Oturum Detayları - a7c619c5-f923-4711-a305-30c284083591

13:14:33

Öğrenci

Evet hazırım öğretmenim.

13:14:35

💭 AI Öğretmen

Harika, başlıyoruz

13:14:35

Görsel

13:14:37

AI Öğretmen

Eş anlamlı ya da anlamdaş sözcükler, yazılışları ve okunuşları birbirinden farklı olan ancak aynı anlama gelen kelimelerdir.

13:14:38

AI Öğretmen

Türkçede eş anlamlı kelime çiftlerinden genellikle bir tanesi yabancı kökenlidir.

13:14:39

AI Öğretmen

Örneğin, bellek ile hafıza kelimeleri aynı şeyi ifade eder, ama biri Türkçe biri ise yabancı kökenlidir.

13:14:40

AI Öğretmen

Deprem ile zelzele, acele ile çabuk veya ivedi, akıl ile us da yine anlamdaş yani eş anlamlı sözcüklerdir.

13:14:41

AI Öğretmen

Eş anlamlı kelimeler aynı cümlede gereksiz yere birlikte kullanılırsa anlatım bozukluğu ortaya çıkar.

13:14:42

AI Öğretmen

Mesela, "Ayağı iyileşene dek istirahat edip dinlenmesi gerekiyormuş." cümlesi yanlıştır çünkü burada istirahat ve dinlenmek aynı anlama gelir.

13:14:46

AI Öğretmen

Ancak, eş ya da yakın anlamlı sözcüklerden oluşan ikilemeler anlatımı güçlendirir ve anlatım bozukluğuna yol açmaz.

13:14:48

AI Öğretmen

Mesela, "Eş dost herkesi burada görmek beni mutlu etti." cümlesinde olduğu gibi, burada anlatım bozukluğu oluşmaz.

13:14:49

AI Öğretmen

Anlattığım bu kısım senin için anlaşılır oldu mu?

13:15:40

Öğrenci

İkilemeler neden anlatım bozukluğuna yol açmaz?

13:15:43

💭 AI Öğretmen

Güzel bir nokta

13:15:45

AI Öğretmen

İkilemeler, anlamı pekiştirmek ve vurgulamak için kullanılır; bu yüzden anlatımı güçlendirirler.

13:15:46

AI Öğretmen

İkilemelerdeki kelimeler genellikle farklı türde veya farklı anlam tonlarında olabilir, bu da tekrar gibi algılanmaz.

13:15:48

AI Öğretmen

Örneğin, "Eş dost" ifadesinde "eş" ve "dost" benzer ama farklı kişiler için kullanılır, bu yüzden anlatım bozukluğu olmaz.

13:15:49

AI Öğretmen

Yani ikilemeler, aynı kavramı farklı yönleriyle ifade ederek anlatımı zenginleştirir.

13:15:50

AI Öğretmen

Anlattıklarımı anladın mı, başka bir şey açıklamamı ister misin?

13:16:20

Öğrenci

Anladım

13:16:22

💭 AI Öğretmen

O zaman ilerleyelim

13:16:23

❓ Soru medium

Eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılmasının anlatımı pekiştiren bir ikileme oluşturmasıyla gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğuna yol açması arasındaki temel fark nedir? Açıklayınız.

13:19:46

Öğrenci

Cevabım: İkilemeler anlamı pekiştirmek ve vurgulamak amacıyla söylenirken eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılması anlatım bozukluluğuna yol açar ve gereksiz kullanılmış olur

13:19:46

💭 AI Öğretmen

Hemen Bakıyorum

13:19:50

AI Öğretmen

Harika bir cevap! Tam isabet!

13:19:51

AI Öğretmen

Eş anlamlı sözcüklerin kullanımındaki temel farkı çok güzel yakalamışsın: amaç ve anlam üzerindeki etkisi.

13:19:53

AI Öğretmen

İkilemeler anlatımı güçlendirirken, gereksiz eş anlamlı kullanımı cümlenin duruluğunu bozar ve bir anlatım bozukluğuna yol açar.

13:19:54

AI Öğretmen

Bu ayrımı bilmek, hem doğru ve etkili iletişim kurmak hem de anlatım bozukluklarını tespit etmek için çok önemli bir beceri!

13:19:54

AI Öğretmen

Derse devam edelim mi?

13:20:23

Öğrenci

Olur, devam edelim

13:20:24

💭 AI Öğretmen

Güzel, devam edelim

13:20:32

Görsel

13:20:33

AI Öğretmen

Yakın anlamlı sözcükler, tamamen aynı olmasalar da birbirlerine çok benzeyen, anlamları birbirine yakın olan kelimelerdir.

13:20:34

AI Öğretmen

Bu sözcükler arasında ufak anlam farklılıkları bulunur, yani tamamen aynı şeyi ifade etmezler ama yakın anlam taşırlar.

13:20:36

AI Öğretmen

Örneğin, "dost" ve "ahbap" kelimeleri birbirine çok benzer.

13:20:37

AI Öğretmen

"Dost", çok güçlü ve güvenilir bir arkadaşı anlatırken, "ahbap" ise daha çok samimi bir tanıdık anlamına gelir.

13:20:40

AI Öğretmen

Başka bir örnekte, "beklemek" ve "durmak" sözcükleri de yakın anlamlıdır.

13:20:45

AI Öğretmen

"Beklemek", bir şeyin gerçekleşmesini istemek ve bunun için zaman geçirmek demektir.

13:20:46

AI Öğretmen

"Durmak" ise herhangi bir hareketi kesmek, yani hareket etmeyi bırakmak anlamına gelir.

13:20:47

AI Öğretmen

Yakın anlamlı sözcükler konusunu anladın mı?

13:21:28

Öğrenci

Anladım

13:21:31

💭 AI Öğretmen

Hadi devam edelim

13:21:31

Görsel

13:21:34

AI Öğretmen

Zıt anlamlı (karşıt anlamlı) sözcükler, anlam bakımından birbirinin tam tersi olan kelimelerdir.

13:21:35

AI Öğretmen

Örnek olarak maddi ve manevi, çabuk ve yavaş, alt ve üst, ağır ve hafif kelimeleri zıt anlamlı sözcük çiftleridir.

13:21:36

AI Öğretmen

Bunun yanında kısa ve uzun, ölü ve diri, ince ve kaba, açık ve kapalı; aç ve tok, alçak ve yüksek, ihtiyar ve genç, iyi ve kötü; bol ve dar, sıcak ve soğuk, büyük ve küçük kelimeleri de birbirinin zıt anlamlısı olan örneklerdir.

13:21:38

AI Öğretmen

Olumsuzluk ile karşıt anlamlılık birbirine karıştırılmamalıdır.

13:21:39

AI Öğretmen

Mesela, çekmek (bir şeyi kendine doğru alma) ile itmek (karşı tarafa doğru kuvvet uygulama) zıt anlamlıdır; ancak çekmemek sadece o eylemin yapılmaması anlamına gelir.

13:21:40

AI Öğretmen

Anlattıklarımı anladın mı?

13:22:07

Öğrenci

Anladım

13:22:10

💭 AI Öğretmen

Hadi devam edelim

13:22:11

Görsel

13:22:13

AI Öğretmen

Eş sesli (sesteş) sözcükler, yazılışları ve okunuşları aynı olan ancak farklı kavramları ifade eden sözcüklerdir.

13:22:14

AI Öğretmen

Sesteş sözcüklerin her biri temel anlamlıdır.

13:22:15

AI Öğretmen

Örneğin, "çay" hem içecek anlamında hem de "küçük dere" olarak kullanılabilir.

13:22:16

AI Öğretmen

"Bağ" sözcüğü ise hem "üzüm yetiştirilen alan" hem de "iki şeyi birbirine bağlayan ilişki" anlamı taşır.

13:22:18

AI Öğretmen

"Dolu" kelimesi de hem bir yağış türü hem de "tamamı dolmuş" anlamında kullanılır.

13:22:19

AI Öğretmen

Bir kelimenin birden fazla ve tamamen farklı temel anlamı varsa, bu anlamlar arasında sesteşlik ilişkisi bulunur.

13:22:21

AI Öğretmen

Düzeltme işareti (^) ile yazılan kelimeler sesteş sayılmaz; çünkü yazılışları farklıdır.

13:22:23

AI Öğretmen

Mesela, "hala" (akraba) ile "hâlâ" (şimdiye kadar) ya da "alem" (bayrak) ile "âlem" (dünya, evren) arasında sesteşlik yoktur.

13:22:25

AI Öğretmen

Okunuşları birbirine yakın ama yazılışı farklı sözcükler de sesteş değildir; örneğin "ad" (isim) ile "at" (hayvan) arasında bu ilişki yoktur.

13:22:26

AI Öğretmen

Çok anlamlılık ile sesteşlik karışmamalıdır; çok anlamlılıkta kelimenin temel anlamından türemiş yan veya mecaz anlamlar bulunur, sesteşlikte ise tamamen farklı anlamlar vardır.

13:22:27

AI Öğretmen

Aynı kökten türeyip zamir, isim veya fiil olarak kullanılan "ortak köklü" kelimeler sesteş değildir, çünkü anlam ilişkisi sürer.

13:22:29

AI Öğretmen

Örneğin, "boyayla" (isim, duvarı boyama maddesi) ile "boyadı" (fiil, duvarı boyamak eylemi) kelimeleri ortak köklüdür, sesteş değildir.

13:22:30

AI Öğretmen

Anlattığım sesteş sözcüklerle ilgili kısmı anladın mı?

13:22:51

Öğrenci

Anladım

13:22:54

💭 AI Öğretmen

Hadi devam edelim

13:22:58

AI Öğretmen

Bu derste eş anlamlı, yakın anlamlı, zıt anlamlı ve eş sesli sözcükler konularını öğrendik. Eş anlamlıların gereksiz kullanımı anlatım bozukluğuna yol açarken, ikilemeler anlatımı güçlendirir; yakın anlamlı kelimeler arasındaki küçük farkları inceledik; zıt anlamlıların birbirinin tam tersi olduğunu gördük; eş sesli sözcüklerin ise yazılış ve okunuşları aynı ama anlamları farklı olduğunu öğrendik. Bu konularla ilgili herhangi bir sorunuz var mı? Eğer yoksa dersi burada sonlandırabiliriz.

13:23:25

Öğrenci

Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?

13:23:33

AI Öğretmen

Eş anlamlı sözcükler, yazılışları ve okunuşları farklı olsa da aynı veya çok yakın anlamları taşıyan kelimelerdir.

13:23:34

AI Öğretmen

Örneğin, "bellek" ve "hafıza", "deprem" ve "zelzele", "acele" ve "çabuk" gibi kelimeler eş anlamlıdır.

13:23:36

AI Öğretmen

Eş anlamlı kelimeler cümlede gereksiz yere birlikte kullanılırsa anlatım bozukluğuna yol açar; ama ikilemelerde anlam pekişir ve anlatım zenginleşir.

13:23:37

AI Öğretmen

Bu konuyla ilgili başka bir şey öğrenmek ister misin, anladın mı?

13:24:01

Öğrenci

Anladım öğretmenim, çok teşekkürler.

13:24:06

AI Öğretmen

Bir sonraki derste görüşmek üzere!

AI Etüt Oturumu

Oturum Bilgileri

📜 Oturum Detayları