Konuşurken ağzımızdan çıkan ve yazarken harflerle oluşturduğumuz anlamlı ses ve ses gruplarına sözcük veya kelime denir.
17:01:36
AI Öğretmen
Sözcükler, dilde anlam taşıyan en küçük birimlerdir.
17:01:37
AI Öğretmen
Sözcükler sayesinde insanlar birbirleriyle iletişim kurabilir.
17:01:39
AI Öğretmen
Mesela "kedi" sözcüğü bir hayvanı ifade eder ve bu kelimeyi kullanınca hangi hayvandan bahsettiğimiz anlaşılır.
17:01:41
AI Öğretmen
Anlattığım kısım senin için anlaşılır oldu mu?
17:02:05
Öğrenci
evet hocam
17:02:07
💭 AI Öğretmen
Şimdi diğer konuya geçelim
17:02:08
Görsel
17:02:10
AI Öğretmen
Bir cümle, bir araya gelen sözcüklerden oluşur.
17:02:11
AI Öğretmen
Bazı sözcükler, tek başına söylendiğinde bir anlam ifade eder.
17:02:14
AI Öğretmen
Örneğin, "Kedi", "koşmak" ve "kırmızı" gibi sözcükleri duyduğumuzda, aklımızda bir nesne, bir hareket ya da bir renk oluşur.
17:02:16
AI Öğretmen
Ama bazı sözcüklerin tek başına bir anlamı yoktur; bunlar cümle içinde kullanıldıklarında anlam kazanır.
17:02:18
AI Öğretmen
Mesela, "ile", "ve" ve "ama" gibi sözcükler kendi başlarına anlam ifade etmez, cümledeki diğer sözcüklerle bağlantı kurar.
17:02:19
AI Öğretmen
Anlatılanları anladın mı?
17:02:40
Öğrenci
Anladım
17:02:41
💭 AI Öğretmen
Şimdi devam edelim
17:02:42
Görsel
17:02:44
AI Öğretmen
Ağzımızdan tek bir seferde çıkan seslere hece denir.
17:02:46
AI Öğretmen
Bir kelimenin kaç heceden oluştuğunu bulmak için, o kelimenin içindeki ünlü harfleri sayarız.
17:02:49
AI Öğretmen
Mesela, "kedi" kelimesinde iki tane ünlü harf var yani "e" ve "i".
17:02:51
AI Öğretmen
Bu yüzden "kedi" kelimesi iki heceden oluşur ve heceler şöyle ayrılır: ke-di.
17:02:53
AI Öğretmen
İki ayrı kelime bir araya gelip yeni ve tek bir kelime oluşturursa buna birleşik sözcük denir.
17:02:54
AI Öğretmen
Birleşik sözcükleri hecelerken, sanki tek bir kelimeymiş gibi hecelerine ayırırız.
17:02:56
AI Öğretmen
Anlattığım kısımları anladın mı?
17:03:17
Öğrenci
Anladım
17:03:19
💭 AI Öğretmen
Şimdi bir soru gelecek
17:03:19
❓ Soru basic

Öğretmen, yaptığı bu tanımda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisini yazmış olmalıdır?
17:03:46
Öğrenci
Cevabım A Şıkkıdır.
17:03:47
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
17:03:54
AI Öğretmen
Harika bir cevap! Tebrik ederim!
17:03:56
AI Öğretmen
Doğru bildin, boş bırakılan yere "cümle" gelmeliydi. Çünkü bir duyguyu, düşünceyi veya durumu tam olarak anlatan sözcükler dizisine cümle diyoruz.
17:03:57
AI Öğretmen
Bu tanım, cümlenin bir bütün olarak anlam ifade etme özelliğini çok güzel vurguluyor.
17:03:59
AI Öğretmen
Dolayısıyla doğru cevap A şıkkıdır.
17:03:59
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
17:04:18
Öğrenci
Olur, devam edelim
17:04:19
💭 AI Öğretmen
Devam ediyoruz hemen
17:04:28
Görsel
17:04:33
AI Öğretmen
Birleşik sözcükler, iki ya da daha fazla kök veya sözcüğün anlam değişikliğiyle ya da yeni bir kavram üretme amacıyla birleşmesiyle ortaya çıkar.
17:04:35
AI Öğretmen
Bu birleşme sürecinde, bir araya gelen sözcükler genellikle kendi özgün anlamlarından uzaklaşır ve birlikte tamamen yeni bir anlam bütünlüğü oluştururlar.
17:04:39
AI Öğretmen
Mesela "gök" ve "delen" sözcükleri birleştiğinde, sadece gökyüzünü delen anlamı değil, kent mimarisinde belirli bir yapıyı ifade eden "gökdelen" kavramı ortaya çıkar.
17:04:44
AI Öğretmen
"Gökdelen", hecelerine "gök-de-len" şeklinde ayrılır, ancak birleşik sözcük yapısı gereği bu tür sözcüklerde ses düşmesi veya türemesi gibi değişiklikler de olabilir.
17:04:46
AI Öğretmen
Dil gelişiminde birleşik sözcüklerin rolü büyüktür; kavram zenginliği sağlayıp günlük yaşamdaki yeni nesne ve durumların kolaylıkla adlandırılmasını mümkün kılar.
17:04:48
AI Öğretmen
Alfabetik sıralama konusu ise birleşik sözcüklerin dizilişinde zaman zaman özel kurallara tabi olabildiğinden, bu konu bir sonraki bölümde ayrıntılı olarak anlatılacaktır.
17:04:49
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anladın mı?
17:05:41
Öğrenci
Birleşik sözcüklerde ses düşmesi örnekleri nelerdir?
17:05:43
💭 AI Öğretmen
Güzel soru, düşünüyorum
17:05:45
AI Öğretmen
Birleşik sözcüklerde ses düşmesi, birleşen kelimelerden bazılarındaki bazı seslerin atılmasıdır.
17:05:49
AI Öğretmen
Örneğin, "baş + ağa" birleşince "başağa" değil "başağa" yerine "bağa" şeklinde değil de "başağa" gibi değil, "başağa" kelimesi değil ama "başağa" gibi değil, daha çok "başağa" değil ama "başağa" değil, örnek verelim:
17:05:51
AI Öğretmen
“su + çiçeği” birleşik sözcüğünde "suçiçeği" olur, burada ses düşmesi yok.
17:05:54
AI Öğretmen
Ancak “göz +lük” birleşerek “gözlük” olur, burada “göz” kelimesindeki “ü” sesi düşmüştür.
17:05:56
AI Öğretmen
Bir diğer örnek “el +ma” birleşerek “elma” olur, burada da “el” kelimesindeki “l” sesi düşmüştür.
17:05:57
AI Öğretmen
Bu tür ses düşmeleri birleşik sözcüklerin yapısını etkiler ve yeni sözcüklerin oluşmasını sağlar.
17:05:59
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anladın mı?
17:06:27
Öğrenci
Anladım
17:06:29
💭 AI Öğretmen
Şimdi bir sonraki konuya geçiyoruz
17:06:30
Görsel
17:06:34
AI Öğretmen
Alfabetik sıralama, kelimeleri harflerin büyük ya da küçük olmasına, harflerin sırasına ve özel işaretlerin varlığına göre belirli bir düzen içine yerleştirme yöntemidir.
17:06:35
AI Öğretmen
Bu yöntem sayesinde sözlüklerde ve veri tabanlarında kafa karışıklığı engellenmiş olur ve aradığımız kelimeyi daha hızlı bulabiliriz.
17:06:37
AI Öğretmen
Aynı harfle başlayan kelimelerde, alfabetik sırayı belirlemek için ikinci ya da üçüncü harfler de dikkate alınır.
17:06:39
AI Öğretmen
Örneğin e-posta sistemlerinde, adresler alfabetik olarak dizildiğinde, kişilere daha rahat ve hızlı ulaşılır, iletişim daha verimli hale gelir.
17:06:39
AI Öğretmen
Alfabetik sıralama konusunu anladınız mı?
17:07:12
Öğrenci
Alfabetik sıralamada özel karakterler nasıl sıralanır?
17:07:15
💭 AI Öğretmen
Bu konu üzerinde düşünüyorum
17:07:18
AI Öğretmen
Alfabetik sıralamada özel karakterler genellikle harflerden sonra gelir ve kendi içinde belirli bir sıraya göre dizilir.
17:07:22
AI Öğretmen
Örneğin, Türkçede "ç", "ş", "ğ" gibi harfler, "c", "s", "g" harflerinden sonra gelir ve sıralama buna göre yapılır.
17:07:26
AI Öğretmen
Diğer özel işaretler (noktalama işaretleri gibi) ise çoğunlukla kelimenin sırasını etkilemez veya özel kurallara göre değerlendirilir.
17:07:27
AI Öğretmen
Bu sayede kelimeler hem harf sırasına hem de özel karakterlerin yer aldığı kurallara göre doğru şekilde sıralanır.
17:07:29
AI Öğretmen
Sana bu açıklama yeterli oldu mu, anladın mı?
17:07:50
Öğrenci
Anladım
17:07:52
💭 AI Öğretmen
Şimdi biraz düşünelim
17:07:52
❓ Soru basic
Aşağıdaki sözcükler alfabetik sıraya konulursa hangisi baştan üçüncü sırada yer alır?
17:09:04
Öğrenci
Cevabım A Şıkkıdır.
17:09:04
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
17:09:10
AI Öğretmen
Cevabınız doğru değil, çünkü soruda kelimeleri alfabetik sıraya dizmeniz istenmiş.
17:09:11
AI Öğretmen
Alfabetik sıralama yaparken kelimelerin ilk harflerinden başlayarak karşılaştırma yaparız; eğer ilk harfler aynıysa ikinci harfe, sonra üçüncü harfe bakarız.
17:09:13
AI Öğretmen
Verilen kelimeleri alfabetik sıraya koyarsak: Dem, Demet, Demir, Demlik şeklinde olur.
17:09:14
AI Öğretmen
Bu sıralamada baştan üçüncü kelime "Demir"dir, yani doğru cevap D şıkkıdır.
17:09:17
AI Öğretmen
Muhtemelen "Dem" kelimesinin üçüncü sırada olduğunu düşündüğünüz için yanlış cevap vermiş olabilirsiniz.
17:09:19
AI Öğretmen
Bu yüzden doğru cevap D şıkkı "Demir" olmalıdır.
17:09:19
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
17:09:47
Öğrenci
Olur, devam edelim
17:09:48
💭 AI Öğretmen
Devam ediyoruz hemen
17:10:00
Görsel
17:10:03
AI Öğretmen
Alfabetik sıralama, kelimeleri harf sırasına göre düzenlemektir.
17:10:05
AI Öğretmen
Bu yöntem, özellikle çok sayıda kelimenin yer aldığı listelerde istenen kelimeyi daha kısa sürede bulmamıza yardımcı olur.
17:10:07
AI Öğretmen
Böylece aradığımız kelimeyi listenin tamamını tek tek kontrol etmeden, harf sırasına bakarak hızlıca tespit edebiliriz.
17:10:09
AI Öğretmen
Alfabetik olarak sıralanmış listelerde kelime aramak zamandan ve emekten tasarruf sağlar.
17:10:10
AI Öğretmen
Bu kısmı anladın mı?
17:10:57
Öğrenci
nhocam siz şu an nerdesiniz
17:11:00
💭 AI Öğretmen
Biraz bekleyelim
17:11:02
AI Öğretmen
Öğrenci, şu anki sorunuz veya ifadeniz dersin konusu ile ilgili değil ve derse uygun değil. Lütfen ders konusuna odaklanalım.
17:11:04
AI Öğretmen
Dersimizde şu anda sözcüklerin anlam taşıma özelliklerini ve heceleri inceliyoruz. Hazır mısınız, devam edelim mi?
17:11:21
Öğrenci
Anladım
17:11:23
💭 AI Öğretmen
Şimdi devam edelim
17:11:32
AI Öğretmen
Bu derste sözcüklerin ne olduğu, dilde anlam taşıyan en küçük birimler oldukları ve iletişimde nasıl kullanıldıkları üzerinde durduk. Ayrıca cümlelerin sözcüklerden oluştuğunu, bazı sözcüklerin tek başına anlam taşıdığını bazılarının ise bağlaç gibi cümle içinde anlam kazandığını öğrendik. Hece kavramını ve birleşik sözcüklerin nasıl oluştuğunu, hecelendiğini inceledik. Son olarak da kelimelerin alfabetik sıralanmasının ne işe yaradığını konuştuk. Bu konularla ilgili herhangi bir sorunuz var mı?
17:12:34
Öğrenci
hocam çok iyi anlamadım tekrar anlatırmısınız
17:12:45
AI Öğretmen
Sözcük, konuşurken ağzımızdan çıkan ve yazarken harflerle oluşturduğumuz anlamlı seslerdir; yani dilde anlam taşıyan en küçük birimlerdir.
17:12:47
AI Öğretmen
Bir cümle ise bu sözcüklerin bir araya gelmesiyle oluşur ve bazı sözcükler tek başına anlam taşırken bazıları (bağlaçlar gibi) cümle içinde anlam kazanır.
17:12:49
AI Öğretmen
Hece, ağzımızdan tek seferde çıkan ses birimidir; bir kelimedeki hece sayısını o kelimedeki ünlü harflerin sayısı belirler.
17:12:50
AI Öğretmen
Birleşik sözcükler ise iki ya da daha fazla kelimenin birleşerek yeni ve tek bir anlam oluşturduğu sözcüklerdir, mesela "gökdelen".
17:12:51
AI Öğretmen
Son olarak, alfabetik sıralama kelimeleri harflerin sırasına göre düzenlemektir ve bu sayede kelimeleri bulmak kolaylaşır.
17:12:52
AI Öğretmen
Bu konuları tekrar bu şekilde özetledim, anlamadığın veya açıklamamı istediğin bir yer var mı?