel anlamını taşır ve Türkçede kelimenin başında yer alır.
17:34:03
AI Öğretmen
Gövde ise, kökün üzerine yapım eki gelince oluşan, çekim ekleri eklenmeden önceki bölümdür.
17:34:05
AI Öğretmen
Yani kök, anlamlı en küçük parça; gövde ise kök ve yapım eki birleşince ortaya çıkar.
17:34:07
AI Öğretmen
Örnek olarak "zenginlikte" kelimesinde, kök olan bölüm "zengin"dir çünkü ekler çıkarıldığında anlamlı olan en küçük parça budur.
17:34:09
AI Öğretmen
Buradaki gövde ise "zenginlik"tir, çünkü "zengin" köküne "-lik" yapım eki gelmiştir.
17:34:10
AI Öğretmen
Son olarak, "-te" kısmı çekim ekidir ve gövdeden sonra gelir.
17:34:11
AI Öğretmen
Anlattığım bu kısım senin için anlaşılır oldu mu?
17:34:49
Öğrenci
Anladım
17:34:51
💭 AI Öğretmen
Şimdi bir soruya geçelim
17:34:52
❓ Soru medium
Bir kelimenin köküne yapım eki eklendiğinde oluşan gövdenin, kökün anlamını nasıl değiştirdiğini ve ona ne gibi yeni bir işlev kazandırdığını açıklayınız.
17:38:36
Öğrenci
Cevabım: mesela örneğin kalem kalem Kök tür kaleme lik eki eklersek Yeni bir Olmuştur sözcük
17:38:37
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
17:38:43
AI Öğretmen
Cevabınız doğru değildi, çünkü yapım eki eklendiğinde kökün anlamının ve işlevinin nasıl değiştiğini açıklamamışsınız.
17:38:46
AI Öğretmen
Bir kelimenin kökü, o kelimenin anlamlı en küçük ve temel parçasıdır. Yapım eki eklendiğinde, kelimenin anlamı genişler veya değişir ve kelime yeni bir işlev kazanır.
17:38:50
AI Öğretmen
Örneğin, "zengin" kelimesi varlık durumunu ifade eden bir sıfattır. "-lik" eki eklendiğinde "zenginlik" olur ve bu kelime artık soyut bir kavramı, yani zengin olma durumunu ifade eden bir isim olur.
17:38:54
AI Öğretmen
Yani yapım eki, kökün anlamını değiştirir ve kelimenin cümledeki görevini farklılaştırır. Bu yüzden kök, yapım eki ile yeni bir anlam ve işlev kazanır.
17:38:56
AI Öğretmen
Yanlış anlaşılma burada olabilir; sadece yeni kelimenin oluştuğunu söylemek yeterli değildir, anlam ve işlev değişikliğinin de açıklanması gerekir.
17:38:57
AI Öğretmen
Bu nedenle doğru cevap, yapım eki eklendiğinde kökün anlamının değiştiği ve ona yeni bir işlev kazandırdığıdır.
17:38:57
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
17:39:39
Öğrenci
Olur, devam edelim
17:39:40
💭 AI Öğretmen
Devam ediyorum hemen
17:39:49
Görsel
17:39:52
AI Öğretmen
Ekler, bir sözcüğün temel yapısını dönüştürüp ona yeni anlamlar, işlevler ve kullanım alanları kazandırarak dilin üretkenliğini ve çokanlamlılığını sağlar.
17:39:54
AI Öğretmen
Bir kelimedeki çekim eklerini çıkardığımızda, elimizde o kelimenin gövdesi kalır.
17:39:56
AI Öğretmen
Gövde ise, köke ilk yapım ekinin eklenmesiyle oluşan biçimdir; gövdedeki yapım ekleri de ayrıldığında en saf haliyle köke ulaşılır.
17:39:57
AI Öğretmen
Ekler, kelimelere yeni anlam ilişkileri, farklı sözcük türleri veya değişik kullanım alanları kazandırabilecek şekilde işlev görür.
17:39:59
AI Öğretmen
Örneğin, "zenginlik" kelimesinde kök olan "zengin"e "-lik" yapım eki eklenince gövde "zenginlik" oluşur ve anlam genişler.
17:40:00
AI Öğretmen
Aynı şekilde, "çiçekçi" kelimesinde kök olan "çiçek"e "-çi" yapım eki eklendiğinde yeni bir meslek veya işi ifade eden "çiçekçi" terimi ortaya çıkar.
17:40:03
AI Öğretmen
Bu süreçler, gerçek yaşamda da karşımıza çıkar; örneğin, "sanayi" kelimesinin kökü üzerinden "-ci" yapım ekiyle "sanayici" üretilerek bilim veya ekonomi gibi alanlarda kavramların oluşturulmasında rol oynar.
17:40:04
AI Öğretmen
Anlattığım bu kısım senin için anlaşılır oldu mu?
17:41:29
Öğrenci
Dersi biraz yavaş anlatabilir misin?
17:41:32
💭 AI Öğretmen
Tabii, biraz yavaş ilerliyorum
17:41:36
AI Öğretmen
Tabii, daha yavaş ve adım adım ilerleyelim.
17:41:38
AI Öğretmen
Öncelikle, ek nedir ona bakalım: Ekler, bir kelimenin sonuna gelen ve kelimenin anlamını ya da görevini değiştiren harf ya da harf gruplarıdır.
17:41:39
AI Öğretmen
Bir kelimeyi eklerine ayırırken önce çekim eklerini çıkarırız, geriye gövde kalır.
17:41:42
AI Öğretmen
Gövde, kökün üzerine yapım ekinin gelmesiyle oluşan yeni halidir.
17:41:43
AI Öğretmen
Mesela "zenginlik" kelimesinde kök "zengin", yapım eki "-lik"tir ve birlikte gövdeyi oluştururlar.
17:41:44
AI Öğretmen
Bu gövdeye çekim eki eklendiğinde kelimenin anlamı ya da görevi değişebilir.
17:41:45
AI Öğretmen
Şimdi bu adımları birlikte örneklerle tekrar edelim, anladın mı?