Beş duyu organımız; görmek, duymak, tatmak, dokunmak ve koklamaktır.
15:00:37
AI Öğretmen
Bir ya da birkaç duyu organımızla algılayabildiğimiz, yani görebildiğimiz, dokunabildiğimiz, tadabildiğimiz ya da koklayabildiğimiz varlıkları anlatan kelimelere somut anlamlı sözcükler denir.
15:00:39
AI Öğretmen
Örneğin masa, elimizle dokunabileceğimiz bir eşyadır, bu yüzden somut anlamlıdır.
15:00:40
AI Öğretmen
Kalem de elimizle tutabileceğimiz ve görebileceğimiz için somut anlam taşır.
15:00:42
AI Öğretmen
Sıcak, acı, hava gibi kelimeler de duyu organlarımızla hissedilebildiği için somut anlamlı sözcüklere örnektir.
15:00:43
AI Öğretmen
Beş duyu organımızla hissedemediğimiz durum, kavram veya hisleri anlatan sözcükler ise soyut anlamlıdır.
15:00:44
AI Öğretmen
Mutluluk, hissedilen bir duygudur ama ne görebiliriz, ne dokunabiliriz, ne de koklayabiliriz; bu yüzden soyuttur.
15:00:46
AI Öğretmen
Korku, özlem, endişe gibi sözcükler de duyu organlarımızla algılayamadığımız için soyut anlam taşır.
15:00:48
AI Öğretmen
Bir kelimenin anlamı, cümlede kullanıldığı yere göre değişebilir; bir cümlede somut anlamda, başka bir cümlede soyut anlamda kullanılabilir.
15:00:49
AI Öğretmen
Bazı somut anlamlı sözcükler, “-lık” eki aldıklarında soyut anlam kazanabilir.
15:00:50
AI Öğretmen
Mesela anne kelimesi bir kişidir ve somut anlamdadır, fakat “annelik” dersek artık bu bir kavram olur ve soyutlaşır.
15:00:52
AI Öğretmen
Aynı şekilde insan sözcüğü somutken, “insanlık” dediğimizde bir kavramı anlattığı için soyut olur.
15:00:53
AI Öğretmen
Anlattığım kısmı anladın mı?
15:02:02
Öğrenci
Anladım
15:02:02
Öğrenci
Anladım hocam.
15:02:05
💭 AI Öğretmen
Şimdi diğer konuya geçelim
15:02:05
Görsel
15:02:05
💭 AI Öğretmen
Şimdi diğer konuya geçiyoruz
15:02:06
Görsel
15:02:08
AI Öğretmen
Aynı türden olan bütün varlıkları anlatan kelimelere genel anlamlı sözcükler denir.
15:02:09
AI Öğretmen
Aynı türde olan tüm varlıkları kapsayan sözcüklere genel anlamlı sözcükler denir.
15:02:10
AI Öğretmen
Sadece bir tane varlığı işaret eden kelimelere ise özel anlamlı sözcükler adı verilir.
15:02:11
AI Öğretmen
Eğer bir sözcük sadece tek bir varlığı belirtiyorsa, bu sözcüğe özel anlamlı sözcük adı verilir.
15:02:12
AI Öğretmen
Genel anlamdan özel anlama doğru gidildikçe, kapsanan varlıkların sayısı azalır.
15:02:12
AI Öğretmen
Genel anlamdan özel anlama doğru gidildiğinde kapsam daralır, yani kapsanan varlık sayısı azalır.
15:02:15
AI Öğretmen
Bunu bir zincir gibi düşünebiliriz: Örneğin "Bitki → Ağaç → Çam → Kızıl Çam" sıralamasında bitkiden başlayıp en sona Kızıl Çam’a geldiğimizde kapsadığı varlık sayısı gittikçe azalır.
15:02:15
AI Öğretmen
Örneğin, "Bitki" en geniş grubu, "Ağaç" onun bir alt grubu, "Çam" daha özel bir tür ve "Kızıl Çam" ise en özel olanıdır.
15:02:17
AI Öğretmen
Sözcüklerin anlamı, kullanıldıkları cümleye göre genel ya da özel olabilir.
15:02:17
AI Öğretmen
Bu sıralamaya baktığımızda, genelden özele doğru gittikçe kapsanan varlık sayısı azalmaktadır.
15:02:18
AI Öğretmen
Bir sözcüğün genel ya da özel anlamlı olması, o sözcüğün kullanıldığı cümleye göre değişebilir.
15:02:19
AI Öğretmen
Örneğin, "Günümüzde kullanımı azalan mektup, bir düşünce yazısıdır." cümlesinde ‘mektup’ kelimesi tüm mektupları anlatıyor yani genel anlamlıdır.
15:02:20
AI Öğretmen
Ancak "Oğlumdan gelen mektubu okuyunca içimi bir sevinç kapladı." cümlesinde ise ‘mektup’ kelimesi sadece belirli bir mektubu anlatıyor yani özel anlamlıdır.
15:02:20
AI Öğretmen
"Günümüzde kullanımı azalan mektup, bir düşünce yazısıdır." cümlesinde “mektup” kelimesi, tüm mektupları ifade eden genel bir anlam taşır.
15:02:21
AI Öğretmen
Anlattığım bu bölüm senin için anlaşılır oldu mu?
15:02:24
AI Öğretmen
"Oğlumdan gelen mektubu okuyunca içimi bir sevinç kapladı." cümlesinde ise “mektup” kelimesi, sadece oğlu tarafından yazılan belirli bir mektubu anlattığı için özel anlamlı olmuştur.
15:02:25
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anladın mı, yoksa açıklamamı istediğin bir kısım var mı?